Kategorie

Zawarcie małżeństwa z cudzoziemcem

Nasz Świat
Portal dla Polaków we Włoszech
Zawarcie małżeństwa z cudzoziemcem. /Fot. Fotolia
Zawarcie małżeństwa z cudzoziemcem. /Fot. Fotolia
Ponad milionowa populacja Polaków pracujących w państwach Unii Europejskiej w sposób naturalny nawiązuje relacje zawodowe i osobiste z obywatelami innych państw. Sprzyja to pogłębianiu więzi, które nierzadko wieńczone są faktem zawarciem małżeństwa. Warto, zatem wiedzieć, jakie reguły warunkują skuteczność prawną związku małżeńskiego zawieranego przez obywateli polskich z partnerami z innych państw. Warto o nich pamiętać po to, by nie doszło do sytuacji, w której okazuje się, że związek małżeński nie istnieje lub jest nieważny.

Zdolność matrymonialna

Pierwsza zasada o fundamentalnym znaczeniu dotyczy tzw. „zdolności matrymonialnej” obywateli różnych państw wstępujących w związek małżeński. Jej źródłem jest art. 48 polskiego prawa prywatnego międzynarodowego, z którego wynika, że o możności zawarcia małżeństwa rozstrzyga w stosunku do każdej ze stron jej prawo ojczyste. Prawo ojczyste badane jest w chwili zawierania małżeństwa i dotyczy okoliczności przesądzających zarówno o dopuszczalności zawarcia małżeństwa, jak i przesłanek warunkujących brak możliwości jego zawarcia /przeszkody tamujące/. Na tak ustalone prawo – prawo ojczyste nupturienta w chwili zawierania związku małżeńskiego nie ma wpływu fakt, że po jego zawarciu dojdzie do zmiany obywatelstwa.  

W przypadku osób, co, do których występuje trudność z ustaleniem właściwego prawa ojczystego wobec posiadania podwójnego lub wielorakiego obywatelstwa, należy stosować normę określoną w art. 2 ustawy prawo prywatne, międzynarodowe wedle, której jeżeli obywatel polski posiada również inne obywatelstwo, stosuje się prawo polskie, chociażby prawo innego państwa uznawało go za obywatela tego państwa.W przypadku cudzoziemca posiadającego, co najmniej dwa obywatelstwa ustala się prawo tego państwa, z którym jest on najsilniej związany.Jeśli natomiast mamy do czynienia z tzw. apatrydą, – czyli osobą, wobec której nie można ustalić obywatelstwa, czy też osoba taka nie ma obywatelstwa żadnego państwa, wówczas stosuje się prawo państwa, w którym znajduje się jej miejsce zamieszkania, w braku zaś miejsca zamieszkania stosuje się prawo państwa jego zwykłego pobytu.

Konkretyzując przyjmijmy hipotetycznie dwa alternatywne przypadki; w pierwszym cudzoziemiec zamierza zawrzeć związek małżeński z obywatelką polską przed polskim urzędnikiem stanu cywilnego, w drugim obywatel polski zamierza zawrzeć taki związek z Włoszką  we włoskim urzędzie.

Zobacz także: Zawarcie związku małżeńskiego z wyznawcą Islamu

W obu przypadkach cudzoziemiec  winien przedstawić przed polskim lub włoskim urzędnikiem stanu cywilnego zaświadczenie o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa. Zaświadczenie to musi być wydane przez odpowiednie władze tego państwa, którego jest obywatelem.Gdy przedstawienie takiego zaświadczenia napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, to sąd na wniosek cudzoziemca może zwolnic go od złożenia takiego dokumentu jednakże samoistnie ocenia wtedy istnienie pozytywnych jak i brak negatywnych przesłanek do zawarcia małżeństwa.

Przesłanki pozytywne

Dotyczą one najczęściej odpowiedniego wieku nupturienta/pełnoletniości/, zdolności do mentalnego rozumienia znaczenia swojej decyzji. Podkreślić należy, że zasada swobody zawierania związku małżeńskiego jest potwierdzona w wielu aktach prawa międzynarodowego. Np. konwencja nowojorska w sprawie zgody na zawarcie małżeństwa, najniższego wieku małżeńskiego i rejestracji małżeństw stanowi, że małżeństwo nie może być zawarte bez pełnej i zupełnej wiedzy/świadomości i wolnej niczym nie skrępowanej woli / obu stron. Mimo deklarowanej swobody zawierania małżeństwa – w wielu wypadkach może wystąpić konieczność powołania się na klauzule porządku publicznego w aspekcie zakazującym lub zezwalającym na zawarcie związku małżeńskiemu obywatelowi polskiemu z obywatelem innego państwa. Nastąpi to w przypadku, gdy prawo właściwe obce przewiduje rozwiązania prawne godzące w podstawowe zasady porządku prawnego RP np. przewidują zakaz zawierania związku małżeńskiego obywatelowi polskiemu z obywatelem innego państwa. Np. przewidują zakaz zawierania związku małżeńskiego z powodu różnicy rasy, narodowości, czy wyznania, lub zezwalają na zawarcie związku małżeńskiego przez osobę ubezwłasnowolnioną.

