Ile naprawdę zarabia notariusz? Między misją publiczną a barierą ekonomiczną

• Ile naprawdę zarabia notariusz?
• Więcej zadań w imieniu państwa
• Taksa notarialna od 20 lat w miejscu
• Stawki notarialne - kwotowe
• Kancelarie notarialne bez pracowników?
• Samorząd notarialny apeluje o waloryzację stawek

Ile naprawdę zarabia notariusz?

W debacie publicznej często pojawia się obraz notariusza jako zawodu przynoszącego ponadprzeciętne zyski. Rzeczywistość roku 2025, przedstawiona w najnowszym raporcie Forum Prawo do Rozwoju pt. „20 lat bez wzrostu płac”, maluje jednak zgoła inny obraz: środowiska zmagającego się z drastycznym wzrostem kosztów i lawinowo przybywającymi obowiązkami, przy stawkach wynagrodzenia zamrożonych od 2004 roku, a w niektórych przypadkach w kolejnych latach nawet jeszcze obniżanych. - Gdyby wysokość cen w gospodarce liczyć tylko względem cen usług notarialnych to mielibyśmy w Polsce głęboką deflację – mówi Maciej Celichowski rzecznik Rady Izby Notarialnej w Poznaniu.

Więcej zadań w imieniu państwa

Notariusz pełni rolę gwaranta bezpieczeństwa obrotu prawnego, odciążając sądy i organy administracji. W ostatnich latach lista zadań nakładanych na kancelarie znacząco się wydłużyła, co generuje dodatkowe koszty operacyjne, nie przekładając się na wzrost przychodów: Notariusze realizują liczne zadania w imieniu Państwa, obejmujące elektroniczne raportowanie transakcji do Krajowej Administracji Skarbowej i Generalnego Inspektora Informacji Skarbowej, przesyłanie cyfrowych wniosków wieczystoksięgowych, zawiadamiania różnych instytucji o zawarciu umów w formie aktu notarialnego, takich jak MSWiA, geodezja, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Lasy Państwowe, gminy i inne, do których niedługo dojdzie obowiązek przekazywania danych o obrocie nieruchomościami do Portalu DOM. Wykonywanie tych procedur administracyjnych wymaga od kancelarii ciągłych nakładów na nowoczesny sprzęt, specjalistyczne oprogramowanie oraz szkolenia i pracę personelu.

Taksa notarialna od 20 lat w miejscu

Podstawą wynagrodzenia notariusza jest taksa, której maksymalne stawki zostały ustalone w czerwcu 2004 roku. Od tego czasu realia gospodarcze uległy całkowitej zmianie. A taksa w niektórych przypadkach uległa obniżeniu. Warto przypomnieć, że od 2004 roku płaca minimalna brutto wzrosła o 466% (z 824 zł do 4666 zł w 2025 r.), co wraz z kilkukrotnym wzrostem kosztów energii, baz danych i wynajmu lokali drastycznie podniosło koszty utrzymania kancelarii. Jednocześnie, mimo wzrostu cen nieruchomości z 2500 zł do blisko 12 tys. zł za mkw., taksa notarialna przy sprzedaży lokalu wzrosła w tym samym czasie zaledwie o około kilkaset zł. Dla przykładu cena dwupokojowego mieszkania w Poznaniu od roku 2004 wzrosła z około 100 000 zł do około 480 000 zł w 2025 roku, a więc o 480%. Tymczasem taksa notarialna za sprzedaż takiego lokalu wzrosła z 1 170 zł do jedynie 1 345 zł, a więc o 175 zł (tj. o 15%).

Stawki notarialne - kwotowe

Warto zwrócić też uwagę na stawki taksy określone kwotowo, bez względu na wartość przedmiotu czynności notarialnej. I tak za testament płacimy od 21 lat 50 zł netto, tyleż za otwarcie testamentu, odrzucenie lub przyjęcie spadku i sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Nawet gdy spadek jest wart kilkaset milionów złotych. Podobnie za pełnomocnictwo zapłacimy 30 zł (gdy dotyczy jednej sprawy) lub 100 zł (gdy dotyczy kilku spraw. I to mimo, że odpowiedzialność notariusza za błędy jest nieograniczona. Ustalenie takich stawek dla ubezpieczycieli skutkowałoby tym, że nie miałby kto nas ubezpieczać.

Kancelarie notarialne bez pracowników?

Trudna sytuacja finansowa sprawia, że prowadzenie kancelarii z rozbudowanym zespołem staje się luksusem. Z danych z pierwszego półrocza 2025 r. wynika, że aż 23% notariuszy w Polsce nie zatrudnia żadnego pracownika, a kolejne 35% zatrudnia tylko jedną osobę. Samodzielne wykonywanie wszystkich czynności przez samego notariusza – od merytorycznych po biurowe – w dłuższej perspektywie może stanowić wyzwanie dla wydolności systemu i bezpieczeństwa obrotu. Dla przykładu warto zwrócić uwagę, że notariusz prowadzący kancelarię bez pracownika nie jest w stanie przyjąć rozmowy telefonicznej ani porozmawiać z nieumówionym klientem, jeżeli w tym czasie odczytuje akt notarialny. Mimo, że kancelaria notarialna winna być czynna przez co najmniej 6 godzin dziennie.

Samorząd notarialny apeluje o waloryzację stawek

Samorząd notarialny w Poznaniu podkreśla, że waloryzacja stawek nie jest walką o przywileje, ale o możliwość godnego opłacenia wykwalifikowanych pracowników i utrzymania wysokich standardów obsługi obywateli. Jako przedsiębiorcy, notariusze nie mają prawa do samodzielnego kształtowania cen – są w pełni zależni od decyzji Ministra Sprawiedliwości. W ostatnim czasie w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad zmianą powyższego stanu rzeczy.

Źródło: Izba Notarialna w Poznaniu