Sprawdzają czy segregujesz śmieci: monitoring w altankach śmietnikowych. Czy to zgodne z prawem? Jest wyrok NSA

• Przykładowe komentarze mieszkańców popierające monitoring w altanach śmietnikowych
• Przykładowe komentarze mieszkańców krytykujące monitoring w altanach śmietnikowych
• Spór narastał od lat. Sprawdzają czy segregujesz śmieci: monitoring w altankach śmietnikowych. Czy to zgodne z prawem? Jest wyrok NSA
• UODO: Monitoring nieuzasadniony, narusza prywatność
• Spółdzielnia: bez kamer grożą wysokie opłaty
• WSA przyznał rację spółdzielni
• NSA: wolność człowieka, jego wizerunek, prywatność i dane ważniejsze od interesu spółdzielni

Czy kamery w altance śmietnikowej są konieczne, by wymusić segregację odpadów? Na to pytanie odpowiedział Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)w swoim najnowszym wyroku, odnosząc się do tego czy monitoring narusza, czy też nie, prywatność mieszkańców. Spór, który zaczął się od protestu jednego mieszkańca, zakończył się prawomocnym wyrokiem. To pokazuje - jak czasami głos jednego obywatela - wpływa na sytuację ogółu społeczeństwa.

Zanim doszło jeszcze do wydania wyroku przez NSA, w Internecie, na spotkaniach spółdzielni i podczas rozmów przed domem czy blokiem na polskich osiedlach wrzało! Można było spotkać się z różnymi opiniami, tymi pozytywnymi jak i negatywnymi - co do kontroli, monitoringu i ogólnie segregacji śmieci. Poniżej przytaczamy przykładowe komentarze mieszkańców popierające i negujące monitoring w altanach śmietnikowych.

Przykładowe komentarze mieszkańców popierające monitoring w altanach śmietnikowych

Przykładowe komentarze mieszkańców popierające monitoring w altanach śmietnikowych, pisownia oryginalna:

• "No oczywiscie! Jedna osoba protestuje, a cała reszta ma płacić wyższe śmieci bo oni nie segregują? Kamery są konieczne, żeby w końcu miecc porządek!" (Marek K., 45 lat, mieszkaniec 3. piętra)
• "Bez tych kamer to w altanie jest szałasy... worki leżą rozwalone, śmieci wokoło. Monitoring to jedyne, co ich zdyscyplinuje.!!, RODO nie powinno stać na drodze czystosci naszej sopołecznosci" (Krystyna D., 68 lat, długoletnia członkini zarządu)
• "Mam dzieci i boję się, że w ciemnej altanie ktoś może im coś zrobić. Kamery dają nam poczucie bezpieczeństwa. Skąd ten męczący się mieszkaniec w ogóle bierze argumenty?" (Anna L., 32 lata, mama dwójki dzieci).

Przykładowe komentarze mieszkańców krytykujące monitoring w altanach śmietnikowych

Przykładowe komentarze mieszkańców krytykujące monitoring w altanach śmietnikowych, pisownia oryginalna:

• "To upiorna inwazja w prywatność! Idę wyrzucić śmieci i jestem nagrywany? Moje dzieci też? Spółdzielnia przekroczyła granicę, dobrze zrobił ten mieszkaniec, że walczył. Nie pozwolę na inwigilowanie mnie i wizerunku mojego dziecka. Nie wyrażałem żadnej zgody" (Tomasz W., 38 lat, ojciec 5-latka)
• "Absurd! Bo nie chcą płacić za brak segregacji, to wszyscy tracimy prawo do prywatności?????? Jak mogę mieć poczucie, że ktoś nie ogląda moich nagrań???? No jak! RODO jest po to, by nas chronić!" (Ewa S., 50 lat, aktywistka osiedlowa)
• "Te kamery nic nie rozwiązały, a tylko niszczą zaufanie. Zamiast szpiegować, lepiej zrobić edukację albo wprowadzić indywidualne worki. NSA" (Piotr Z., 42 lata, mieszkaniec osiedla we Wrocławiu od 10 lat).

