Kategorie

Sztuczna inteligencja wymusi zmiany prawa

Sztuczna inteligencja ma coraz szersze zastosowanie, ale w Polsce brakuje regulacji związanych z jej rozwojem/Fot. Shutterstock
Wzrasta popularność produktów i usług wykorzystujących modele i narzędzia sztucznej inteligencji. Jednocześnie w wielu krajach, w tym w Polsce, przepisy nie są w pełni dostosowane do postępu technologicznego.

Nie ma jasnych zasad dla rozwoju sztucznej inteligencji. Nieuniknione zmiany prawa w Polsce

Sztuczna inteligencja ma coraz szersze zastosowanie, ale w Polsce brakuje regulacji związanych z jej rozwojem. Według znawców tematu, zmiany są potrzebne, jednak niekoniecznie w trybie pilnym. Na poziomie unijnym już zostały podjęte pierwsze kroki. U nas należy przyjrzeć się m.in. obszarowi przepisów prawa cywilnego. Pojawiają się bowiem pytania o zakres odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez AI czy korzystanie z samochodów autonomicznych. Ponadto eksperci zwracają uwagę na kwestie dotyczące prawa autorskiego czy ochrony danych osobowych. Bazowanie na obecnych rozwiązaniach może w przyszłości oznaczać chaos.

Polecamy: RODO 2019. Plusy i minusy zmian od 4 maja

Przyszłościowe zmiany

Reklama

Wzrasta popularność produktów i usług wykorzystujących modele i narzędzia sztucznej inteligencji. Jednocześnie w wielu krajach, w tym w Polsce, przepisy nie są w pełni dostosowane do postępu technologicznego. Jak stwierdza dr hab. Marek Świerczyński, prof. UKSW, AI problem ten eskaluje. Zdaniem eksperta, w kwestiach informatycznych brak jest ujednoliconej terminologii. Nie ma jasnych zasad dla rozwoju sztucznej inteligencji oraz dla jej bezpiecznego wykorzystania. Teraz jest właściwy moment na podjęcie tych prac. Prace legislacyjne powinny być konsultowane z utworzoną właśnie pod egidą Ministerstwa Cyfryzacji Wirtualnej Katedry Etyki i Prawa.

– AI przyspiesza szereg procesów społecznych i gospodarczych, przede wszystkim poprzez ułatwienie ich automatyzacji i optymalizacji. Jednak tak długo, jak wykorzystujemy sztuczną inteligencję jako narzędzie wspomagające człowieka, nie są potrzebne żadne istotne zmiany w przepisach. Nowe regulacje prawne będą konieczne, gdy będziemy chcieli, aby to rozwiązanie podejmowało autonomiczne decyzje w sposób niekontrolowany przez człowieka. Takie zmiany powinny być wprowadzane sektorowo, w odniesieniu do poszczególnych zastosowań sztucznej inteligencji, w razie ustalenia, że są one niezbędnie konieczne – komentuje Tomasz Zalewski, radca prawny i założyciel Fundacji LegalTech Polska.

Reklama

Według Moniki Gebel, adwokat z międzynarodowej kancelarii Baker McKenzie, stopniowe wprowadzanie zmian w przepisach jest konieczne. Jednak ekspert nie określa tego jako pilnej sprawy. I zaznacza, że na poziomie UE zostały już podjęte pierwsze kroki. W grudniu 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła plan rozwoju i stosowania Al. Obejmuje on m.in. wsparcie na rzecz zgodnej z RODO wymiany danych pomiędzy państwami członkowskimi. Ponadto w kwietniu br. zostały przyjęte przez KE „Wytyczne etyczne dotyczące godnej zaufania sztucznej inteligencji".

