Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Podsłuch w przepisach polskiego prawa

Adwokat Michał Jaszewski
Podsłuch procesowy uregulowany jest w Kodeksie postępownania karnego.
Podsłuch procesowy uregulowany jest w Kodeksie postępownania karnego.
Życie polityczne kilku ostatnich lat obfituje w rożnego rodzaju wydarzenia, w których szczególną rolę odegrał podsłuch. Zdarzenia te wywołują w społeczeństwie powszechne wrażenie o możliwości wszechstronnego, nieograniczonego stosowania kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych. Tymczasem stosowanie tej instytucji jest ścisłe uregulowane i to nie tylko w zakresie samego zastosowania posłuchu, ale także w kwestii możliwości jego późniejszego wykorzystania w charakterze dowodu w sprawie.

Przepisy polskiego prawa przewidują niejako dwa rodzaje podsłuchu, tj. podsłuch procesowy i pozaprocesowy, zwany podsłuchem operacyjnym.

Kiedy podsłuch procesowy?

Podsłuch procesowy uregulowany jest w rozdziale 26 kodeksu postępowania karnego. Oznacza, najogólniej rzecz ujmując kontrolę i utrwalanie, zatem nagrywanie treści rozmów telefonicznych, ale także może dotyczyć utrwalania przy użyciu środków technicznych treści innych rozmów lub przekazu informacji, w tym przesyłanych pocztą elektroniczną.

Celem tego rodzaju podsłuchu jest wykrycie i uzyskanie dowodów dla toczącego się postępowania lub przeciwdziałanie popełnieniu nowego przestępstwa.

Jako, że jest to instytucja, która dotkliwie ingeruje w sferę praw obywatelskich ustawodawca poddał ją kontroli sądu. Oznacza to, że podsłuch może być zastosowany po wydaniu postanowienia przez sąd, postanowienie wydawane jest na wniosek prokuratora, po formalnym wszczęciu postępowania. Przy czym nie jest istotne czy postępowanie toczy się przeciwko konkretnej osobie, czy też w sprawie.

Prawo przewiduje uprawnienia prokuratora do zarządzenia podsłuchu bez uprzedniego uzyskania zgody sądu. Dotyczy to jednak sytuacji nagłych, wyjątkowych tzw. sytuacji nie cierpiących zwłoki, kiedy z obawy o utratę ważnej informacji zachodzi potrzeba pilnego działania.

Jednak, podkreślić trzeba, iż także i w tym wypadku by można było nagrane materiały wykorzystać konieczne jest zatwierdzenie decyzji prokuratora przez sąd. Wniosek o zatwierdzenie prokurator powinien złożyć do sądu w terminie 3 dni od zarządzenia kontroli. Jeśli sąd nie podzieli decyzji prokuratora, a ma na to 5 dni, nie zatwierdzi jego postanowienia musi zarządzić zniszczenie utrwalonych zapisów, których nie można w żaden legalny sposób wykorzystać.

Podsłuch procesowy może być stosowany zarówno wobec podejrzanego (oskarżonego), czyli osoby, której formalnie postawiono zarzuty, pokrzywdzonego, ale także, co warto podkreślić wobec każdej innej osoby, która może kontaktować się, czy też mieć związek potencjalnym sprawcą. Podsłuchem można objąć jednego lub kilku abonentów telefonicznych.

Zobacz: Postępowanie przed sądem

Nie bez znaczenia jest także, iż podsłuch może być stosowany jedynie w ściśle określonej, wymienionej szczegółowo kategorii spraw, dotyczy to najcięższych przestępstw takich jak:

  • zabójstwo, 
  • wymuszenie,
  • rozbójnicze,
  • rozbój,
  • łapownictwo,
  • płatna protekcja, 
  • handel ludźmi,
  • szpiegostwo.

Od podsłuchu procesowego należy odróżnić tzw podsłuch operacyjny, który prowadzony jest poza formalne toczącym się procesem. Ten rodzaj podsłuchu może być stosowany w szczególności przez Policję, UOP, Straż Graniczną, ABW. Zasady stosowania tego rodzaju kontroli unormowane są każdorazowo w ustawach o tych służbach.

Podsłuch operacyjny

Celem podsłuchu operacyjnego jest uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów, w szczególności w postaci treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych np. wiadomości SMS. Jeśli w drodze podsłuchu operacyjnego uzyskane zostaną dowody mogą być podstawą do wszczęcia postępowania karnego, w przeciwnym wypadku materiały, które niezwierającą dowodów podlegają zniszczeniu, po upływie dwóch miesięcy od zakończenia kontroli.

Także, i w zakresie kontroli operacyjnej na jej zastosowanie wymagana jest zgoda sądu, w tym wypadku wniosek składa, jeśli chodzi o policję Komendant Stołeczny Policji lub Komendant Wojewódzki, po uprzednim uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora.

