REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kradzież tożsamości ułatwia jawność numeru PESEL

Kradzież tożsamości ułatwia jawność numeru PESEL
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Kradzież tożsamości to zjawisko, któremu mają zapobiegać przepisy ustawy, nad której projektem trwają w rządzie trwają prace legislacyjne. Jak rzecznik praw obywatelskich ocenia proponowane rozwiązania? Co budzi wątpliwości RPO?

Zapobieganie kradzieży tożsamości jest przedmiotom projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapobieganiem kradzieży tożsamości. Rzecznik praw obywatelskich przedstawił uwagi do przygotowywanego przez Ministerstwo Cyfryzacji projektu.

REKLAMA

W opinii znalazła się pozytywna ocena wprowadzenia rozwiązania polegającego na zastrzeżeniu numeru PESEL w celu zapobiegania zjawisku kradzieży tożsamości, lecz jednocześnie podkreślono, że projektowane rozwiązania powinny zapewnić lepszą ochronę praw obywatelskich i zgłoszono wątpliwości do niektórych z projektowanych rozwiązań. Chodzi o problem jawności numeru PESEL, brak elektronicznych pełnomocnictw czy zasady udostępniania danych z rejestru zastrzeżeń.

Proponowane zmiany nie zapobiegną kradzieży tożsamości

REKLAMA

Słuszny jest zarówno kierunek, jak i cel przyjętych rozwiązań, czyli zapobieganie zaciągania na skradzione dane identyfikujące osobę kredytów i pożyczek, otwierania rachunków bankowych, zarejestrowania na jej dane działalności gospodarczej oraz sprzedaży nieruchomości.

Rzecznik ma jednak wątpliwość, czy rozwiązanie mające na celu minimalizację zjawiska kradzieży tożsamości jest wystarczające dla ochrony praw obywateli w sytuacji, gdy numer PESEL jest jawny i dostępny w przestrzeni publicznej, w tym w publicznych bazach danych.

Należy kompleksowo i systemowo zastanowić się nad dotychczasowymi rozwiązaniami, które zakładają powszechny dostęp do numeru PESEL. Dlatego zdaniem RPO, przy okazji konsultacji tego projektu, należy poruszyć również te kwestie.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kradzieży tożsamości sprzyja jawność numeru PESEL

RPO wielokrotnie podejmował działania z punktu widzenia prawa do prywatności i ochrony danych osobowych. Przedstawiał zastrzeżenia w odniesieniu do tworzenia i funkcjonowania rejestrów publicznych przewidujących jawność numeru PESEL (takich jak np. Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych).

REKLAMA

Udostępnianie w publicznych zbiorach danych numeru PESEL może stanowić poważne zagrożenie dla obywateli związane z naruszeniem ochrony prywatności, w tym właśnie z możliwością kradzieży tożsamości. Prywatność jednostki jest natomiast wartością chronioną konstytucyjnie w art. 47 Konstytucji RP oraz w art. 51 Konstytucji RP.

Standard konstytucyjny ochrony prawa do prywatności i ochrony danych osobowych wynikający z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że odpowiednią ochronę prywatności gwarantuje zbieranie przez władze publiczne wyłącznie niezbędnych/koniecznych – a nie „wygodnych” – informacji o osobie.

Na konieczność głębszego przemyślenia koncepcji jawności numeru PESEL w rejestrach publicznych od wielu lat zwracał uwagę również Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

RPO zwraca też uwagę na wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE z 22 listopada 2022 r. w połączonych sprawach C-37/20 i C-601/20. TSUE, unieważniając jeden z przepisów unijnej dyrektywy podkreślił, że publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych przewidziany w tym przepisie stanowi poważną ingerencję w prawa podstawowe do ochrony prywatności oraz danych osobowych zapisane w art. 7 i 8 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Z utrwalonego orzecznictwa TSUE wynika, że „udostępnianie danych osobowych osobom trzecim stanowi ingerencję w prawa podstawowe ustanowione w art. 7 i 8 karty, niezależnie od tego, w jaki sposób te dane zostaną później wykorzystane.”

