Za ,,polskie obozy śmierci'' nawet trzy lata więzienia

Zobacz aktualne: Najnowsza nowelizacja ustawy o IPN uchyla przepisy karne

Za przyjęciem nowelizacji było 279 posłów, 5 było przeciw, 130 wstrzymało się od głosu. Za zmianami głosowali posłowie PiS, Kukiz'15, PSL; posłowie PO wstrzymali się od głosu; Nowoczesna była podzielona - 5 posłów tej partii była za, 2 przeciw, 13 z nich wstrzymało się od głosu.

Odrzucenie poprawek do projektu

Wcześniej Sejm odrzucił poprawki zgłoszone do projektu przez opozycję, przyjął natomiast poprawkę PiS przewidującą wykreślenie przepisów dotyczących zakazu propagowania komunizmu np. poprzez nazwy ulic. Jak uzasadniano, przepisy w tej sprawie weszły w życie w ubiegłym roku i są obecnie realizowane. Poprawka klubu PO miała na celu m.in. zmianę słów o "zbrodniach ukraińskich nacjonalistów" na słowa o "zbrodniach banderowskich nacjonalistów". Marcin Święcicki (PO) tłumaczył, że takie sformułowanie zapisów ustawy ułatwi dialog historyczny z Ukraińcami.

"Proponuje się, żeby po zbrodniach nazistowskich i komunistycznych dodać zbrodnie ukraińskich nacjonalistów i członków ukraińskich formacji kolaborujących z III Rzeszą Niemiecką (...). W sumie siedem razy mówi się o ukraińskich zbrodniach, ukraińskich nacjonalistach, ukraińskich oddziałach, natomiast w odpowiednim przepisie dotyczącym zbrodni komunistycznych i nazistowskich żadnych narodów ani państw się nie wymienia" - zauważył Święcicki.

Posłowie PO chcieli także zapisać w ustawie o IPN, by to Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie w ramach Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów prowadził badania szczątków ofiar totalitaryzmów, które zostały ekshumowane przez IPN. W odpowiedzi szef MSWiA Joachim Brudziński poinformował: "Baza jest, była i - jestem o tym przekonany - będzie w Szczecinie; jest dorobkiem rzeczywiście znakomitych szczecińskich naukowców i genetyków".

Ustawy bronił wiceminister sprawiedliwości Patryk Jaki. "Organizacje pozarządowe pokazują, że na całym świecie co drugi dzień pada określenie ,,polish death camps'' albo analogiczne ,,polskie obozy śmierci'', czyli Polakom przypisuje się niemieckie nazistowskie zbrodnie. I do tej pory państwo polskie nie potrafiło w sposób skuteczny z tego typu obrażaniem polskiego narodu walczyć" - powiedział wiceszef MS.

Zmiany m.in. w ustawie o IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości; część przepisów dotyczących m.in. zbrodni ukraińskich nacjonalistów zaproponowali posłowie Kukiz'15.

Grzywna, ograniczenie wolności lub więzienie za ,,polskie obozy śmierci''

Zgodnie z ustawą, każdy kto publicznie i wbrew faktom przypisuje polskiemu narodowi lub państwu polskiemu odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za zbrodnie popełnione przez III Rzeszę Niemiecką lub inne zbrodnie przeciwko ludzkości, pokojowi i zbrodnie wojenne - będzie podlegał karze grzywny lub pozbawienia wolności do lat trzech. Taka sama kara grozi za "rażące pomniejszanie odpowiedzialności rzeczywistych sprawców tych zbrodni".

Jeśli sprawca działałby nieumyślnie, podlegałby karze grzywny lub ograniczeniu wolności. Nie byłoby przestępstwem popełnienie tych czynów "w ramach działalności artystycznej lub naukowej". Nowy przepis ma się stosować do obywatela polskiego oraz cudzoziemca - "niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia czynu". Śledztwo z urzędu wszczynałby prokurator IPN; wyrok podawano by do publicznej wiadomości.

Ustawa zakłada także możliwość wytaczania za takie sformułowania jak "polskie obozy śmierci" procesów cywilnych, m.in. przez organizacje pozarządowe i Instytut Pamięci Narodowej. Odszkodowanie lub zadośćuczynienie będą przysługiwać Skarbowi Państwa.

Postępowanie karne za zaprzeczanie zbrodniom ukraińskich nacjonalistów

Posłowie zdecydowali ponadto, że w ustawie znajdą się przepisy, które mają umożliwić wszczynanie postępowań karnych za zaprzeczanie zbrodniom ukraińskich nacjonalistów (także zbrodniom tych ukraińskich formacji, które kolaborowały z III Rzeszą Niemiecką).

W nowelizacji ustawy o IPN zapisano definicję takich zbrodni. Są to "czyny popełnione przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1925-1950, polegające na stosowaniu przemocy, terroru lub innych form naruszania praw człowieka wobec jednostek lub grup ludności". Wskazano również, że taką zbrodnią był udział ukraińskich nacjonalistów w eksterminacji Żydów i popełnione przez nich ludobójstwo na obywatelach II RP na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.

Nowe przepisy dotyczą również m.in. ustawy o grobach i cmentarzach wojennych. W projekcie zapisano nowe regulacje dotyczące kwestii udzielania dotacji z budżetu państwa na dofinansowanie fundacji i stowarzyszeń w zakresie ich opieki nad grobami i cmentarzami wojennymi. Dotacja będzie mogła obejmować m.in. zadania związane z prowadzeniem ekshumacji i badań archeologicznych.

Ustawa trafi teraz do dalszego procedowania w Senacie. (PAP)