Przesłanki negatywne

Przesłanki negatywne do zawarcia związku małżeńskiego to najczęściej, wiek, pokrewieństwo powinowactwo, stosunek przysposobienia, stan psychiczny umysłowy oraz pozostawanie we wcześniej zawartym związku małżeńskim.

Polecamy serwis: Unieważnienie małżeństwa

W tym ostatnim przypadku zdarzały się przypadki pełnego zaskoczenia, gdy Polka, która pozostawała według jej mniemania w prawnie usankcjonowanym związku małżeńskim z obywatelem jednego z państw afrykańskich  poniewczasie dowiadywała się, że jej małżonek jest formalnie związany z kilkoma innymi  żonami, na co pozwala mu jego prawo ojczyste. Uświadomiła sobie po kilku latach, że nie zawarła skutecznie związku małżeńskiego gdyż według jej prawa ojczystego bigamia jest zakazana.W takiej sytuacji osoba ta winna nie tyle składać pozew rozwodowy, co wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności związku małżeńskiego.

Forma zawarcia małżeństwa z cudzoziemcem

Forma zawarcia małżeństwa podlega prawu państwa ,w którym jest no zawierane /lex loci celebrationis matrimonii/. Oznacza to, że jeśli małżeństwo zawierane jest w Polsce zastosowanie w tym zakresie będą miały przepisy polskiego kodeksu rodzinnego i opiekuńczego a jeżeli we Włoszech przepisy prawne Republiki Włoskiej .Forma zawarcia małżeństwa to sposób, w jaki nupturienci składają oświadczenie woli o wstąpieniu w związek małżeński oraz inne okoliczności związane z samą ceremonią jak, zasady ceremonii udział świadków uczestnictwo urzędnika odpowiedniego organu państwowego dopuszczalność zawarcia związku przez pełnomocnika, upublicznienia woli zawarcia związku małżeńskiego, dokumentów oraz sporządzenie aktu stanu cywilnego. Jeżeli małżeństwo zawierane jest poza granicami RP wystarczy zachowanie formy prawnej wymaganej przez prawo ojczyste obojga małżonków albo przez wspólne prawo miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu małżonków w chwili zawarcia małżeństwa.Ta zasada może mieć zastosowanie również wobec nupturientów mających takie samo obywatelstwo ,którzy zawierają małżeństwo poza granicami RP w tym również obywateli polskich ;dodajmy jest to dość odważne odstępstwo od zasady właściwości prawa ojczystego które usuwa dysfunkcjonalność  płynąca z posługiwania się dość sztywnym łącznikiem lex patriae/prawa ojczystego/.

Skutki braku zdolności materialnej do zawarcia małżeństwa oraz niezachowania właściwej formy

Ustawodawca przyjął, że niezachowanie przesłanek materialnych zdolności matrymonialnej jest oceniane według prawa ojczystego każdego z małżonków natomiast naruszenie przesłanek formalnych jest oceniane według prawa miejsca zawarcia. Skutki prawne naruszenia przesłanek materialnych czy formalnych ustalane według prawa właściwego mogą prowadzić do stwierdzenia nieistnienia małżeństwa, nieważności, czy też możliwość unieważnienia małżeństwa w zależności od tego, która z tych możliwości przewiduje prawo ojczyste nupturienta. Najczęściej niezachowanie przesłanek materialnych skutkuje nieważnością związku małżeńskiego a niezachowanie formy stwierdzeniem nieistnienia małżeństwa.

Zobacz również: Jak bronić się przed egzekucją z majątku wspólnego?

Konkludując: znajomość zasad prawnych gwarantujących skuteczność /ważność/ aktu zawarcia małżeństwa z cudzoziemcem  pozwala uniknąć w przyszłości stresu związanego z faktem ,że związek ten jest nieważny lub od początku nie istniał . Okoliczność ta negatywnie wpływa na ochronę prawną wspólności majątkowej , ogranicza prawo dziedziczenia  oraz określa  pozycję ich latorośli, które mają jedynie status dzieci pozamałżeńskich.

Autor: adw. Dr Dariusz Czajka, Profesor Nadzwyczajny Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    19 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.