– Nie wiemy do końca, jaką rolę sztuczna inteligencja będzie odgrywać w przyszłości, a to z uwagi na trudności w zrozumieniu wszystkich aspektów jej funkcjonowania. Są pewne zagadnienia, nad którymi na pewno należałoby się zastanowić jak najszybciej. Brak reakcji władz przed upowszechnieniem się Al w Polsce może spowodować problemy np. w sądach, w działalności biznesowej czy z wykorzystaniem komercyjnym sztucznej inteligencji – podkreśla Katarzyna Szczudlik, adwokat z Kancelarii Wardyński i Wspólnicy.

Kwestia odpowiedzialności

Zdaniem Moniki Gebel, jednym z kluczowych obszarów są przepisy prawa cywilnego. Istotne jest szczególnie wprowadzenie przepisów umożliwiających wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za działania produktów i usług, opartych na AI, które będą podejmowały decyzje i wykonywały określone czynności na rzecz konsumentów. W proces tworzenia i stosowania takich rozwiązań zaangażowanych jest wiele firm. To dostawcy technologii oraz oprogramowania, spółki dostarczające dane i dostosowujące mechanizmy do swoich towarów czy przedsiębiorstwa wprowadzające je do obrotu. Ponadto doprecyzowania wymaga np. sposób i moment wykonywania obowiązków informacyjnych wobec klientów.

– W pierwszej kolejności można zwrócić uwagę na problematykę odpowiedzialności za produkt niebezpieczny. Regulacje unijne są w tej kwestii przestarzałe. Pochodzą z lat 80. XX wieku. Jeśli chodzi o produkt, którego działanie opiera się na algorytmach sztucznej inteligencji, to oczekiwalibyśmy zapewnienia bezpieczeństwa przez cały okres eksploatacji. Niestety, obecne przepisy przewidują, że bezpieczeństwo to jest zapewnione tylko w momencie wprowadzenia produktu na rynek. Coraz trudniej jest określić, kto powinien odpowiadać za szkodę wyrządzoną przez produkt. Obecne rozwiązania prawne są niedostateczne, co widać choćby na przykładzie wypadków spowodowanych z wykorzystaniem autonomicznych pojazdów – mówi prof. Świerczyński.

Jak tłumaczy Martyna Czapska, radca prawny z Baker McKenzie, na rynku nie ma samochodów w pełni autonomicznych, poruszających się bez kierowcy. One nie są jeszcze w fazie powszechnych testów. Natomiast definicja, wprowadzona do polskiego prawa w 2018 roku, przewiduje, że w aucie ma znajdować się człowiek, który w każdej chwili może przejąć kontrolę. To powoduje, że problem wprowadzenia nowych reguł odpowiedzialności za „działania" takich pojazdów nie jest na razie traktowany jako palący.

– Dopiero po modyfikacji przepisów będzie dopuszczalne w pełni korzystanie z autonomicznego pojazdu. Obecnie odpowiedzialność za szkody na mieniu i osobie, wyrządzone przez ruch mechanicznego środka komunikacji, poruszanego za pomocą sił przyrody, ponosi jego samoistny posiadacz na zasadzie ryzyka. Trudno wyobrazić sobie, aby odpowiadał on za wszelkie zniszczenia spowodowane przez automatycznego kierowcę, nie mając możliwości wpływania na jego ruch – dodaje Tomasz Zalewski.

Kluczowe obszary

Zmiany są potrzebne również w regulacjach dot. prawa autorskiego. W opinii mec. Katarzyny Szczudlik, należy zapewnić ochronę twórcom algorytmów oraz wytworom sztucznej inteligencji, czyli np. dziełom sztuki czy literackim. Obecnie na gruncie prawa polskiego nie ma możliwości przypisania Al autorstwa utworu. Ekspert zaznacza, że nie jest pewne, kogo należałoby uznać za autora wytworu powstałego z użyciem AI. Wydaje się, że nabywca rozwiązania opartego o AI, byłby zainteresowany posiadaniem praw autorskich do jego wytworów. Natomiast nie jest jasne, czy na gruncie obowiązujących przepisów byłoby to możliwe.