Zarówno podsłuch procesowy, jak i operacyjny może dotyczyć telefonu prywatnego, jak i wykorzystywanego w miejscu pracy, co automatycznie rodzi niebezpieczeństwo, iż podsłuch może dotknąć wiele zupełnie przypadkowych osób, które korzystają z podsłuchiwanych urządzeń. Możliwość stosowania obu form podsłuchu jest limitowana czasowo. Z zasady może być stosowany przez okres trzech miesięcy, jednak w szczególnych przepadkach może być przedłużony na okres najwyżej dalszych trzech miesięcy

Od możliwości stosowania podsłuchu przez rożne organy państwa odróżnić należy formę prywatnego gromadzenia dowodów przy użyciu środków technicznych stosowany w życiu codziennym, zwykle przez zwaśnione strony procesu np. skłóconych małżonków. Taśma czy inny nośnik informacji zawierająca tego rodzaju zapisy z utrwaloną na nim rozmową może - w niektórych przypadkach - stanowić dowód w sprawie karnej, którego wartość, wiarygodność, w każdym przypadku podlega indywidualnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie, czy też przez sąd.

Zatem, jak pokazuje rzeczywistość stosowanie podsłuchu, a zawłaszcza jego późniejsze legalne wykorzystanie uzależnione jest od spełnienia określonych ściśle warunków. Nie jest możliwe, wbrew powszechnej opinii jego wykorzystanie w każdej sprawie, co więcej wykorzystanie go w inny sposób niż przewidziany w ustawie może narazić osoby, które tego dokonują na odpowiedzialność karną.

Zobacz serwis: Śledztwo i dochodzenie

Reklama
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Zarządzanie biurem rachunkowym - Poradnik Gazety Prawnej
Zarządzanie biurem rachunkowym - Poradnik Gazety Prawnej
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/15
    Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
    od 1 stycznia i od 1 lipca
    od 1 stycznia i od 1 czerwca
    od 1 lutego i od 1 lipca
    Następne
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Obniżenie prowizji przy wcześniejszej spłacie kredytu - co z decyzją SN?
    Sąd Najwyższy do czasu wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE zawiesił decyzję ws. ewentualnego obniżania prowizji za udzielenie kredytu mieszkaniowego w przypadku wcześniejszej spłaty tego kredytu - dowiedziała się PAP w SN. W TSUE oczekuje bowiem na wyrok podobne pytanie z Austrii.
    Bezpieczny Kredyt 2% - od kiedy?
    Kredyt mieszkaniowy oprocentowany na 2 proc. powinien obowiązywać od tegorocznych wakacji - poinformował podczas piątkowej konferencji prasowej rzecznik rządu Piotr Müller.
    Czego dotyczy dyrektywa Omnibus?

    Czym jest dyrektywa Omnibus? Jakie prawa przyznaje konsumentom? Oto najważniejsze informacje. 

    DGP: Czy konkubinat zostanie w końcu uregulowany prawnie?

    Konkubinat, czyli nieformalny związek pozostających we wspólnym pożyciu dwojga osób, choć staje się coraz bardziej popularny, nie doczekał się jak do tej pory w polskim prawie regulacji ustawowej. 

    Jakie będą kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn od 1 lipca 2023 r.

    Kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn będą wyższe od 1 lipca 2023 r. Ile wyniesie kwota wolna od podatku od spadków i darowizn?

    Dzień Ochrony Danych Osobowych. Jak dbać o bezpieczeństwo w sieci?
    SG: w czwartek 26 stycznia z Ukrainy do Polski odprawiono 21,7 tys. osób, a z Polski do Ukrainy - 18,4 tys.

    W czwartek z Ukrainy do Polski odprawiono 21,7 tys. osób, a z Polski do Ukrainy 18,4 tys. - podała w piątek na Twitterze straż graniczna. 

    Zmiany w postępowaniu cywilnym przyjęte przez Sejm

    Zmiany w postępowaniu cywilnym, które mają zmniejszyć obciążenie sądów oraz wprowadzić nowe postępowanie z udziałem konsumentów przewiduje nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego przyjęta przez Sejm. Zmienić się ma też próg wartości przedmiotu sporu dzielący sprawy miedzy sądy rejonowe i okręgowe. 

    Elektroniczny Dziennik Budowy rusza

    Elektroniczny Dziennik Budowy – rządowa aplikacja do prowadzenia dziennika budowy w formie elektronicznej rusza w piątek 27 stycznia. Inwestor może wybrać czy nadal chce prowadzić dziennik budowy w wersji papierowej, czy w nowej formie elektronicznej. Od 2030 r. wersja elektroniczna dziennika budowy będzie obowiązkowa.

    Centralny Rejestr Wyborców i 6 tysięcy nowych lokali wyborczych już w najbliższych wyborach

    Centralny Rejestr Wyborców, 6 tysięcy nowych lokali wyborczych i bezpłatne przewozy dla wyborców w gminach bez publicznego transportu, co ma służyć zwiększeniu frekwencji – to główne założenia nowelizacji Kodeksu wyborczego, jaką Sejm w czwartek 26 stycznia.

