Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Fałszywe zeznania i zatajenie prawdy w rozumieniu Kodeksu karnego

Sylwia Uścimiak
Prawnik, specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu prawa i postępowania karnego
Problematyka składania fałszywych zeznań jak również zatajenia prawdy została uregulowana w art. 233 Kodeksu karnego. /Fot. Shutterstock
Problematyka składania fałszywych zeznań jak również zatajenia prawdy została uregulowana w art. 233 Kodeksu karnego. /Fot. Shutterstock
Zeznania są jednym z głównych dowodów w procesie karnym, przez co należy dołożyć wszelkich starań, aby były one złożone w oparciu o posiadaną wiedzę. Niestety zdarzają się sytuacje, że zeznania są składane fałszywie i w konsekwencji mogą one doprowadzić do skazania jak również do uniewinnienia podejrzanego. W związku z powyższym ustawodawca postanowił zakwalifikować składanie fałszywych zeznań oraz zatajenie prawdy jako przestępstwo.

Podstawa prawna i strona podmiotowa

Problematyka składania fałszywych zeznań jak również zatajenia prawdy została uregulowana w art. 233 Kodeksu karnego. W myśl § 1 osoba, która składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Nadto, jeżeli sprawca omawianego czynu zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (§ 1a). W tym miejscu celem uzupełnienia należy wskazać, że osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (art. 115 § 11 k.k.).

Polecamy: Kodeks kierowcy - zmiany 2019

Dodatkowo ustawodawca przyjął, że niniejsze przestępstwo popełnia również osoba, która jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie mające służyć za dowód w postępowaniu określonym w § 1, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10 (§ 4). W przypadku, gdy biegły, rzeczoznawca lub tłumacz działa nieumyślnie, narażając na istotną szkodę interes publiczny, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (§4a).

Celem uzupełnienia niniejszego zagadnienia należy zwrócić uwagę, że niniejsze przestępstwo nie dotyczy osoby oskarżonej, co wynika z wyroku SN z dnia 24 maja 2018 roku o sygn. akt V KK 434/17, który wskazał, że "nie popełnia przestępstwa fałszywych zeznań (art. 233 §1 k.k.), kto umyślnie składa nieprawdziwe zeznania dotyczące okoliczności mających znaczenie dla realizacji jego prawa do obrony (art. 6 Kodeksu postępowania karnego - dalej: k.p.k.),). Prawo do obrony to zawsze prawo do obrony człowieka, a nie jego roli lub statusu w postępowaniu karnym. Dlatego nie można ograniczyć go tylko do sytuacji, gdy oskarżony składa wyjaśnienia, czy do sytuacji, gdy w tym samym postępowaniu występuje on początkowo w charakterze świadka. To, kiedy zostały złożone zeznania świadka i w jakim postępowaniu karnym, jest w istocie obojętne. Istotna jest bowiem tylko ocena, czy składając fałszywe zeznania, osoba ta korzystała z przysługującego jej z mocy Konstytucji prawa do obrony." Nadto należy również zwrócić uwagę na postanowienie SN z dnia 22 maja 2019 roku o sygn. akt V KK 187/19, z którego wynika, że "w postępowaniu dotyczącym określonego w przepisie art. 233 §1 k.k. czynu brak jest pokrzywdzonego (w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k.) a w konsekwencji nie ma również osoby, która na podstawie art. 53 KPK mogłaby działać w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego, korzystającego ze statusu strony uprawnionej do wnoszenia zwykłych środków odwoławczych (art. 425 §1 k.p.k.) oraz nadzwyczajnych środków zaskarżenia, w tym kasacji (art. 520 § 1 k.p.k.)."

Warunki odpowiedzialności karnej

Zgodnie z § 2 warunkiem odpowiedzialności karnej jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie. Z kolei w przypadku sprawcy ważne jest by ten wiedział o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania w sytuacji grożącej odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym (§ 3). Dodatkowo należy pamiętać, że przepisy §1-3 oraz § 5 stosuje się odpowiednio do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej (§ 6).

Nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia

Ustawodawca pozwala sądowi na zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia, jeżeli fałszywe zeznanie, opinia, ekspertyza lub tłumaczenie dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy albo gdy sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy (§ 5).