– Istotnym obszarem są stosunki prawne zawierane przy wykorzystaniu AI. Mamy do czynienia z dynamicznym rozwojem Internetu rzeczy, maszyny już się dogadują bezpośrednio między sobą. One same sobie wypracowują pewne reguły postępowania, a tego rodzaju komunikacja elektroniczna bez udziału człowieka funkcjonuje niejako poza systemem prawnym. Jeśli tego nie uregulujemy, to powstanie chaos związany np. z tym, w jaki sposób mamy rozstrzygać spory. Powoli tworzone są rekomendacje międzynarodowe z tego zakresu. Jednym z przykładów jest konwencja ONZ z 2005 roku czy najnowsze dokumenty Rady Europy. Naturalne jest, że tego rodzaju rozwiązania powinniśmy stopniowo przenosić na poziom naszej regulacji krajowej – wskazuje prof. Świerczyński.

Nowego spojrzenia wymagają przepisy w zakresie ochrony danych osobowych, które mają znaczenie z punktu widzenia podmiotów zajmujących się rozwojem modeli i narzędzi sztucznej inteligencji. Jak mówi Monika Gebel, te modele i narzędzia opierają się na dużych zbiorach danych, zarówno osobowych, jak i nieosobowych. Zdaniem eksperta z Baker McKenzie, niezbędne są sektorowe wytyczne w odniesieniu do stosowania przepisów w zakresie ich zbierania. Dotyczy to np. warunków udzielania zgód na ich przetwarzanie czy sposobu wykonywania obowiązków informacyjnych.

– Jest jeszcze kwestia procesów HR-owych, szczególnie w dużych organizacjach. Jeżeli pewne dane zostały wprowadzone do algorytmu, żeby nauczył się on zbierać osoby predestynowane do zajęcia danego stanowiska, to informacje te mogą mieć charakter dyskryminujący. Jeśli mamy np. 200 tys. rekordów, z których wynika, że organizacja preferuje mężczyzn, to pewnie tak też będzie w procesie rekrutacji prowadzonej z użyciem AI. W Stanach Zjednoczonych wystąpiły już przypadki dyskryminacji z uwagi na kwestie rasowe i płeć. Należałoby zatem stworzyć mechanizmy, które narzucałyby pracodawcom konieczność przyglądania się takim procesom i ich weryfikowania – dodaje mec. Katarzyna Szczudlik.

W ocenie prof. Świerczyńskiego, w naszych regulacjach krajowych powinniśmy uwzględniać zasady etyczne dotyczące sztucznej inteligencji. One są już wprowadzane przez organy międzynarodowe, na czele z Radą Europy. Bez tego zapanuje chaos. Dla przykładu, każdy będzie chciał uniknąć odpowiedzialności za używanie AI, a twórcy algorytmów, dystrybutorzy rozwiązań informatycznych czy użytkownicy będą wykorzystywać luki prawne. W interesie wszystkich jest ustanowienie jasnych zasad prawnych i etycznych dla rozwoju sztucznej inteligencji.

Polecamy serwis: Prawa konsumenta

Źródło: MondayNews.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    21 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Uznanie ojcostwa w 2021 r. – jak i kiedy?

    Zasady dotyczące uznania ojcostwa w 2021 r. nie zmieniły się. Na czym polega uznanie ojcostwa i jak tego dokonać?

    Kto ponosi odpowiedzialność za wypadek na basenie?

    Czy i od kogo można żądać odszkodowania za wypadek na basenie? Kwestię odpowiedzialności należy wywodzić z Kodeksu cywilnego.

    26.07.2021 wojewodowie ogłoszą termin kwalifikacji wojskowej

    26.07.2021 ogłoszony zostanie termin drugiej w tym roku kwalifikacji wojskowej. Kwalifikacja potrwa do 19.11.2021 i przeprowadzona zostanie przez powiatowe komisje lekarskie. Za powołanie tych komisji odpowiedzialni są wojewodowie.

