Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Podsłuch w przepisach polskiego prawa

Adwokat Michał Jaszewski
Podsłuch procesowy uregulowany jest w Kodeksie postępownania karnego.
Podsłuch procesowy uregulowany jest w Kodeksie postępownania karnego.
Życie polityczne kilku ostatnich lat obfituje w rożnego rodzaju wydarzenia, w których szczególną rolę odegrał podsłuch. Zdarzenia te wywołują w społeczeństwie powszechne wrażenie o możliwości wszechstronnego, nieograniczonego stosowania kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych. Tymczasem stosowanie tej instytucji jest ścisłe uregulowane i to nie tylko w zakresie samego zastosowania posłuchu, ale także w kwestii możliwości jego późniejszego wykorzystania w charakterze dowodu w sprawie.

Przepisy polskiego prawa przewidują niejako dwa rodzaje podsłuchu, tj. podsłuch procesowy i pozaprocesowy, zwany podsłuchem operacyjnym.

Kiedy podsłuch procesowy?

Podsłuch procesowy uregulowany jest w rozdziale 26 kodeksu postępowania karnego. Oznacza, najogólniej rzecz ujmując kontrolę i utrwalanie, zatem nagrywanie treści rozmów telefonicznych, ale także może dotyczyć utrwalania przy użyciu środków technicznych treści innych rozmów lub przekazu informacji, w tym przesyłanych pocztą elektroniczną.

Celem tego rodzaju podsłuchu jest wykrycie i uzyskanie dowodów dla toczącego się postępowania lub przeciwdziałanie popełnieniu nowego przestępstwa.

Jako, że jest to instytucja, która dotkliwie ingeruje w sferę praw obywatelskich ustawodawca poddał ją kontroli sądu. Oznacza to, że podsłuch może być zastosowany po wydaniu postanowienia przez sąd, postanowienie wydawane jest na wniosek prokuratora, po formalnym wszczęciu postępowania. Przy czym nie jest istotne czy postępowanie toczy się przeciwko konkretnej osobie, czy też w sprawie.

Prawo przewiduje uprawnienia prokuratora do zarządzenia podsłuchu bez uprzedniego uzyskania zgody sądu. Dotyczy to jednak sytuacji nagłych, wyjątkowych tzw. sytuacji nie cierpiących zwłoki, kiedy z obawy o utratę ważnej informacji zachodzi potrzeba pilnego działania.

Jednak, podkreślić trzeba, iż także i w tym wypadku by można było nagrane materiały wykorzystać konieczne jest zatwierdzenie decyzji prokuratora przez sąd. Wniosek o zatwierdzenie prokurator powinien złożyć do sądu w terminie 3 dni od zarządzenia kontroli. Jeśli sąd nie podzieli decyzji prokuratora, a ma na to 5 dni, nie zatwierdzi jego postanowienia musi zarządzić zniszczenie utrwalonych zapisów, których nie można w żaden legalny sposób wykorzystać.

Podsłuch procesowy może być stosowany zarówno wobec podejrzanego (oskarżonego), czyli osoby, której formalnie postawiono zarzuty, pokrzywdzonego, ale także, co warto podkreślić wobec każdej innej osoby, która może kontaktować się, czy też mieć związek potencjalnym sprawcą. Podsłuchem można objąć jednego lub kilku abonentów telefonicznych.

Zobacz: Postępowanie przed sądem

Nie bez znaczenia jest także, iż podsłuch może być stosowany jedynie w ściśle określonej, wymienionej szczegółowo kategorii spraw, dotyczy to najcięższych przestępstw takich jak:

  • zabójstwo, 
  • wymuszenie,
  • rozbójnicze,
  • rozbój,
  • łapownictwo,
  • płatna protekcja, 
  • handel ludźmi,
  • szpiegostwo.

Od podsłuchu procesowego należy odróżnić tzw podsłuch operacyjny, który prowadzony jest poza formalne toczącym się procesem. Ten rodzaj podsłuchu może być stosowany w szczególności przez Policję, UOP, Straż Graniczną, ABW. Zasady stosowania tego rodzaju kontroli unormowane są każdorazowo w ustawach o tych służbach.

