Prostsze spadki na nowych zasadach już niebawem – wszystko załatwisz u notariusza zamiast składać wnioski wieczystoksięgowe do sądu

• Planowane zmiany w prawie o notariacie oraz ustawie o księgach wieczystych i hipotece
• Co dokładnie ma się zmienić w spadkach i dziedziczeniu?
• Po co te zmiany w spadkach i dziedziczeniu - jak jest teraz?
• To jak będzie po zmianach?

Planowane zmiany w prawie o notariacie oraz ustawie o księgach wieczystych i hipotece

W ramach rządowego pakietu deregulacyjnego, planowane są zmiany w ustawie o księgach wieczystych i hipotece oraz prawie o notariacie. Zamiarem jest ułatwienie procedur uzyskiwania wpisów w księgach wieczystych w wyniku nabycia spadku obejmującego własność lub udział w prawie własności nieruchomości. Pozwoliłoby to także odciążyć wydziały wieczystoksięgowe, natomiast nieco zwiększyłoby zakres działania notariuszy.

Co dokładnie ma się zmienić w spadkach i dziedziczeniu?

Zamiarem ustawodawcy jest umożliwienie spadkobiercom, a także zapisobiercom, składanie już za pośrednictwem notariuszy, którzy posiadają dostęp do systemu teleinformatycznego, wniosków o stosowny wpis w księdze wieczystej ujawniający przejście prawa własności nieruchomości na skutek dziedziczenia, w przypadku wydania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. W przypadku więc, kiedy między spadkobiercami oraz ewentualnymi zapisobiercami nie ma konfliktu i chcą oni jak najszybciej uregulować kwestie spadkowe po zmarłym spadkodawcy, nie muszą oni prowadzić długotrwałego i często kosztownego sądowego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, a zamiast tego mogą udać się do notariusza, który na podstawie złożonych zgodnych oświadczeń, sporządzi wówczas akt poświadczenia dziedziczenia. Jest on równoważny w skutkach prawnych z orzeczeniem sądowym orzekającym stwierdzenie nabycia spadku. Zmiana ma zaś umożliwić w takim przypadku, aby spadkobiercy nie musieli składać po sporządzeniu takiego aktu poświadczenia dziedziczenia wniosków do ksiąg wieczystych o ujawnienie prawa własności nieruchomości czy o wpisanie na ten temat wzmianek w księdze wieczystej. Będą oni mogli od razu złożyć taki wniosek u notariusza, który będzie zobowiązany i uprawniony przekazać go za pomocą systemu teleinformatycznego do ksiąg wieczystych. Proces zostanie więc w dużej mierze zautomatyzowany.

Po co te zmiany w spadkach i dziedziczeniu - jak jest teraz?

Trzeba zauważyć, że obecnie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia to spadkobiercy składają stosowny wniosek wieczystoksięgowy do ksiąg wieczystych. A tak naprawdę postępowanie o wpis może mieć nawet trzy etapy, bowiem na skutek aktu poświadczenia dziedziczenia, gdzie w spadku znajduje się nieruchomość, powinna zostać sporządzona wzmianka do danej księgi wieczystej, która sygnalizuje, iż nastąpiło zdarzenie prawne, które powoduje że aktualne wpisy w księdze wieczystej mogą już nie być zgodne z rzeczywistym stanem. Aby doprowadzić stan księgi wieczystej do zgodności z tym, co wynika z nabycia spadku, spadkobiercy powinni złożyć zgodne wnioski do wydziału wieczystoksięgowego właściwego sądu, aby został zapisany nowy stan własności w danej księdze wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Zdarza się, że na skutek nieujęcia stosownego zakresu tak złożonego wniosku, trzeba jeszcze potem złożyć wniosek o wykreślenie wzmianki w księdze wieczystej. Postępowanie może więc być nawet trzyetapowe, to jest wymagające trzykrotnych zmian w treści księgi wieczystej (nie zawsze na skutek wniosku, ze względu na automatyzację przekazywania danych o aktach poświadczenia dziedziczenia oraz możliwość sporządzania wzmianek z urzędu).

To jak będzie po zmianach?

Zamiast powyższej procedury, ma nastąpić jej uproszczenie do jednego postępowania wieczystoksięgowego, o które będzie można zawnioskować jeszcze u notariusza bezpośrednio przy spisywaniu aktu poświadczenia dziedziczenia. Projekt tych zmian jest na etapie sejmowym po czytaniu w komisjach, które go zarekomendowały, zatem jest już zielone światło dla tych zmian. Należy się spodziewać, że ze względu na zaawansowanie prac zmiany powinny zostać wprowadzone być może nawet w okresie kilkunastu tygodni, chociaż tempo procesu legislacyjny nakazuje cierpliwość.