Kiedy świadczenie kompensacyjne zostanie wygaszone?

• Wyjątki od zasady powszechnego wieku emerytalnego a nauczyciele
• Już po 50 roku życia niektórzy mogą ubiegać się o szczególne świadczenie

Wyjątki od zasady powszechnego wieku emerytalnego a nauczyciele

Początek roku kalendarzowego to zawsze czas, gdy mówi się o zmianach, które zaszły w obowiązujących przepisach. W odniesieniu do nauczycieli ten scenariusz bywa nie co inny, bo w przypadku tej grupy zawodowej zmiany często są dostosowane do czasu trwania roku szkolnego, a nie kalendarzowego, jednak i w tej grupie w styczniu trzeba często dokonać pewnej „aktualizacji” w zakresie przysługujących uprawnień.
Jednym ze szczególnych uprawnień, z których mogą korzystać nauczyciele jest prawo do tzw. wcześniejszej emerytury. Niezależnie od nabycia uprawnień emerytalnych na powszechnie obowiązujących zasadach, czyli po osiągnięciu 60 lat przez kobiety i 65 lat przez mężczyzn, ta grupa zawodowa może korzystać również ze świadczenia kompensacyjnego i emerytury stażowej. Uprawnienia te budzą w praktyce sporo kontrowersji, a w przestrzeni publicznej głośno mówi się o niekorzystnych warunkach, na jakich są przyznawane omawiane świadczenia, jednak nie zmienia to faktu, że w praktyce nauczyciele z nich korzystają.
W przypadku świadczenia kompensacyjnego krytykowane jest zarówno to, że wiek uprawniający do skorzystania z niego jest odmienny dla kobiet i mężczyzn, jak i to, że systematycznie jest on podnoszony. W tym drugim przypadku wytłumaczenie jest jednak proste - zabieg ten ma na celu stopniowe wygaszanie świadczenia. Obecnie aby nabyć do niego prawo, należy:
- osiągnąć odpowiedni wiek (inny dla kobiet i mężczyzn),
- mieć okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy „nauczycielskiej” w określonego rodzaju placówkach w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć,
- rozwiązać stosunek pracy.

Już po 50 roku życia niektórzy mogą ubiegać się o szczególne świadczenie

A jak kształtuje się „odpowiedni wiek”, o którym w tym przypadku mowa? W 2026 r., tak samo, jak w minionym roku, wynosi on dla kobiet co najmniej 56 lat, a dla mężczyzn 61 lat. W 2027 roku wzrośnie do 57 i 62 lat, w 2029 roku do 58 i 63 lat, a w 2031 roku do 59 i 64 lat. Jeśli chodzi o placówki, w których należy wykonywać pracę, to o świadczenie to mogą ubiegać się ci nauczyciele, którzy bezpośrednio przed złożeniem wniosku o jego przyznanie pracują jako nauczyciel, wychowawca lub inny pedagog, we wskazanych w przepisach typach placówek, wśród których znajdują się: publiczne i niepubliczne przedszkola, publiczne i niepubliczne szkoły z wyjątkiem niepublicznych szkół nieposiadających uprawnień szkoły publicznej, publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży, które wymagają specjalnej organizacji nauki oraz szczególnych metod pracy i wychowania, określone ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze, placówki, które zapewniają uczniom opiekę i wychowanie w czasie, gdy uczą się poza miejscem, w którym mieszkają na stałe.
Niezmiernie istotnym aspektem jest również to, że wysokość omawianego świadczenia nie jest stała i jest uzależniona od indywidualnej sytuacji świadczeniobiorcy. Jedyną stałą granicą jest w tym przypadku wysokość minimalnej emerytury poniże której nie może ona spaść. To wszystko jednak teoria, a jak wygląda praktyka? Jak wynika z danych publikowanych przez ZUS, średnia wysokość świadczenia pobieranego przez uprawnionych wynosiła w październiku 2025 r. 4526,16 zł.