Dlatego pomimo przyjęcia rozwiązania w postaci „rejestru zastrzeżeń”, istnieje możliwość niewłaściwego wykorzystania numeru PESEL, który jest aktualnie dostępny powszechnie, także w innych celach niż wskazane w uzasadnieniu projektu. Jest to poważne ryzyko naruszenia prawa do prywatności.

W ocenie Rzecznika należy zweryfikować dotychczasowe rozwiązania prawne przewidujące dostęp do numeru PESEL w publicznych rejestrach.

Co z elektronicznymi pełnomocnictwami?

Wątpliwości Rzecznika budzi też zmiana w ustawie o ewidencji ludności, która przewiduje, że kurator albo opiekun działający w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej częściowo lub całkowicie może złożyć wniosek o zastrzeżenie lub cofnięcie zastrzeżenia w jej imieniu wyłącznie osobiście w organie dowolnej gminy, po uprzednim udokumentowaniu uprawnienia do jej reprezentowania.

W swoich wystąpieniach Rzecznik zwracał uwagę na potrzebę zapewnienia osobom ubezwłasnowolnionym i ich opiekunom, na zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do usługi systemu ePUAP.

Brak funkcjonalności w postaci elektronicznego pełnomocnictwa, w szczególności, w przypadku takiego rozwiązania, jakie przewiduje projekt ustawy, tj. zastrzeżenia nr PESEL w związku z kradzieżą tożsamości, gdzie ważne jest podjęcie natychmiastowych kroków, budzi wątpliwości.

Konieczność podjęcia prac w tym zakresie uzasadniają również liczne skargi wpływające do BRPO, w których podnoszony jest właśnie problem elektronicznych pełnomocnictw.

Dane z rejestru zastrzeżeń numerów PESEL będą udostępniane

Kolejna wątpliwość dotycząca zmian w ustawie o ewidencji ludności wiąże się z wprowadzeniem możliwości udostępnienia niektórych danych o zastrzeżeniu numeru PESEL określonym podmiotom, po wykazaniu interesu faktycznego.

Dziś ustawa przewiduje w art. 46 ust. 2 pkt 1 (do którego odsyła opiniowany projekt) możliwość udostępniania określonych danych z rejestru PESEL określonym podmiotom, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie zaś z art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy dostęp do tych rejestrów jest umożliwiony innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą.

W ocenie Rzecznika odesłanie w projekcie powinno być więc skierowane do w art. 46 ust. 2 pkt 3 przewidującego wykazanie interesu faktycznego oraz konieczność uzyskania zgody osób, których dane dotyczą, a nie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, który wymaga wykazania interesu prawnego.

RPO już wcześniej zgłaszał wątpliwości co do wprowadzenia nieznanej dotychczas przesłanki interesu faktycznego do ustawy o dowodach osobistych. Wskazywał, że zastąpienie w tej ustawie przesłanki interesu prawnego niejasną i zupełnie dowolną przesłanką interesu faktycznego, jest zbyt daleko posuniętą swobodą w udzielaniu podmiotom (jakimkolwiek), które wykażą taki interes faktyczny, dostępu do danych osobowych obywateli. Stwarza to duże ryzyko dowolności oceny, a tym samym nadużywania tego uprawnienia.

ZRPO Stanisław Trociuk prosi zatem pełnomocnika rządu ds. cyberbezpieczeństwa Janusza Cieszyńskiego o uwzględnienie tych uwag. RPO pozostaje też w gotowości współpracy w trakcie dalszych prac nad projektem.

Autopromocja
Oprac. Piotr T. Szymański

REKLAMA

Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/15
    Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
    od 1 stycznia i od 1 lipca
    od 1 stycznia i od 1 czerwca
    od 1 lutego i od 1 lipca
    Następne
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Nowe prawo już działa: od 13 kwietnia przyspieszy budowa stacji ładowania samochodów elektrycznych

    W sobotę 13 kwietnia 2024 r. weszło w życie unijne rozporządzenie w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych – AFIR, które nakłada na państwa członkowskie obowiązek rozbudowy sieci ładowania pojazdów elektrycznych. Nowe regulacje stawiają ambitne cele przed Polską i pozostałymi krajami UE oraz stanowią milowy krok w rozwoju zeroemisyjnego transportu.

