Dodatek mieszkaniowy 2025: dla kogo, ile, kryteria dochodowe i normatywy

• Czym jest dodatek mieszkaniowy i komu przysługuje
• Zmiany kryteriów dochodowych
• Jak liczyć dochód do ww. kryteriów dochodowych?
• Nieduże przekroczenie limitów nie jest problemem. Zasada "złotówka za złotówkę"
• Normatywy w dalszym ciągu komplikują sprawę?

Czym jest dodatek mieszkaniowy i komu przysługuje

Dodatek mieszkaniowy to forma pomocy mieszkaniowej, z której mogą skorzystać nie tylko lokatorzy mieszkań komunalnych. Stanowią oni dużą grupę beneficjentów dodatku, który pomaga również np. właścicielom prywatnych mieszkań i domów oraz najemcom prywatnych lokali.
Na początku 2025 r. dość wyraźnie wzrosły limity dochodowe dla osób starających się o dodatek mieszkaniowy. Pozostałe zasady wypłaty i przyznawania wspomnianego świadczenia nie uległy jednak zmianie. Sumy przeznaczane przez państwo na dodatki mieszkaniowe rosną. Mimo tego, średnia kwota pojedynczego dodatku nie jest wysoka. Mowa o sumie zbliżonej do 300 zł – 350 zł miesięcznie.

Zmiany kryteriów dochodowych

Dodatek mieszkaniowy to rozwiązanie, które w Polsce jest stosowane od lat. Jego generalnym celem pozostaje wsparcie mniej zamożnych użytkowników mieszkań i domów, którzy zmagają się z utrzymaniem swojego lokum. Takim osobom wydatnie pomoże nawet dodatek mieszkaniowy o typowej wysokości (300 zł - 350 zł miesięcznie). „Zamysł ograniczenia grupy osób, którym przysługuje dodatek mieszkaniowy, wyraża się poprzez limity dochodowe. Ulegają one corocznym zmianom, bo ustawodawca powiązał je z szacowaną przez GUS wysokością przeciętnej płacy” – wyjaśnia Magdalena Markiewicz, ekspertka rynku nieruchomości.

Obecne przepisy wskazują, że uprawnienie do pobierania dodatku mieszkaniowego przysługuje, jeśli średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy (w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku) nie przekroczył:
- w przypadku osób samotnych - 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (wzrost limitu od 11 lutego 2025 r. z 2862,19 zł do 3272,69 zł),
- w przypadku większych gospodarstw domowych - 30% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na członka rodziny (wzrost limitu od 11 lutego 2025 r. z 2146,64 zł do 2454,52 zł).

Prezentowane powyżej zmiany limitów dochodowych oznaczają, że dodatek mieszkaniowy może pobierać więcej osób. W praktyce spora grupa niezamożnych lokatorów w ogóle nie wie o państwowym wsparciu mieszkaniowym lub wstydzi się o nie wnioskować. „Przypomnijmy, że o dodatek mieszkaniowy mogą ubiegać się najemcy mieszkań udostępnianych przez gminy, TBS-y, spółdzielnie i osoby prywatne. Z pomocy nie są wykluczeni również właściciele mieszkań i domów” – wymienia Magdalena Markiewicz, ekspertka rynku nieruchomości.

Jak liczyć dochód do ww. kryteriów dochodowych?

Za dochód liczony do ww. kryteriów dochodowych uważa się dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Chodzi więc o:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych:
– renty określone w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,
– renty wypłacone osobom represjonowanym i członkom ich rodzin, przyznane na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,
– świadczenie pieniężne, dodatek kompensacyjny oraz ryczałt energetyczny określone w przepisach o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych,
– dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny i dodatek kompensacyjny określone w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
– świadczenie pieniężne określone w przepisach o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę Niemiecką lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
– ryczałt energetyczny, emerytury i renty otrzymywane przez osoby, które utraciły wzrok w wyniku działań wojennych w latach 1939-1945 lub eksplozji pozostałych po tej wojnie niewypałów i niewybuchów,
– renty inwalidzkie z tytułu inwalidztwa wojennego, kwoty zaopatrzenia otrzymywane przez ofiary wojny oraz członków ich rodzin, renty wypadkowe osób, których inwalidztwo powstało w związku z przymusowym pobytem na robotach w III Rzeszy Niemieckiej w latach 1939-1945, otrzymywane z zagranicy,
– zasiłki chorobowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych,
– środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc,
– należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy,
– należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom, celnikom i pracownikom jednostek wojskowych i jednostek policyjnych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom, celnikom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych,
–należności pieniężne ze stosunku służbowego otrzymywane w czasie służby kandydackiej przez funkcjonariuszy Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Służby Więziennej, obliczone za okres, w którym osoby te uzyskały dochód,
– dochody członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne,
– alimenty na rzecz dzieci,
– stypendia doktoranckie przyznane na podstawie art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendia sportowe przyznane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2023 r. poz. 2048) oraz inne stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom,
– kwoty diet nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich,
– należności pieniężne otrzymywane z tytułu wynajmu pokoi gościnnych w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym osobom przebywającym na wypoczynku oraz uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób,
– dodatki za tajne nauczanie określone w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela,
– dochody uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie zezwolenia na terenie specjalnej strefy ekonomicznej określonej w przepisach o specjalnych strefach ekonomicznych,
– ekwiwalenty pieniężne za deputaty węglowe określone w przepisach o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe",
– ekwiwalenty z tytułu prawa do bezpłatnego węgla określone w przepisach o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006,
– świadczenia określone w przepisach o wykonywaniu mandatu posła i senatora,
– dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego,
– dochody uzyskiwane za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, pomniejszone odpowiednio o zapłacone za granicą Rzeczypospolitej Polskiej: podatek dochodowy oraz składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne,
– renty określone w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
– zaliczkę alimentacyjną określoną w przepisach o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,
– świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów,
– pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-3 i 5 oraz art. 212 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce,
– kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
– świadczenie pieniężne określone w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych,
– świadczenie rodzicielskie,
– zasiłek macierzyński, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
– stypendia dla bezrobotnych finansowane ze środków Unii Europejskiej lub Funduszu Pracy, niezależnie od podmiotu, który je wypłaca,
– przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne,
– przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. a, b i d oraz pkt 153 lit. a, b i d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz art. 21 ust. 1 pkt 154 tej ustawy w zakresie przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne,
– przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. c, pkt 153 lit. c oraz pkt 154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych według zasad określonych w art. 27 i art. 30c tej ustawy, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne,
– dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. c, pkt 153 lit. c i pkt 154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustalone na podstawie oświadczenia dotyczącego każdego członka rodziny;

