Czy można palić drewnem w kominku zimą 2026 roku? To zależy: od rodzaju kominka i województwa. Oto aktualne przepisy

• Czym jest ekoprojekt
• Dopuszczalność palenia w kominku. Zestawienie aktualnie obowiązujących przepisów w poszczególnych województwach
• Uchwały antysmogowe dla poszczególnych miast
• Czy trzeba stostować filtry?
• Wystarczy sprawność 73%
• Przy okazji należy obalić mit, że to „Unia Europejska zabrania palenia w kominkach”

Czym jest ekoprojekt

Tu należy się wyjaśnienie czym takim jest „ekoprojekt”. Jest to dyrektywa unijna regulująca wszelkie produkty związane z energią. Odpowiednie rozporządzenia ustanawiają warunki dopuszczania do do obrotu poszczególnych grup urządzeń.

Ekoprojekt dla kominków (miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń) określa graniczne wartości emisji, przy zachowaniu których urządzenia te są bezpieczne dla zdrowia i mogą być dopuszczane do obrotu. Ekoprojekt obowiązuje w całej Unii Europejskiej dla nowych urządzeń od 1.01.2022 ale w niektórych województwach w Polsce został wprowadzony już w roku 2017. Należy zaznaczyć, że ani UE ani Ekoprojekt nie wprowadzają zakazów ani eksploatacji kominków nie spełniających tej normy. Są to tylko i wyłącznie wymogi wprowadzane przez lokalne, wojewódzkie uchwały antysmogowe i uchwalane przez radnych sejmików wojewódzkich.

Dopuszczalność palenia w kominku. Zestawienie aktualnie obowiązujących przepisów w poszczególnych województwach

– W województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim nie ma uchwał antysmogowych. Mieszkańców tych województw mają taką samą sytuację prawną jak wszyscy pozostali mieszkańcy UE czyli starych kominków mogą używać bez ograniczeń.

– W województwach pomorskim, dolnośląskim i lubelskim uchwały antysmogowe nie przewidują terminów granicznych dla używania starych kominków, zatem również tam nie ma ograniczeń dla ich używania.

– W województwach mazowieckim, małopolskim, wielkopolskim, łódzkim, kujawsko-pomorskim, podkarpackim i śląskim już nie można używać kominków, które nie spełniają wymogów Ekoprojektu.

W pozostałych województwach terminy, od których nie będzie można używać starych kominków (niespełniających wymogów Ekoprojektu) nadejdą w następującej kolejności:
- świętokrzyskie – 1 lipca 2026 r.
- lubuskie – 1 stycznia 2027 r.
- zachodniopomorskie – 1 stycznia 2028 r.
- opolskie – 1 stycznia 2036 r.

Uchwały antysmogowe dla poszczególnych miast

Należy dodać, że istnieją jeszcze lokalne uchwały antysmogowe dla poszczególnych miast, grup miejscowości, gmin lub innych obszarów.

Z ciekawszych należy wspomnieć o uchwałach antysmogowych dla 7 małopolskich gmin: Skawina, Krzeszowice, Oświęcim, Nowy Targ, Niepołomice, Rabka-Zdrój i Czarny Dunajec. W gminach tych:
– od 27 września 2021 r., niezależnie od daty rozpoczęcia eksploatacji, obowiązuje wymóg spełniania limitów emisji pyłów, CO, NOX i OGC, które Ekoprojekt wyznacza dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń, przez piece zduńskie i piece akumulacyjne;
– od 1 stycznia 2023 r. obowiązuje ograniczenie możliwości eksploatacji nowo instalowanych kominków ekoprojektowych tylko do tych z zamkniętą komorą spalania;
– od 1 stycznia 2023 r. w nowo instalowanych miejscowych ogrzewaczach pomieszczeń obowiązuje nakaz stosowania urządzenia do automatycznej kontroli przebiegu procesu spalania poprzez regulację dopływu powietrza w oparciu o pomiar temperatury spalin.

Czy trzeba stostować filtry?

Kominki ekoprojektowe, a od 1 stycznia 2022 r. tylko takie mogą być wprowadzane do obrotu, nie wymagają stosowania jakichkolwiek dodatkowych urządzeń, w tym filtrów.