    Dodatek antyemerytalny dla mundurowych przyjęty przez Sejm

    Dodatek antyemerytalny dla żołnierzy i funkcjonariuszy po 15 latach służby wprowadza ustawa uchwalona przez Sejm w czwartek 26 stycznia. Ustawa przewiduje też, że obowiązujący już w kilku służbach dodatek motywacyjny po 25 latach obejmie również służby specjalne, KAS i Straż Marszałkowską.

    Świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie 2023/24 z wyższym kryterium dochodowym
    Od nowego okresu świadczeniowego, który rozpocznie się 1 października 2023 r., wzrośnie kwota kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
    Postępowania awansowe na uczelniach na nowych zasadach

    Postępowania awansowe na uczelniach wyższych będą odbywać się na zmodyfikowanych zasadach. Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację Prawa o szkolnictwie wyższym, która przewiduje zmiany w postępowaniach awansowych, obligatoryjne publiczne kolokwia habilitacyjne i dostosowanie przepisów do wprowadzenia nowych dyscyplin nauki. 

    Najemnicy łamią prawo międzynarodowe i narażają się na odpowiedzialność karną

    Najemnicy biorący udział w konfliktach zbrojnych naruszają prawo. Ich służba jest zakazana zarówno przez prawo międzynarodowe, jak i przepisy poszczególnych państw. Jaka jest definicja najemnika? Na jakie konsekwencje naraża się najemnik? Jakie kary za podjęcie służby najemnej przewiduje polskie prawo? 

    1 lutego 2023 r. ruszy nowy nabór wniosków programu "Rodzina 500+"
    Od 1 lutego rusza nabór wniosków na nowy okres świadczeniowy programu "Rodzina 500+". Z programu każdego miesiąca korzysta około 7 mln dzieci; od początku funkcjonowania programu wypłacono ponad 220 mld zł – powiedziała w czwartek minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Kradzież tożsamości ułatwia jawność numeru PESEL

    Kradzież tożsamości to zjawisko, któremu mają zapobiegać przepisy ustawy, nad której projektem trwają w rządzie trwają prace legislacyjne. Jak rzecznik praw obywatelskich ocenia proponowane rozwiązania? Co budzi wątpliwości RPO?

    Osoby mobbingujące często pozostają bezkarne
    Wielu pracowników nie potrafi odróżnić, co można określić jako mobbing, a co nie. Problem w polskich firmach wciąż narasta i może mieć poważne konsekwencje.
    ZUS wypłaca coraz więcej międzynarodowych świadczeń
    Jak informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, coraz więcej obywateli naszego kraju, którzy pracowali zarówno w Polsce, jak i w krajach Unii Europejskiej lub EFTA, osiąga prawa do świadczeń emerytalno-rentowych.
    Kompleksowa opieka dla wcześniaków KORD w 2023 - pilotaż niebawem ma wejść w życie
    Wcześniaki urodzone przed 32. tygodniem ciąży będą wreszcie objęte programem kompleksowej opieki rozwojowej (KORD) do 3. roku życia. Daje on szansę na poprawę opieki nad wcześniakami w Polsce w niedalekiej perspektywie - poinformowali eksperci w środę w Sejmie.
    Wycinka drzew z własnej posesji w 2023 jednak bez zmian w prawie?
    W środę sejmowa komisja ds. deregulacji przyjęła 8 spośród 27 poprawek, jakie zostały zgłoszone w drugim czytaniu do projekt ustawy deregulacyjnej. Komisja zdecydowała m.in. o wykreśleniu przepisów, które miały ułatwić wycinkę drzew na prywatnych posesjach.
    MI pracuje nad włączeniem aut elektrycznych do tzw. kilometrówki
    Ministerstwo Infrastruktury pracuje nad ustawowym rozwiązaniem, które pozwoliłoby na skorzystanie z tzw. kilometrówki posiadaczom samochodów elektrycznych i hybrydowych - poinformował w środę wiceminister infrastruktury Rafał Weber.
    Loteria ma zachęcić do badań profilaktycznych

    W loterii, która wystartuje 1 lutego 2023 r. będą mogły wziąć udział osoby, które skorzystały z programu Profilaktyka 40 PLUS.

    Urlop ojcowski

    Urlop ojcowski – urlop przysługujący ojcu wychowującemu dziecko. 

    Urlop tacierzyński

    Urlop tacierzyński – potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego, z której matka dziecka może zrezygnować, i która może być wykorzystana przez ojca wychowującego dziecko.

    Ile zarabia bibliotekarz? I dlaczego tak mało?

    Ile zarabia bibliotekarz – to zależy od obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa i regulaminów wynagradzania poszczególnych bibliotek. Z jakich składników składa się wynagrodzenie bibliotekarza? Jak kształtują się stawki wynagrodzenia zasadniczego tej grupy zawodowej? Jakie dodatki przysługują osobom należącym do niej?