Nie uwzględnia się dochodu osoby, która przebywa w instytucji zapewniające nieodpłatne pełne całodobowe utrzymanie, wyprowadziła się lub zmarła przed dniem złożenia wniosku.

W przypadku posiadania tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego dochód z tego gospodarstwa ustala się na podstawie powierzchni gruntów w hektarach przeliczeniowych i wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ostatnio ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1176 z późn.zm.).",

Wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, w przypadku prowadzenia działalności opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustala się na podstawie oświadczenia wnioskodawcy lub zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego.

W przypadku ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776 z późn. zm. przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 7a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Nieduże przekroczenie limitów nie jest problemem. Zasada "złotówka za złotówkę"

Osoby wnioskujące o przyznanie dodatku mieszkaniowego (zawsze na okres sześciomiesięczny), powinny koniecznie sprawdzić, czy rada ich gminy nie zwiększyła domyślnych limitów dochodowych. W przypadku zwiększonych limitów dochodu, też obowiązuje zasada, zgodnie z którą dochody gospodarstwa domowego uwzględnia się w ujęciu netto (porównując je z limitem dochodowym). „Obowiązuje też tzw. zasada złotówka za złotówkę, która pozwala uzyskać niewiele pomniejszoną pomoc w warunkach niedużego przekroczenia limitów dochodowych” – tłumaczy Magdalena Markiewicz, ekspertka rynku nieruchomości.

Warto zwrócić uwagę, że (poza limitami dochodu) zasady, na podstawie których jest przyznawany oraz wypłacany dodatek mieszkaniowy, nie uległy zmianie w ostatnim czasie. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335) po raz ostatni była nowelizowana w grudniu 2022 r. Na razie nie ma mowy o zmianach, które mogłyby wejść w życie. „Tymczasem zasady funkcjonowania dodatków mieszkaniowych są krytykowane, między innymi ze względu na swoje skomplikowanie” - dodaje Magdalena Markiewicz, ekspertka rynku nieruchomości.

Normatywy w dalszym ciągu komplikują sprawę?

Wspomniane wcześniej skomplikowanie zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych wiąże się z systemem tzw. normatywów. Te normatywy, czyli maksymalne powierzchnie lokum wynoszą obecnie:
- 35 mkw. – w przypadku 1 osoby w gospodarstwie domowym,
- 40 mkw. – w przypadku 2 osób w gospodarstwie domowym,
- 45 mkw. – w przypadku 3 osób w gospodarstwie domowym,
- 55 mkw. – w przypadku 4 osób w gospodarstwie domowym,
- 65 mkw. – w przypadku 5 osób w gospodarstwie domowym,
- 70 mkw. – w przypadku 6 osób w gospodarstwie domowym,
- dodatkowe 5 mkw. – za każdą osobę ponad szóstą w gospodarstwie domowym (np. 75 mkw. dla gospodarstwa siedmioosobowego).

Jeżeli gmina nie ustaliła innych zasad (tzn. wyższego progu przekroczenia), to przekroczenie normatywu przez powierzchnię użytkową zamieszkiwanego lokum o ponad 30% pozbawia prawa do dodatku mieszkaniowego. To rozwiązanie, które wielu osobom może wydawać się niesprawiedliwe. „Czasem gminy korzystając z możliwości danej im przez ustawodawcę podnoszą jednak domyślne (ustawowe) normatywy, co wpływa również na ostateczną wysokość dodatku mieszkaniowego” – podsumowuje Magdalena Markiewicz, ekspertka rynku nieruchomości.

Źródło: Magdalena Markiewicz, ekspertka rynku nieruchomości