Działalność socjalna pracodawców a opodatkowanie

• Obowiązek tworzenia funduszu socjalnego (ZFŚS) przez pracodawcę, działalność socjalna przedsiębiorstwa
• Środki z ZFŚS służą finansowaniu ściśle określonych rodzajów działalności socjalnej
• Działalność socjalna pracodawców a opodatkowanie otrzymanych przez pracownika świadczeń socjalnych

Obowiązek tworzenia funduszu socjalnego (ZFŚS) przez pracodawcę, działalność socjalna przedsiębiorstwa

Pracodawcy, którzy zatrudniają określoną przepisami liczbę pracowników, tj. zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, mają obowiązek utworzyć specjalny fundusz, z którego będą finansować określone świadczenia socjalne. Jest to Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (ZFŚS). Przy czym, w przypadku gdy w przedsiębiorstwach, które ze względu na liczbę pracowników mają obowiązek tworzenia funduszu, funkcjonuje układ zbiorowy pracy, strony układu mogą podjąć decyzję o nietworzeniu Funduszu.

Pozostali przedsiębiorcy, czyli zatrudniający poniżej 50 pracowników, podejmują dobrowolnie decyzję czy utworzyć ZFŚS. Natomiast bez względu na liczbę zatrudnionych osób Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych muszą utworzyć pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i zakładów samorządowych.

Środki z ZFŚS służą finansowaniu ściśle określonych rodzajów działalności socjalnej

ZFŚS tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych. Środki zgromadzone w Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych są przeznaczone na finansowanie działalności socjalnej prowadzonej na rzecz pracowników i ich rodziny, emerytów i rencistów (czyli byłych pracowników) i ich rodziny, a także innych osób wskazanych przez pracodawcę. 

Środki z funduszu służą finansowaniu ściśle określonych rodzajów działalności socjalnej. Wśród tych działalności znajdują się:

• wypoczynek, przykładowo dofinansowanie do urlopu wypoczynkowego,
• działalność kulturalno-oświatowa,
• działalność sportowo-rekreacyjna,
• opieka nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach i w innej formie,
• pomoc materialno-rzeczowa lub finansowa, na przykład zakup paczek świątecznych dla dzieci, zapomoga z powodu zdarzeń losowych,
• zwrotna lub bezzwrotna pomoc na cele mieszkaniowe, na przykład pożyczka mieszkaniowa, pożyczka remontowa.

Szczegółowe zasady i warunki korzystania ze świadczeń socjalnych, rodzaje działalności socjalnej oraz katalog osób uprawnionych są określane w regulaminie wewnętrznym. Regulamin taki pracodawca uzgadnia z zakładową organizacją związkową, a jeśli takiej organizacji nie ma – z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Działalność socjalna pracodawców a opodatkowanie otrzymanych przez pracownika świadczeń socjalnych

Przepisy związane z opodatkowaniem, a w szczególności ze zwolnieniami od podatku dochodowego świadczeń z ZFŚS znajdują się w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT). Co do zasady, w zależności od rodzaju świadczenia, podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych lub są z niego zwolnione.

Wszystkie zwolnienia, w tym te odnoszące się do świadczeń socjalnych, zostały uwzględnione w obszernym przepisie art. 21 ust. 1 ustawy o PIT. Wskażmy te najczęściej spotykane zwolnienia dla świadczeń wypłacanych w związku z finansowaniem działalności socjalnej z ZFŚS.

W świetle z art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, z funduszy związków zawodowych lub zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra - niezależnie od ich wysokości

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są świadczenia otrzymywane przez emerytów, rencistów lub osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 4500 zł.

Jak wynika z art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są wartość otrzymanych przez pracownika w związku z finansowaniem działalności socjalnej, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, rzeczowych świadczeń oraz otrzymanych przez niego w tym zakresie świadczeń pieniężnych, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych, łącznie do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 1000 zł; rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.

Przepisy art. 21 ust. 1 pkt 67a ustawy o PIT wskazują, że wolne od podatku dochodowego są świadczenia otrzymane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, związane z pobytem dzieci osób uprawnionych do tych świadczeń w żłobkach, klubach dziecięcych lub przedszkolach.

Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są dopłaty do: wypoczynku zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych, oraz przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu - dzieci i młodzieży do lat 18 z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra - niezależnie od ich wysokości.