REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rodzina toczy spór o spadek. Czy da się tego uniknąć?

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Santana Nowak
Specjalistka w zakresie prawa cywilnego, posiadająca bogate doświadczenie zawodowe w wielu dziedzinach prawa
Testament jest jedynym i wyłącznym wyrażeniem woli, kształtującym sytuację majątkową spadkobierców względem szeroko rozumianego majątku spadkodawcy./Fot. Shutterstock
Testament jest jedynym i wyłącznym wyrażeniem woli, kształtującym sytuację majątkową spadkobierców względem szeroko rozumianego majątku spadkodawcy./Fot. Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Śmierć bliskiej osoby może przysporzyć wiele problemów w rodzinie zwłaszcza jeśli w skład masy spadkowej wchodzi jakaś nieruchomość. Natomiast można tego uniknąć poprzez sporządzenie testamentu, który jest jedynym i wyłącznym wyrażeniem woli, kształtującym sytuację majątkową spadkobierców względem szeroko rozumianego majątku spadkodawcy.

Czym jest testament?

Najprościej mówiąc jest to czynność prawna bądź dokument, w którym zawarte jest oświadczenie woli testatora na wypadek jego śmierci.

REKLAMA

W świetle prawa cywilnego testament może sporządzić i odwołać tylko osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych - oznacza to, że sporządzenie testamentu przez osobę niepełnoletnią lub osobę ubezwłasnowolnioną powoduje bezwzględną nieważność testamentu.

Kup książkę: Darowizny, testamenty, spadki. Przykładowe zapisy i wzory

W jaki sposób należy prawidłowo sporządzić testament?

Istnieje kilka sposobów na sporządzenie testamentu. Najpopularniejszym sposobem sporządzenia testamentu jest testament własnoręczny czyli holograficzny. Należy przy tym pamiętać, że o skuteczności takiego testamentu decydują następujące przesłanki:

  1. Spadkodawca sporządzający testament własnoręczny powinien osobiście napisać go w całości własnym pismem ręcznym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest sporządzenie takiego testamentu na komputerze lub innym urządzeniu elektronicznym. Przy sporządzeniu testamentu własnoręcznego nie ma znaczenia czy testator użyje w tym celu długopisu, pióra czy też innego tego rodzaju przedmiot - ważne jest zachowanie naturalnych linii pisma. Bez znaczenia jest również na jakim przedmiocie testator sporządzi swoje oświadczenie woli - może to być zwykła kartka papieru.
  2. W przypadku sporządzenia testamentu własnoręcznego istotne jest aby, oświadczenie woli spadkodawcy zostało opatrzone jego własnoręcznym podpisem, który powinien być umieszczony pod tekstem testamentu oraz datą sporządzenia testamentu.

Testament własnoręczny/Fot. Santana Nowak

Infor.pl

REKLAMA

Testament może zostać również sporządzony w formie aktu notarialnego. Przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz obowiązany jest przede wszystkim ustalić tożsamość osoby zamierzającej sporządzić testament - odbywa się to najczęściej na podstawie okazanego dowodu osobistego. Testament w formie aktu notarialnego w swojej komparycji powinien zawierać m.in. numer Repertorium A pod którym został wpisany sporządzony akt notarialny, datę i miejsce jego sporządzenia oraz imię, nazwisko i siedzibę kancelarii notariusza, a także dane osobowe stron stawających do aktu. W dalszej części akt zawiera rozrządzenie testamentowe obejmujące m.in. powołanie spadkobiercy - przy czym osoba powołana do całości lub części spadku musi być przez testatora określona w sposób umożliwiający jej identyfikację.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Testament może zawierać także wydziedziczenie - oznacza to pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku wówczas gdy zachodzą ku temu ustawowe przesłanki - w oparciu o art. 1008 Kodeksu cywilnego spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego - chodzi tu przede wszystkim o długotrwałe działanie podejmowane w sposób umyślny, którego przykładem może być m.in. prowadzenie nagannego stylu życia, czerpanie korzyści z działalności przestępczej np. z nierządu, alkoholizm, czy też narkomania.

REKLAMA

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci - dotyczy to  na przykład naruszenia nietykalności cielesnej, spowodowania utraty wzroku, słuchu, mowy, innego ciężkiego kalectwa, pomówienia lub zniewagi.