    Upadłość konsumencka - koszty

    Upadłość konsumencka wiąże się z kilkoma kosztami, które dłużnik zobowiązany jest pokryć. Jak przygotować się do złożenia wniosku?

    RDOŚ powoła nowe strefy ochronne

    Nowe strefy ochronne dla rzadkich gatunków ptaków. Leśnicy z Nadleśnictwa Połczyn (RDLP w Szczecinku) znaleźli aż trzy nowe stanowiska ptaków chronionych, które wymagają ustalenia stref ochrony. Dwa gniazda są zajęte przez bociana czarnego (Ciconia nigra), a jedno przez orlika krzykliwego (Clanga pomarina).

    Delegowanie funkcjonariuszy SW do ośrodka w Gostyninie

    20.06.2021 weszła w życie ustawa mająca zapewnić środki na stworzenie tymczasowej placówki dla pacjentów ośrodka w Gostyninie, w którym przebywają najgroźniejsi przestępcy już po odbyciu kary. Przepisy pozwolą też na czasowe delegowanie tam funkcjonariuszy Służby Więziennej.

    Loty przeciwpożarowe i gaśnicze 2021 r.

    W 2021 r. zmieniły się przepisy ustawy – Prawo lotnicze. Umożliwiono Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydanie – na wniosek zainteresowanego podmiotu – zezwolenia na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka statkami powietrznymi pozostającymi pod nadzorem krajowym, a także na wykonywanie zarobkowych operacji polegających na wykonywaniu lotów przeciwpożarowych i gaśniczych.

    500 plus – czerwiec 2021 r.

    Dla świadczeń „500 plus” czerwiec 2021 r. jest ważnym miesiącem. O jakim terminie warto pamiętać?

    Zmiany w zawiadamianiu wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej od 29.06.2021

    Od 29.06.2021 obowiązywać będą nowe wzory zawiadomień wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej oraz wydawania przez pracodawców, szkoły i inne jednostki organizacyjne zaświadczeń w sprawach powszechnego obowiązku obrony.

    Nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej w Służbie Więziennej od 29.06.2021

    29.06.2021 r. w Służbie Więziennej obowiązywać będzie nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej. Skierowane dotyczy kandydata, funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego, emeryta oraz rencisty.

    Czy Policja nie będzie musiała już badać stanu trzeźwości pracownika?

    Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowało przepisy, które umożliwią pracodawcom - pod pewnymi warunkami - wprowadzenie prewencyjnego badania pracowników na obecność alkoholu lub podobnie działających środków, a także zasady jego przeprowadzania.

    30.06.2021 r. upływa termin na dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego do Centralnego Rejestru Podmiotów Akcyzowych

    Od 1 lipca 2021 r. podmioty, które nie zostały zarejestrowane w CRPA nie będą mogły prowadzić działalności gospodarczej w zakresie wyrobów akcyzowych. Z kolei podmioty zużywające wyroby akcyzowe nieprowadzące działalności gospodarczej i niebędące osobami fizycznymi (takie jak jednostki samorządu terytorialnego, wojsko, policja, straż graniczna) nie będą mogły nabywać zwolnionych od akcyzy - ze względu na ich przeznaczenie - paliw lotniczych, paliw żeglugowych i gazu LPG.

    NIK o resocjalizacji więźniów poprzez aktywizację zawodową

    Nastąpił wzrost aktywności pracowniczej i społecznej więźniów oraz zwiększenie ich zdolności do zatrudnienia. Przyczynił się do tego specjalny program szkoleń, które w ramach resocjalizacji prowadziła Służba Więzienna. Choć praca osadzonych po zakończonych szkoleniach była istotą projektu, to jednak jego założenia nie gwarantowały utrwalania zdobytych umiejętności. W konsekwencji większość uczestników projektu wykonywało nieodpłatne prace porządkowe i pomocnicze na rzecz zakładów karnych. W wielu przypadkach prace te pozostawały bez związku z tematem ukończonego szkolenia a wykonywane były przez krótkie okresy. Ograniczało to skuteczność wejścia na rynek pracy po opuszczeniu jednostki penitencjarnej.

