Sejm chce zmian w KRS. Jest projekt uchwały i plan po wecie prezydenta

• Projekt uchwały w sprawie KRS
• Sejm zapowiada uwzględnienie głosu sędziów
• Weto prezydenta i „plan B” Ministerstwa Sprawiedliwości
• Prezesi sądów apelacyjnych proponują własny model
• Jak wygląda obecna procedura wyboru KRS?

Projekt uchwały w sprawie KRS

Pierwsze czytanie poselskiego projektu uchwały, pod którym podpisali się parlamentarzyści klubów koalicji rządowej, w sprawie przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków-sędziów Krajowa Rada Sądownictwa zaplanowano w sejmowej komisji sprawiedliwości.

W związku ze zbliżającym się upływem kadencji obecnego składu Krajowej Rady Sądownictwa, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża stanowisko, że skład tego organu powinien obejmować przedstawicieli sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz sądów wojskowych, wyłanianych przez środowiska sędziowskie w sposób zapewniający reprezentatywność wszystkich rodzajów i szczebli sądownictwa – głosi projekt.

Dodano, że takie ukształtowanie KRS najpełniej realizuje wartości konstytucyjne, m.in. dlatego, że Rada powinna być niezależna od władzy polityków, a także sprzyjać odbudowie zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości.

Sejm zapowiada uwzględnienie głosu sędziów

W projekcie uchwały czytamy też, że Sejm zapewnia, iż w przypadku kształtowania KRS na podstawie obowiązującej ustawy o Radzie, uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych przez polskich sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych.

Ponadto zapisano, że obecnie funkcjonująca Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem niezależnym od innych władz, gdyż wybrani do jej składu sędziowie nie są reprezentantami środowiska sędziowskiego, jak również nie reprezentują sędziów wszystkich rodzajów sądów.

Weto prezydenta i „plan B” Ministerstwa Sprawiedliwości

W minionym tygodniu prezydent Karol Nawrocki poinformował o zawetowaniu nowelizacji ustawy o KRS i powiązanej z nią noweli kodeksu wyborczego. Zmiany w ustawie zakładały wybór sędziowskich członków Rady przez wszystkich sędziów, a nie – tak jak na mocy obecnych przepisów – przez Sejm.

Szef MS Waldemar Żurek powiedział PAP po ogłoszeniu prezydenckiego weta, że nie ustąpi w doprowadzaniu do przywrócenia organów konstytucyjnych obywatelom. Dodał: Mamy plan B i będziemy go realizować.

Minister wyjaśniał, że „plan B” miałby polegać m.in. na tym, że sędziowie, spotykając się na oddolnych zgromadzeniach we wszystkich sądach, wybraliby spośród siebie 15 osób, które zostałyby formalnie zgłoszone do KRS. – A większość demokratyczna w parlamencie uszanowałaby ten wybór – tłumaczył.

Prezesi sądów apelacyjnych proponują własny model

Gotowość do pomocy w zorganizowaniu wyborów do sędziowskiej części KRS wyrazili 16 lutego prezesi 10 z 11 sądów apelacyjnych w Polsce. Ich propozycja zakłada, że Sejm – działając na podstawie obowiązujących przepisów – wybrałby 15 sędziów do KRS, przy czym kluczowe znaczenie miałby wynik powszechnego głosowania przeprowadzonego na zgromadzeniach sędziów.

Mandat do objęcia funkcji otrzymaliby kandydaci z najwyższym poparciem środowiska sędziowskiego.

Jakkolwiek sam wybór sędziowskich członków KRS byłby dokonany przez polityków, to akceptacja przez Sejm wskazań wszystkich sędziów spowoduje, iż tak ukształtowany organ spełniałby standardy konstytucyjne i dawałby gwarancję niezależności od władz politycznych – podkreślili prezesi sądów w oświadczeniu.

Według nich procedura powinna zostać poprzedzona deklaracją Sejmu o akceptacji rekomendacji przedstawionej przez środowisko sędziowskie oraz o przyjęciu określonych reguł wyboru członków Rady.

W ramach tego modelu każdy sędzia mógłby oddać głos na kandydatów spośród wszystkich osób zgłoszonych marszałkowi Sejmu, przy czym każdemu przysługiwałoby 15 głosów. Opiniowanie kandydatów odbywałoby się tego samego dnia we wszystkich sądach w kraju podczas zgromadzeń sędziów.

Jak wygląda obecna procedura wyboru KRS?

Zawetowana nowelizacja ustawy o KRS i powiązana z nią nowela kodeksu wyborczego została przyjęta przez Sejm 23 stycznia br., a 28 stycznia bez poprawek przyjął ją Senat. Zmiany krytykował PiS, natomiast rząd – w tym Ministerstwo Sprawiedliwości – przekonywał, że nowela uczyni KRS konstytucyjną.

Kadencja obecnej KRS kończy się w maju br. Trwa już procedura zgłaszania kandydatów na sędziowskich członków KRS prowadzona na podstawie aktualnych przepisów. Rozpoczęła się 11 lutego obwieszczeniem marszałka Sejmu w Monitorze Polskim i potrwa 30 dni.

Ostateczną listę 15 sędziowskich kandydatów na członków KRS ustala komisja sejmowa, a następnie wybiera ich Sejm większością 3/5 głosów na czteroletnią kadencję. Jeśli nie uda się uzyskać większości 3/5 (276 głosów), Sejm wybiera sędziowskich członków KRS bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.