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych - oznacza zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych, a także brak zainteresowania sprawami rodzinnymi, uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego.

Kup ebook: Zachowek - uprawnieni, obliczanie, wydziedziczenie

Pomimo, iż przepisy prawa cywilnego umożliwiają wydziedziczenie to jednak spadkodawca zobowiązany jest w sposób jednoznaczny i niebudzących najmniejszych wątpliwości wyraźnie określić przyczyny swojego rozrządzenia pozbawiającego uprawnionego prawa do zachowku - inaczej mówiąc powinien skonkretyzować jakie zachowanie uprawnionego przyczyniło się do jego wydziedziczenia.

Dokonując sporządzenia testamentu notarialnego należy pamiętać, że nie wymienia się w nim poszczególnych składników majątkowych - można to zrobić jedynie w drodze zapisu windykacyjnego.

Warto pamiętać, że sporządzenie testamentu w formie aktu notarialnego umożliwia zarejestrowanie sporządzonego testamentu w notarialnym rejestrze testamentów tzw. NORT prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną, którego celem jest zmniejszenie ryzyka, że testament pozostanie po śmierci spadkodawcy nieujawniony lub odnaleziony z opóźnieniem. Rejestr może także umożliwić odszukanie testamentu, gdy jego sporządzenie albo miejsce przechowywania nie są całkowicie pewnie - należy w tym celu złożyć wniosek o poszukiwanie informacji w notarialnym rejestrze testamentów, którego wzór przedstawiam poniżej:

Wniosek o poszukiwanie informacji w Notarialnym Rejestrze Testamentów

Infor.pl

Co istotne, osoba ubiegająca się o poszukiwanie informacji w notarialnym rejestrze testamentów do wniosku musi załączyć odpis skrócony aktu zgonu testatora - nie dotyczy to jednak samego testatora, który składa wniosek o poszukiwanie sporządzonych przez niego testamentów.

Spadkodawca może sporządzić testament  także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego - jest to tzw. testament allograficzny inaczej urzędowy.

W celu sporządzenia testamentu allograficznego należy złożyć wniosek o sporządzenie protokołu zawierającego ostatnią wolę spadkodawcy. We wniosku spadkodawca powinien wskazać imię i nazwisko, adres zamieszkania świadków, którzy będą uczestniczyć w sporządzeniu testamentu allograficznego, a także przedłożyć dowód wniesienia opłaty skarbowej.

Przy czym spadkodawca musi wziąć pod uwagę, iż świadkiem nie może być osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych, osoba niewidoma, głucha lub niema, niepotrafiąca czytać ani pisać, nie władająca językiem, w którym spadkodawca sporządza testament, skazana prawomocnie wyrokiem sądowym za składanie fałszywych zeznań czy też osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie może być również świadkiem małżonek spadkodawcy, jego krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające ze spadkodawcą w stosunku przysposobienia.

Oświadczenie spadkodawcy powinno być spisane w protokole na okoliczność sporządzenia testamentu allograficznego, który następnie odczytuje się spadkodawcy w obecności dwóch świadków. Po odczytaniu protokołu testamentu urzędowego konieczne jest także jego podpisanie przez spadkodawcę, świadków oraz osobę urzędową, wobec której wola spadkodawcy została oświadczona.

Należy także pamiętać o tym, aby w protokole, w którym spisane zostaje oświadczenie woli spadkodawcy, wpisana została data sporządzenia protokołu (dzień, miesiąc i rok dokonania tej czynności.

W przypadku niezachowania któregoś z omówionych powyżej wymogów formalnych, testament urzędowy będzie nieważną czynnością prawną.