    Podsumowanie operacji Labour Exploitation Empact Action Days 2021

    Od 31 maja do 6 czerwca 2021r. polska Policja uczestniczyła w międzynarodowej operacji Labour Exploitation Empact Action Days 2021 mającej na celu zwalczanie handlu ludźmi wykorzystywanymi do pracy przymusowej. Wydział dw. z Handlem Ludźmi Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji, jako krajowy koordynator platformy EMPACT THB, koordynował działania podjęte przez wszystkie Komendy Wojewódzkie Policji i Komendę Stołeczną Policji. W operacji wzięli udział również funkcjonariusze Straży Granicznej, pracownicy Okręgowych Inspekcji Pracy oraz Sanepidu. Całość działań koordynowana była przez Europol.

    Trwają prace nad projektem nowelizacji przepisów i zasad regulujących obszar przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz prowadzenia postępowań pokontrolnych

    18.06.2021 odbyło się spotkanie zespołu roboczego Komendanta Głównego PSP do spraw opracowania projektu nowelizacji przepisów i zasad regulujących obszar przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz prowadzenia postępowań pokontrolnych.

    Pobieranie torrentów - wyrok TSUE

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, iż dostawca internetu może systematycznie rejestrować adresy IP użytkowników oraz udostępniać ich nazwy i adresy pocztowe podmiotowi praw własności intelektualnej lub osobie trzeciej, zajmującej się windykacją tych praw.

    TSUE o dochodzeniu sprawiedliwości przed polskim sądem za zwrot "polskie obozy"

    Były więzień Auschwitz nie może dochodzić sprawiedliwości przed polskim sądem za zwrot "polskie obozy". Tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Pokazy dla seniorów – propozycje zmian

    Pokazy, często kierowane do seniorów, mogą być źródłem nieuczciwych praktyk przedsiębiorców. UOKiK przygotował propozycje zmian w przepisach.

    Zniesławienie – jak można dochodzić odpowiedzialności sprawcy?

    Zniesławienie to przestępstwo, a jego ofiara może dochodzić odpowiedzialności sprawcy w postępowaniu karnym. W jaki sposób?

    SN o kwalifikacji danego związku chemicznego w sprawie o narkotyki

    Zdaniem Sądu Najwyższego o tym jak kwalifikować dany związek chemiczny w sprawie o narkotyki decyduje sąd orzekający.

    Wakacje 2021 - prawa pasażerów

    W wakacje 2021 r. ruch pasażerski będzie zależał od sytuacji epidemiologicznej. O jakich prawach powinni pamiętać pasażerowie?

    Dobry start 2021 – wniosek

    Wniosek o świadczenie dobry start w 2021 r. rodzice złożą według zmienionych zasad. Od kiedy będą przyjmowane wnioski?

    PESEL w spisie powszechnym - UODO wystąpił do GUS

    Prezes UODO wystąpił do GUS w sprawie wątpliwości dotyczących procesu pozyskiwania numeru PESEL od osób dokonujących tzw. samospisu internetowego.

    Termin wdrożenia e-doręczeń przesunięty?

    Przesunięcie terminu wdrożenia e-doręczeń zakłada nowelizacja uchwalona przez Sejm. Kiedy mają wejść w życie nowe przepisy?

    Emerytura dla zwierząt służących w służbach mundurowych

    Rząd przyjął projekt ustawy regulującej status zwierząt w służbach mundurowych. Projekt zmienia w tym zakresie m.in. ustawę o Policji oraz szereg innych aktów prawnych.