Odpowiedzialność małoletnich za czyny kryminalne - wyjaśnienia Ministerstwa Sprawiedliwości

• Odpowiedzialność małoletnich za czyny kryminalne - podstawowe informacje
• Zabójstwo 11-latki w Jeleniej Górze. Sąd zastosował środek tymczasowy wobec 12-latki zatrzymanej w sprawie tego zabójstwa

Odpowiedzialność małoletnich za czyny kryminalne - podstawowe informacje

Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że polskie prawo karne przewiduje odrębne, wyspecjalizowane rozwiązania wobec nieletnich, opierające się na zasadzie prymatu dobra dziecka oraz konieczności uwzględnienia interesu społecznego.

System środków stosowanych przez sąd rodzinny ma przede wszystkim charakter wychowawczy i resocjalizacyjny, a możliwość sięgnięcia po surowsze instrumenty zarezerwowano na sytuacje wyjątkowe.

Ministerstwo Sprawiedliwości w punktach przedstawiło, od jakiego wieku i na jakich zasadach młoda osoba może ponosić odpowiedzialność za zabójstwo, jakie środki może zastosować sąd rodzinny oraz jakie znaczenie ma ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich w kształtowaniu reakcji państwa na zachowania nieletnich.

• Polski Kodeks karny przewiduje potencjalną odpowiedzialność za zabójstwo dla osób, które ukończyły 14 lat życia.

• Osoby młodsze nie podlegają odpowiedzialności przewidzianej w Kodeksie karnym.

• Sąd rodzinny wobec nieletnich, którzy ukończyli 10 lat, a nie ukończyli 13 może orzec środki wychowawcze.

• Osoby między 10 a 13 rokiem życia decyzją sądu rodzinnego mogą zostać skierowane do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego.

• Możliwe jest zatem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Decyzje o zastosowaniu konkretnego środka wychowawczego, czyli o celowości jego stosowania, podejmuje sąd rodzinny. Zasadą, którą kieruje się sąd rodziny, jest zawsze dobro nieletniego i uwzględnienie interesu społecznego.

• Sąd rodzinny każdorazowo analizuje zarówno rodzaj czynu, jak i dojrzałość, motywację, a także warunki rodzinne, w sprawach tego wymagających posiłkuje się opiniami biegłych z dziedziny psychiatrii, psychologii, pedagogiki.

• Natomiast, jeśli w chwili popełnienia czynu zabronionego nieletni ma ukończone 13 lat może być umieszczony w okręgowym ośrodku wychowawczym lub w zakładzie poprawczym.

• Zasady odpowiedzialności nieletnich za przejawy demoralizacji i popełnione czyny zabronione reguluje Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. z 2024 r. poz. 978). Ustawa ta nie przewiduje wymierzania wobec nieletnich „środków karnych”.

Zabójstwo 11-latki w Jeleniej Górze. Sąd zastosował środek tymczasowy wobec 12-latki zatrzymanej w sprawie tego zabójstwa

W poniedziałek 15 grudnia 2025 r. przy ul. Wyspiańskiego w Jeleniej Górze, nieopodal szkoły, znaleziono ciało 11-latki z obrażeniami zadanymi ostrym narzędziem.

We wtorek 16 grudnia 2025 r. rzeczniczka Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze prok. Ewa Węglarowicz-Makowska poinformowała, że w tej sprawie zatrzymano 12-latkę. Obie dziewczynki chodziły do tej samej szkoły, znały się z widzenia. Nie jest znany motyw zabójstwa. We wtorek sąd zgodził się na wysłuchanie 12-latki przez policję. Akta sprawy trafiły z policji do sądu.

Wiceprezes Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze Agnieszka Makowska w odczytanym 17 grudnia br. mediom oświadczeniu poinformowała, że sprawa została zarejestrowana i przypisana do referatu sędziego. Tego samego dnia odbyło się posiedzenie z udziałem 12-latki.

– Na tym posiedzeniu sąd zastosował wobec nieletniej środek tymczasowy – powiedziała sędzia, nie odpowiadając na pytanie, o jaki środek chodzi. Dodała, że sprawa odbywa się z wyłączeniem jawności.
– Żadne inne informacje w tej sprawie przez sąd nie będą udzielane ze względu na dobro prowadzonego postępowania – powiedziała sędzia.

We wtorek w rozmowie z PAP sędzia Makowska podkreśliła, że w przypadku dziecka, które nie ukończyło 13. roku życia, sąd rodzinny prowadzi postępowanie w sprawie o demoralizację.

– A zatem postępowanie sądowe będzie miało na celu ustalenie, czy istnieją okoliczności świadczące o demoralizacji nieletniego i czy zachodzi potrzeba zastosowania wobec nieletniego środków określonych w ustawie – mówiła wcześniej sędzia.

Wyjaśniła we wcześniejszej rozmowie, że chodzi o „środki tymczasowe” w postaci umieszczenia nieletniego w zakładzie leczniczym czy młodzieżowym ośrodku wychowawczym.

Z kolei dr hab. Agnieszka Barczak-Oplustil, prof. UJ z Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, w rozmowie z PAP wskazała, że do momentu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinny dziecko poniżej 13. roku życia może zostać umieszczone tymczasowo m.in. w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zakładzie leczniczym, może być też wyznaczony tymczasowy nadzór kuratora.

Sprawę 12-latki rozpatruje III Wydział Rodzinny i Nieletnich Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze. (PAP)
pdo/ joz/ mhr/