Wszystkie uchwały antysmogowe przewidują jednak możliwość zastosowania „urządzenia redukującego emisję pyłów do wartości przewidzianych przez ekoprojekt” ale tylko do „legalizacji” i umożliwienia dalszego używania starego kominka, niezgodnego z ekoprojektem. Niestety dostępne w sprzedaży urządzenia redukujące emisję pyłów są stosunkowo drogie lub nie spełniają wymogów formalnych. Zastosowanie filtra albo innego urządzenia umożliwiałoby korzystanie ze starego kominka pod warunkiem wykonania pomiaru emisji pyłów i potwierdzenia czy została ona obniżona do poziomu wyznaczonego przez ekoprojekt, czyli poniżej 50 mg/m3. Do kominków ekoprojektowych filtry nie są potrzebne.

Wystarczy sprawność 73%

Niektóre uchwały antysmogowe przewidują jeszcze jedną furtkę dla eksploatacji kominków nie spełniających wymogów ekoprojektu. Aby kominek spełniał wymogi ekoprojektu jako miejscowy ogrzewacz powietrza z zamkniętą komorą spalania, wystarczy sprawność 73%. To inne graniczne wartości emisji (pyły, CO, gazy organiczne i tlenki azotu) gwarantują, że sprawność kominków zwykle jest wyższa, i że są to urządzenia niskoemisyjne i bezpieczne dla zdrowia. Twórcy uchwał antysmogowych w Małopolsce, Wielkopolsce, Świętokrzyskim i na Śląsku uznali, że jeśli stare kominki mają sprawność minimum 80% to możemy ich nadal używać bez ograniczeń. Nie należy mylić sprawności z sezonową efektywnością energetyczną, która dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń z zamkniętą komorą spalania wynosi minimum 65%.

Przy okazji należy obalić mit, że to „Unia Europejska zabrania palenia w kominkach”

Podstawą prawną dla tworzenia uchwał antysmogowych i programów ochrony powietrza jest Ustawa Prawo Ochrony Środowiska. Lokalne przepisy są tworzone z kolei przez sejmiki poszczególnych województw. Unia Europejska wskazuje normy jakości powietrza ale nie wskazuje sposobów, w jakie normy te mają być osiągnięte i utrzymane. Zatem to do lokalnych radnych należy zwracać się w sprawie zmiany lokalnych przepisów.

Ekoprojekt, do którego odwołują się uchwały antysmogowe to dyrektywa UE, która dotyczy kominków wprowadzanych do obrotu od 1 stycznia 2022 r. Dla mieszkańców całej UE (oraz województw podlaskiego i warmińsko-mazurskiego) Ekoprojekt ma taki skutek, że od tej daty nie zakupią już oni urządzeń nie spełniających wymogów ale wprowadzonych wcześniej do obrotu i istniejących kominków mogą oni używać bez ograniczeń. Warto dodać, że w wielu województwach wymóg ekoprojektu dla nowo instalowanych kominków wszedł już w latach 2017-2018 więc pod względem restrykcyjnych norm dla tych urządzeń wyprzedzamy całą UE o 5 lat. Warto też wiedzieć, że jakość powietrza w Polsce od 2010 roku systematycznie się poprawia. To, że przepisy antysmogowe nie wpłynęły na skokową, wyraźną poprawę jakości powietrza jest najlepszym dowodem na to, że to nie kominki są przyczyną smogu.

Jak wspomniano, uchwały antysmogowe zakazują jedynie eksploatacji (użytkowania) niektórych kominków w określonych terminach.

Inną sytuację mają osoby korzystające ze wsparcia w ramach programu Czyste Powietrze. Obowiązek likwidacji i wymiany dotyczy wymienianego źródła ciepła, którym jest zwykle bezklasowy kocioł CO. Obowiązek likwidacji nie dotyczy starego kominka ponieważ to nie to źródło ciepła jest wymieniane i nie na to źródło ciepła jest dotacja. Kominek należy „trwale wyłączyć z użytku” tylko w przypadku, jeśli to on jest tym wymienianym źródłem ciepła. Beneficjentom programu Czyste Powietrze umożliwia się pozostawienie w budynku/lokalu mieszkalnym wymienianych pieców kaflowych lub kominków, jednak muszą być one trwale odłączone od przewodu kominowego, co oznacza trwałe wyłączenie z użytku i musi być to potwierdzone odpowiednim protokołem kominiarskim wydanym przez mistrza kominiarskiego. W przypadku korzystania ze wsparcia w ramach programu Czyste Powietrze dopuszcza się możliwość posiadania „kominka na cele rekreacyjne” zgodnego z ekoprojektem i lokalnymi uchwałami antysmogowymi.

Wojciech Perek, ekspert OSKP / Drewno Pozytywna Energia