Podsłuch operacyjny

Celem podsłuchu operacyjnego jest uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów, w szczególności w postaci treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych np. wiadomości SMS. Jeśli w drodze podsłuchu operacyjnego uzyskane zostaną dowody mogą być podstawą do wszczęcia postępowania karnego, w przeciwnym wypadku materiały, które niezwierającą dowodów podlegają zniszczeniu, po upływie dwóch miesięcy od zakończenia kontroli.

Także, i w zakresie kontroli operacyjnej na jej zastosowanie wymagana jest zgoda sądu, w tym wypadku wniosek składa, jeśli chodzi o policję Komendant Stołeczny Policji lub Komendant Wojewódzki, po uprzednim uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora.

Zarówno podsłuch procesowy, jak i operacyjny może dotyczyć telefonu prywatnego, jak i wykorzystywanego w miejscu pracy, co automatycznie rodzi niebezpieczeństwo, iż podsłuch może dotknąć wiele zupełnie przypadkowych osób, które korzystają z podsłuchiwanych urządzeń. Możliwość stosowania obu form podsłuchu jest limitowana czasowo. Z zasady może być stosowany przez okres trzech miesięcy, jednak w szczególnych przepadkach może być przedłużony na okres najwyżej dalszych trzech miesięcy

Od możliwości stosowania podsłuchu przez rożne organy państwa odróżnić należy formę prywatnego gromadzenia dowodów przy użyciu środków technicznych stosowany w życiu codziennym, zwykle przez zwaśnione strony procesu np. skłóconych małżonków. Taśma czy inny nośnik informacji zawierająca tego rodzaju zapisy z utrwaloną na nim rozmową może - w niektórych przypadkach - stanowić dowód w sprawie karnej, którego wartość, wiarygodność, w każdym przypadku podlega indywidualnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie, czy też przez sąd.

Zatem, jak pokazuje rzeczywistość stosowanie podsłuchu, a zawłaszcza jego późniejsze legalne wykorzystanie uzależnione jest od spełnienia określonych ściśle warunków. Nie jest możliwe, wbrew powszechnej opinii jego wykorzystanie w każdej sprawie, co więcej wykorzystanie go w inny sposób niż przewidziany w ustawie może narazić osoby, które tego dokonują na odpowiedzialność karną.