Protokół na okoliczność sporządzenia testamentu alograficznego

Infor.pl

Przepisy prawa cywilnego umożliwiają także sporządzenie testamentu ustnego w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności są nimi obawa rychłej śmierci istniejąca w chwili sporządzenia testamentu (np. gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia, uczestnictwo w wypadku), lub gdy spadkodawca nie ma możliwości sporządzenia testamentu zwykłego (np. w wyniku katastrofy żywiołowej. Istota sporządzenia tego testamentu sprowadza się do oświadczenia złożonego w formie ustnej w obecności co najmniej  trzech świadków. Treść testamentu ustnego może zostać stwierdzona poprzez spisane oświadczenia ostatniej woli spadkodawcy przez któregoś ze świadków lub przez jedną z osób uczestniczących w czynności testowania ze wskazaniem dokładnej daty i miejsca zarówno samego oświadczenia woli spadkodawcy jak i pisma, które powinno zostać podpisane przez spadkodawcę oraz świadków - należy przy tym pamiętać, że musi to nastąpić przed upływem roku od jego złożenia. W przypadku gdy w okolicznościach sprawy nie nastąpiło stwierdzenie treści testamentu ustnego poprzez spisanie oświadczenia spadkodawcy istnieje możliwość jego stwierdzenia przez zgodne zeznania co najmniej dwóch świadków testamentu złożone przed sądem w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku.

Testament można również sporządzić podróżując polskim statkiem morskim lub powietrznym czyli tzw. testament podróżny polegający na tym, że testator oświadcza swoją wolę na wypadek śmierci przed dowódcą danego statku lub jego zastępcą w obecności dwóch świadków. Kluczowe jest, aby pismo zawierające treść testamentu podróżnego zostało sporządzone przez dowódcę statku bądź jego zastępcę ze wskazaniem dokładnej daty. Po czym zostaje ono odczytane osobiście przez dowódcę lub jego zastępcę oraz podpisane przez spadkodawcę, świadków testamentu a także dowódcę statku lub jego zastępcę.

Polecamy serwis: Testament

Kup ebook: Zachowek - uprawnieni, obliczanie, wydziedziczenie

Czy możliwe jest unieważnienie testamentu?

Tak, zarzut nieważności może zostać skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy testament został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści, lub pod wpływem groźby. Możliwość powoływania się na nieważność testamentu wynikającą z wystąpienia wady oświadczenia woli testatora przy sporządzeniu testamentu jest ograniczona terminem tj. do 3 lat od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a także w każdym razie do 10 lat od otwarcia spadku - po upływie tego czasu nikt nie może powoływać się na nieważność testamentu wynikającą ze sporządzenia pod wpływem wady oświadczenia woli, w konsekwencji czego nieważny testament będzie wywoływał wszelkie skutki prawne związane z jego sporządzeniem. Co ważne, nie wystarczy samo wystąpienie okoliczności uzasadniających unieważnienie testamentu - zarzut nieważności musi zostać udowodniony przez osobę, która uważa, że oświadczenie woli spadkodawcy, będące podstawą dziedziczenia jest nieważne. 

Santana Nowak    
Specjalistka w zakresie prawa cywilnego, posiadająca bogate doświadczenie zawodowe w wielu dziedzinach prawa.    
W ramach dotychczasowej współpracy z renomowanymi kancelariami prawnymi praktyka zawodowa pozwoliła jej ugruntować i poszerzyć zdobytą wiedzę teoretyczną, a także wzbogacić dotychczasowe kwalifikacje o umiejętności w dziedzinie pozasądowego lub sądowego rozwiązywania sporów prawnych.    
Szczególnym przedmiotem jej zainteresowań jest prawo spadkowe.    
Na co dzień w swojej praktyce zapewnia stałe merytoryczne i praktyczne wsparcie w Kancelarii Notarialnej.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
MOPS: utrata zasiłku przez rentę wdowią [Przykład]

W przypadku gdy uzyskanie dochodu z tytułu części emerytury spowoduje przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego i utratę prawa do świadczeń, to w omawianym w artykule przykładzie zasiłki rodzinne z dodatkami nie będą przysługiwać już od 1 września 2025 r. (źródło: MRPiPS).

Renta wdowia ogranicza prawo do zasiłków z MOPS. Reguły. Przykład

Renta wdowia wpływa na prawo do zasiłku rodzinnego. Jakie obowiązują tu reguły? Podamy je na przykładzie. Źródło informacji: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Dodatek dopełniający: 2610 zł co miesiąc z ZUS. 200 tysięcy osób już dostaje, ale inni zostali pominięci. Sprawdź, co się zmieni w 2025

Dodatek dopełniający w wysokości 2 610,72 zł miał być przełomem dla osób z niepełnosprawnościami. Od marca 2025 roku świadczenie trafia już do ponad 200 tys. osób, ale nie każdy z orzeczeniem je dostaje. ZUS wypłaca je tylko wybranym, co budzi ogromne kontrowersje. Rząd zapowiada nowelizację przepisów. Sprawdź, kto może zyskać, a kto wciąż zostanie pominięty mimo podobnej sytuacji zdrowotnej.