Polecamy serwis: Prawo karne

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kryzys migracyjny na horyzoncie. Czy UE znajdzie rozwiązanie?
    Obawy o masowy napływ uchodźców pojawiają się co jakiś czas przy okazji różnych światowych zawirowań. UE początkowo zdecydowała się na przymusową relokację aby później się z tego wycofać. Rozwiązania systemowe są potrzebne jednak w Brukseli wciąż brakuje wspólnej wizji.
    Reforma orzekania o niepełnosprawności podzielona na etapy
    Poza orzekaniem o niepełnosprawności powiatowe zespoły będą dodatkowo ustalać trzy stopnie ograniczeń w samodzielnym funkcjonowaniu – zarówno w stosunku do dzieci, jak i dorosłych
    Zniesienie norm jakościowych a ogrzewanie węglem
    Nie jest prawdą to, co pojawia się w przestrzeni publicznej, że zniesienie norm dt. jakości węgla pozwala palenie wszystkim, bo pozostają jeszcze inne przepisy ogólne, które regulują normy dotyczące spalania - powiedziała we wtorek minister Anna Moskwa
    Minister Buda: zakładam wakacje kredytowe w sierpniu 2022
    Szef resortu rozwoju pytany był w trakcie wtorkowej konferencji po posiedzeniu rządu o to, kiedy ruszą wakacje kredytowe. "Zakładam, że jeszcze w sierpniu będzie możliwość złożenia wniosku" - wskazał Waldemar Buda. Minister przypominał, że ustawa w tej sprawie "jest już w zasadzie przyjęta".
    Tarcza Prawna - projekt uproszczenia procedur
    Tarcza prawna ma zmniejszyć obciążenia regulacyjne niekorzystne z punktu widzenia funkcjonowania obywateli i prowadzenia biznesu. Na rozwiązaniach jakie proponujemy w Tarczy skorzystają wszyscy - obywatele, przedsiębiorcy i administracja publiczna. Chcemy, aby procedury administracyjne były załatwiane jeszcze szybciej i jeszcze sprawniej. Dzięki szerokiemu wykorzystaniu cyfrowych rozwiązań oszczędzimy czas i zmniejszymy koszty związane z załatwianiem spraw. To wpłynie na lepszą współpracę na linii obywatele-administracja - mówił minister rozwoju i technologii Waldemar Buda.
    Poręczenie kredytu – o czym warto wiedzieć
    Poręczenie kredytu to zobowiązanie osoby trzeciej wobec banku, umożliwiające zaciągnięcie kredytu przez osobę, której poręczenia udzielamy. Co powinniśmy sprawdzić przed podjęciem decyzji o poręczeniu? Jakie mamy obowiązki i prawa? Na co zwrócić uwagę w umowie kredytowej i czy z poręczenia długu można się wycofać?
    Wnioski o 300 plus – wpłynęło ich blisko 632 tys. w 5 dni
    Wnioski o 300 plus w całym kraju złożone od 1 do 5 lipca objęły blisko 875 tys. dzieci. Na samym Dolnym Śląsku wpłynęło ich aż 50 tys.
    Wakacje 2022 z Kartą Dużej Rodziny
    Karta Dużej Rodziny to sposób na ograniczenie wydatków na wakacjach wielodzietnych rodzin. Gdzie można z niej skorzystać?
    Mediacje w sprawie kredytów frankowych 2022
    Mediacje w sprawie kredytów frankowych - jak podaje Komisja Nadzoru Finansowego, od października ub.r. do maja br. banki, korzystając z Systemu Obsługi Sądu Polubownego, przekazały ponad 23 tys. umów o mediację w sprawach o kredyty denominowane/indeksowane do waluty obcej. Przeszło 6 tys. przypadków było w grudniu 2021 roku, a nieco ponad tysiąc – w maju br. W analizowanym okresie zakończono 20 tys. postępowań, z czego ugody dotyczą prawie 74% z nich. Ponadto było prowadzonych 650 postępowań mediacyjnych poza Systemem Obsługi Sądu Polubownego przy KNF.
    Gdzie wykorzystać bon turystyczny?
    Gdzie wykorzystać bon turystyczny – to częste pytanie nad którym zastanawiają się rodzice pociech korzystających z rozpoczętych wakacji.
    Praca podczas upałów - jakie są obowiązki pracodawców?
    Praca podczas upałów jest nie lada wyzwaniem! Wielu zastanawia się czy trzeba pracować jeżeli temperatura powietrza przekracza 30ºC, a jeśli tak, to w jakich warunkach i co musi zapewnić pracodawca. Czy powinien skrócić czas pracy, zapewnić dodatkową przerwę, klimatyzację w pomieszczeniach oraz napoje i posiłki? Wszystko zależy od rodzaju oraz charakteru pracy i jej warunków.
    Posiadanie konopi a prawo - Polska, Europa, Świat
    Aktualna sytuacja prawna konopi na świecie jest bardzo zróżnicowana – podczas gdy jedne państwa dążą do jej legalizacji, inne wciąż zaostrzają kary za posiadanie nawet śladowych ilości suszu. W Polsce procesy legalizacyjne nabrały rozpędu zwłaszcza w ostatnich latach. Dzieje się tak dzięki pojawiającym się postępowym projektom ustaw i popularyzacji świadomego podejścia do kwestii konopi – co niezwykle cenne – także tej medycznej.