Zobacz serwis: Śledztwo i dochodzenie

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    25 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zmiany w 500 plus w 2022 r. - ustawa podpisana
    Zmiany w 500 plus już w 2022 r. Prezydent podpisał nowelizację ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
    Skutki niedoręczenia aktu oskarżenia
    Zdarza się, że akt oskarżenia nie zostaje doręczony oskarżonemu. Jakie są skutki takiej sytuacji?
    Badanie: Konsumenci coraz mocniej patrzą na ceny
    Z badania pracowni Kantar wynika, iż konsumenci wciąż są przeważnie rozważni i pragmatyczni. Coraz mocniej jednak patrzą na ceny.
    Zrzut ekranu - czy może być dowodem w sądzie?
    W sprawie wartości dowodowej zrzutów ekranowych orzekł Sąd UE. Czy użytą w wyroku argumentację można odnieść także do innych sporów?
    Zadośćuczynienie za uszkodzenie ciała przez produkt niebezpieczny
    Czy możliwe jest zadośćuczynienie za uszkodzenie ciała przez produkt niebezpieczny? Uchwałę w tej kwestii wydał Sąd Najwyższy.
    Rezolucja PE w sprawie wyroku TK
    Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie wyroku polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Co znalazło się w tym dokumencie?
    Wnioski o ochronę międzynarodową - MSWiA odpowiada RPO
    Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich nieprzyjmowanie wniosków o ochronę międzynarodową w strefie przygranicznej to naruszenie prawa. Jaka jest odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji?
    Zarzuty za przestępstwa z nienawiści - jakie statystyki?
    Prokuratura Krajowa przekazała Rzecznikowi Praw Obywatelskich dane statystyczne dotyczące przestępstw z nienawiści.
    Zaostrzenie kar za wykroczenia drogowe - poprawki w projekcie
    Sejmowa podkomisja zarekomendowała wprowadzenie szeregu zmian do projektu noweli zaostrzającej kary dla sprawców wykroczeń drogowych.
    300 plus - coraz mniej czasu na złożenie wniosku
    Wniosek o wypłatę 300 plus można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną. Do kiedy należy dopełnić formalności?
    Minimalna emerytura w 2022 roku - ile wyniesie?
    Minimalna emerytura w 2022 roku to ponad 1300 zł? O waloryzacji mówiła w radiowej Jedynce minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg
    Rękojmia za wady towarów – nowe przepisy od 2022 roku
    Rękojmia za wady towarów. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/771 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów sprzedaży towarów. Dyrektywa ma głównie eliminować bariery prawne na rynku wewnętrznym Unii oraz wzmocnić ochronę konsumentów w odniesieniu do umów sprzedaży. Jej przepisy zostały utrzymane w ramach harmonizacji maksymalnej. Jest to istotne, ponieważ państwa członkowskie nie mają obecnie co do zasady swobody we wprowadzaniu surowszych lub łagodniejszych norm prawnych w celu zapewnienia innego poziomu ochrony konsumentów. Dyrektywa przewiduje m.in.: rozszerzenie ochrony przewidzianej w dyrektywie na podmioty ją nieobjęte lub ustanowienie dodatkowych środków prawnych pozwalających na podwyższenie ochrony konsumentów. Dyrektywa wprowadza szereg nowych rozwiązań, na które warto się przygotować.
    Z życia dewelopera: Prospekt informacyjny do umowy deweloperskiej
    Czym jest prospekt informacyjny do umowy deweloperskiej? Co powinien zawierać i jak go przygotować?
    Opłaty za pobyt w DPS - nowe zwolnienia dla członków rodziny
    Opłaty za pobyt w DPS według zmienionych zasad zakłada nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, przyjęta przez rząd. Jakie zwolnienia przewidziano dla członków rodziny pensjonariusza?
    Czternasta emerytura 2022 – kiedy wypłata w przyszłym roku?
    Czternasta emerytura w 2022 r.? Część emerytów i rencistów otrzyma wypłatę świadczenia w przyszłym roku.
    Doręczenia elektroniczne - od kiedy?
    Doręczenia elektroniczne to zmiana, która dotyczy podmiotów publicznych i niepublicznych. Od kiedy nowe obowiązki obejmą poszczególne grupy?
    Kiedy jest Black Friday w 2021 r.?
    Kiedy jest Black Friday w 2021 r.? Jak korzystać z wyprzedaży? Na co uważać? Jakie prawa przysługują konsumentom?
    Adam Bodnar o polexicie i kryzysie na granicy [PODCAST]
    Adam Bodnar w rozmowie z Martą Zdanowską wypowiada się o polexicie i kryzysie na granicy. Jak Komisja Europejska może zareagować na wyrok TK? Czy możliwy jest polexit? Co z sytuacją na granicy polsko-białoruskiej?
    Pierwsze oferty publiczne - na co uważać?
    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów radzi jak inwestować w spółki debiutujące na giełdzie, czyli pierwsze oferty publiczne (IPO).
    Groszowe emerytury - ZUS mniej obciążony
    Groszowe emerytury nie będą już tak bardzo obciążać ZUS. Czego mają dotyczyć planowane zmiany?
    Propozycje ugodowe banków – na co zwrócić uwagę?
    Propozycje, z którymi obecnie wychodzą banki do kredytobiorców banki są znacznie zróżnicowane. Jak ocenić ich realną wartość?Od czego zacząć?
    Spłaszczenie struktury sądów - reforma wymiaru sprawiedliwości
    Spłaszczenie struktury sądów zakłada reforma wymiaru sprawiedliwości. Na czym miałyby polegać zmiany?
    Konto dla dziecka wykorzystywane do uchylania się od alimentów?
    Konto dla dziecka bez jego zgody może założyć rodzic, mający zaległości alimentacyjne. Na problem możliwego wykorzystywania rachunku do uchylania się od obowiązku alimentacyjnego zwrócono uwagę w jednej z interpelacji poselskich.
    Koroner w Polsce – zmiany
    Koroner w Polsce? Wprowadzenie nowej instytucji zakłada projekt ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
    500 plus z podwyżką? Polacy podzieleni [BADANIE]
    500 plus z podwyżką? Najwięcej zwolenników tego rozwiązania jest wśród samych beneficjentów świadczenia.