    Do 31 lipca 2024 r. możesz zdecydować, gdzie ma trafiać część składki emerytalnej

    Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje na swojej stronie internetowej o oknie transferowym w 2024 r. Od 1 kwietnia do 31 lipca 2024 r. ZUS otwiera kolejne okno transferowe. W tym okresie można zdecydować, gdzie ma trafiać część składki emerytalnej.

    Dla kogo będzie preferencyjny kredyt mieszkaniowy #naStart – jakie będą ograniczenia? Dopłaty tylko do rat kredytu udzielonego przed 1 stycznia 2028 r.

    Już wkrótce osoby planujące zakup własnego lokum będą mogły skorzystać z preferencyjnego kredytu mieszkaniowego #naStart. Trwają prace legislacyjne nad ustawą o „kredycie mieszkaniowym #naStart”, który zastąpi bezpieczny kredyt 2% i rodzinny kredyt mieszkaniowy. Kredyt będzie można zaciągnąć do końca 2027 r. Kto uzyska szansę na pomoc w uzyskaniu własnego mieszkania?

    1500 zł miesięcznie na dziecko od 1 października 2024 r. Taki jest plan

    9 kwietnia 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka „Aktywny rodzic”. Przewiduje się, że proponowane rozwiązania wejdą w życie z dniem 1 października 2024 r.

    REKLAMA

    Dwa nowe przedmioty od roku szkolnego 2024/2025 plus pierwsza pomoc w szkołach podstawowych. Jakie zmiany w ramowych planach nauczania

    Edukacja zdrowotna i obywatelska w szkołach od roku szkolnego 2024/2025. Rezygnacja z HiT. Takie zmiany zapowiada resort edukacji. 

    Zmiany w dokumentacji pracowniczej. Jednolity tekst rozporządzenia opublikowany w Dzienniku Ustaw

     Jednolity tekst rozporządzenia opublikowany w Dzienniku Ustaw. Chodzi o rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dokumentacji pracowniczej.

    Duży problem z kredytami hipotecznymi: WIRON w ogniu krytyki i może nie zastąpić WIBOR. Co wtedy

    Pewne jest tylko, że powinien być nowy wskaźnik referencyjny, który do końca 2027 roku całkowicie zastąpi WIBOR. Tymczasem Ministerstwo Finansów ma duże wątpliwości czy przygotowany nowy wskaźnik, WIRON, w dostatecznym stopniu chroni użytkowników, zwłaszcza zaciągających kredyty hipoteczne na rynku nieruchomości, przed ryzykami.

    Czy będzie można ubiegać się o wcześniejsze wyniki matur? Minister edukacji odpowiada

    Minister edukacji Barbara Nowacka poinformowała Rzecznika Praw Obywatelskich, że nie ma możliwości wcześniejszego przekazania wyników matur. Jednakże, dla osób planujących studia wyższe za granicą, np. w Danii czy Szwecji, możliwe jest wystawienie zaświadczenia o przystąpieniu do matury w 2024 r. Wyniki egzaminu będą znane 9 lipca.

    REKLAMA

    TVP miała zapłacić 200 tys. zł zadośćuczynienia. Teraz kwestionuje wyrok sądu

    Telewizja Polska SA w likwidacji wydała oświadczenie, w którym kwestionuje decyzję Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczącą Fundacji Otwarty Dialog. Spółka nie zgadza się z wysokością zasądzonego zadośćuczynienia oraz formą i skalą przeprosin.

    Niższe rachunki za energię. To już oficjalne. UE przyjęła dyrektywę

    Unia Europejska oficjalnie przyjęła w piątek nową, zmienioną dyrektywę dotyczącą poprawy efektywności energetycznej budynków. Nowe przepisy mają na celu pomóc mieszkańcom Europy w obniżeniu rachunków za energię, poprawić ich jakość życia i uruchomić falę renowacji na terenie całej UE.

    REKLAMA