    ZUS: wnioski o "Dobry start" obejmują już ponad 670 tys. dzieci
    Do tej pory rodzice złożyli blisko 470 tys. wniosków o "Dobry start", które obejmują ponad 670 tys. dzieci – poinformował PAP w poniedziałek Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wnioski o świadczenie z programu można składać wyłącznie w formie elektronicznej.
    Walka o odtajnienie oświadczeń sędziów TK trwa
    Prezes trybunału, jeżeli nie chce ujawnić oświadczeń majątkowych sędziów TK, musi to zrobić w drodze decyzji – uznał sąd administracyjny. A to otworzy drogę do jej weryfikacji.
    Mieszkanie bez wkładu własnego – dla kogo i czy warto?
    Mieszkanie bez wkładu własnego jest programem umożliwiającym wzięcie kredytu hipotecznego, jak sama nazwa wskazuje, bez konieczności posiadania wkładu własnego. Jakie są jego zasady? Kto może z niego skorzystać i czy w ogóle warto? A także, na co zwrócić uwagę, jeśli rozważamy kredyt z gwarancją wkładu własnego?
    Ukrywanie pedofilii karalne, nawet jeśli nabyto wiedzę o przestępstwie przed lipcem 2017 r. – wyrok SN
    Ukrywanie pedofilii i niezgłoszenie jej do organów ścigania podlega karze. Również wtedy, gdy osoba dowiedziała się o takim czynie pedofilskim przed lipcem 2017 r., czyli terminem zaktualizowania obowiązku denuncjacji - wynika z piątkowej uchwały Sądu Najwyższego.
    Sołtys
    Sołtys jest jednym z organów w sołectwie. Kto wybiera sołtysa? Jakie przepisy regulują kwestie tworzenia sołectw?
    Większe kary za zaśmiecanie. 5 tys. zł. mandatu za zaśmiecanie pól, łąk i lasów
    W lipcu Sejm będzie głosował nad zmianami w przepisach kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń za umyślne przestępstwa przeciwko środowisku; zero tolerancji dla tych, którzy niszczą środowisko - powiedział wiceminister klimatu i środowiska Jacek Ozdoba w Studiu PAP w piątek.
    Prezydent podpisał nowelizację ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy
    Prezydent podpisał nowelizację ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Regulacja wprowadza pierwszy pakiet rozwiązań systemowych, które mają pomóc uchodźcom z Ukrainy zaadaptować się w Polsce.
    Skargi nadzwyczajne RPO dotyczące kredytów frankowych oddalone
    Sąd Najwyższy oddalił skargi nadzwyczajne Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące kredytów frankowych. Sądy uwzględniły konsumencki status strony powodowej i weryfikowały umowy kredytu pod kątem obecności w nich klauzul abuzywnych.
    Zakaz przebywania w strefie przy granicy z Białorusią przestaje obowiązywać
    Po 10 miesiącach przestaje obowiązywać zakaz przebywania w 183 miejscowościach w woj. lubelskim i w woj. podlaskim przylegających do granicy z Białorusią. Wstęp jest zabroniony tylko w pasie o szerokości 200 metrów wzdłuż podlaskiego odcinka granicy.
    Deweloperski Fundusz Gwarancyjny a pozycja konsumentów
    Pozycja prawna i ekonomiczna konsumentów w sporach z deweloperami została wzmocniona, dzięki uruchomieniu Deweloperskiego Funduszu Gwarancyjnego - oceniają: prezes Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego Małgorzata Ślepowrońska oraz szef Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta Tomasz Chróstny.
    Inwentaryzacja
    Inwentaryzacja to jedno z podstawowych pojęć w rachunkowości. Ustawa o rachunkowości określa zasady, metody i terminy inwentaryzacji ale nie wskazuje jej legalnej definicji. W świetle przepisów ustawy o rachunkowości, w ślad za piśmiennictwem z zakresu rachunkowości można przyjąć, że inwentaryzacja to zespół działań podejmowanych w celu ustalenia rzeczywistego stanu aktywów i pasywów danej jednostki (tj. podmiotu stosującego przepisy ustawy o rachunkowości) na określony dzień (co do zasady na ostatni dzień roku obrotowego).
    Rok obrotowy
    Rok obrotowy, to jedno z podstawowych pojęć w rachunkowości.
    Błędy medyczne - odpowiedzialność karna pozostaje
    Resort zdrowia ustąpił Ministerstwu Sprawiedliwości w sprawie błędów medycznych – dowiedział się DGP. Będzie możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary zamiast zniesienia odpowiedzialności.