Spór narastał od lat. Sprawdzają czy segregujesz śmieci: monitoring w altankach śmietnikowych. Czy to zgodne z prawem? Jest wyrok NSA

Konflikt wokół kamer w altance śmietnikowej wybuchł na osiedlu, gdzie spółdzielnia mieszkaniowa zdecydowała się na monitoring, by zmusić mieszkańców do prawidłowej segregacji śmieci. Decyzja nie spodobała się jednemu z lokatorów. Mężczyzna zaczął protestować. Spór zaognił się na tyle, że trafił na salę sądową. Niezrażony mieszkaniec złożył skargę do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), zarzucając spółdzielni naruszenie RODO poprzez nagrywanie jego i jego dzieci.

UODO: Monitoring nieuzasadniony, narusza prywatność

Po zbadaniu sprawy Prezes UODO stwierdził, że przetwarzanie danych z kamer faktycznie ma miejsce i nakazał usunięcie danych mieszkańca oraz wstrzymanie nagrań. Uznał, że art. 6 ust. 1 lit. f RODO (przetwarzanie niezbędne do realizacji prawnie uzasadnionych interesów administratora) nie stanowi podstawy dla takiego monitoringu.

Art. 6 ust. 1 lit. f RODO stanowi: Przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem. Akapit pierwszy lit. f) nie ma zastosowania do przetwarzania, którego dokonują organy publiczne w ramach realizacji swoich zadań.

Spółdzielnia: bez kamer grożą wysokie opłaty

Spółdzielnia broniła monitoringu m.in. tym, że jest on konieczny do egzekwowania segregacji, co bezpośrednio wpływa na obniżenie opłat za śmieci dla wszystkich mieszkańców. Argumentowała też, że kamery zapobiegają dewastacjom i niszczeniu altan. Podkreślała, że monitoring obejmuje tylko wąski obszar wejścia do altany, a nagrania są usuwane po 30 dniach.

WSA przyznał rację spółdzielni

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie zgodził się ze skarżącą - spółdzielnią. Zatem w przedmiotowej spornej sprawie zainstalowanie kamer w śmietnikach, zdaniem WSA było wręcz konieczne do celów prawidłowej segregacji odpadów. Cóż, takie stanowisko było niezwykle odmienne od decyzji PUODO i doszło do odwołania się do NSA.

NSA: wolność człowieka, jego wizerunek, prywatność i dane ważniejsze od interesu spółdzielni

Ostatecznie NSA przyznał rację mieszkańcowi i UODO. Sąd podkreślił, że podstawowym celem monitoringu było wyegzekwowanie segregacji śmieci, a nie np. bezpieczeństwo, o czym świadczy kontekst jego wprowadzenia (wysoka dopłata za śmieci). NSA uznał, że choć spółdzielnia ma prawnie uzasadniony interes w egzekwowaniu segregacji, to przesłanka "niezbędności" przetwarzania danych z art. 6 ust. 1 lit. f RODO nie została spełniona. Istnieją alternatywne metody kontroli, jak indywidualnie przypisane worki na śmieci. Sąd wyraźnie stwierdził, że wolność jednostki jest nadrzędna wobec interesu spółdzielni, zwłaszcza że ingerencja w prywatność (nagrywanie w przestrzeni "pośredniej" między prywatną a publiczną) jest głęboka, a koszty alternatywnych metod nie są drastycznie wyższe. Zatem: "Interes człowieka ma większą wagę niż interes spółdzielni".

Podsumowując, trzeba wskazać, że prawomocny wyrok NSA stanowi ważny precedens w kwestii monitoringu w przestrzeni osiedlowej. Sąd jednoznacznie uznał, że instalacja kamer w altance śmietnikowej w celu egzekwowania segregacji odpadów narusza przepisy RODO. To przełomowe orzeczenie kończy erę „śmieciowej inwigilacji” w polskich blokowiskach. Spółdzielnie i wspólnoty będą musiały szukać innych sposobów na zdyscyplinowanie mieszkańców – worki z kodami kreskowymi, karty dostępu do altan czy edukacja zamiast Wielkiego Brata przy pojemnikach.

Źródło: wyrok NSA, sygnatura akt: III OSK 147/23.