Wielka rewolucja w ZUS coraz bliżej? Nowy projekt ustawy o ubezpieczeniach społecznych zapowiada koniec biurokracji, przejęcie rozliczeń przez ZUS i cyfrową obsługę płatników

Rząd szykuje największą od lat propozycję zmian w systemie ubezpieczeń społecznych. Zakłada ona, że to ZUS przejmie od przedsiębiorców obowiązek wyliczania i rozliczania składek, co ma uprościć procedury, zmniejszyć liczbę błędów i odciążyć miliony płatników. Reforma, przygotowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ma zostać wdrożona etapami do 2031 roku i wprowadzić m.in. jednolity plik ubezpieczeniowy oraz pełną cyfryzację rozliczeń.

REKLAMA

MOPS: renta wdowia obniża szanse na zasiłki [Komunikat MRPiPS]

Renta wdowia jest doliczana do dochodu odbierającego prawo do świadczeń rodzinnych z MOPS. Już dziś progi dla dochodu te są niskie (by nie rzecz mocniej), gdyż nie zostały zwaloryzowane na 2026 r. Wciąż wynoszą 674 zł na osobę w rodzinie. Jeżeli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne, limit wzrasta do 764 zł na osobę. Wszystko to kwoty netto. To dalej bardzo, bardzo niski limit (praktycznie poniżej minimum socjalnego).

Sprzedając nieruchomość, można stracić własność i nie otrzymać od nabywcy ani grosza. Akt notarialny przed tym nie zabezpiecza. Jest jednak na to sposób, choć nie powie o nim każdy notariusz

Nie każdy jest świadomy, że dokonując sprzedaży domu czy mieszkania (pomimo zachowania wymaganej formy aktu notarialnego), można nabawić się nie lada problemów, jeżeli nie zadba się o jeden mały szczegół transakcji – moment zapłaty ceny przez nabywcę nieruchomości (lub odpowiednie zabezpieczenie tej zapłaty). W jaki sposób przeprowadzić transakcję kupna-sprzedaży domu czy mieszkania, aby pod względem uzyskania zapłaty ceny za zbywaną nieruchomość – nie wiązała się ona z ryzykiem dla sprzedającego?

Tych opłat (wbrew powszechnej praktyce) szkoły i przedszkola nie mogą pobierać od rodziców w roku szkolnym 2025/2026. Ważna informacja dla rodziców uczniów i przedszkolaków, rozpoczynających rok szkolny

Bardzo częstym zjawiskiem jest obciążanie rodziców, przez szkoły, kosztami przygotowania posiłków w stołówce szkolnej, dla dzieci uczęszczających do szkół podstawowych (a w przypadku, gdy szkoła korzysta z usług firmy cateringowej – również kosztami ich dowozu). Jest to praktyka, która nie jest jednak zgodna z przepisami ustawy – Prawo oświatowe i orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak zatem jest z tymi obiadami w szkołach (i przedszkolach), kto i w jakim zakresie ponosi ich koszt oraz którym uczniom przysługuje całkowite zwolnienie z opłat za posiłki w roku szkolnym 2025/2026?

Za szkody najemcy zapłaci wynajmujący? Za co odpowiedzialność ponosi lokator?

Zaległości dotyczące płatności czynszu i rachunków, a także złe zachowanie najemcy prowadzące do konfliktów z sąsiadami. Tego najbardziej mogą obawiać się właściciele mieszkań rozważający ich wynajęcie. Zaległości czynszowe to częściej poruszany temat aniżeli konsekwencje złego zachowania lokatora w prywatnym mieszkaniu. Tymczasem obawy właścicieli mieszkań o skutki złego zachowania lokatora są czasem spore. Wzmacniają je uchwały wspólnot mieszkaniowych próbujące „przerzucić” na wynajmującego odpowiedzialność za nieodpowiednie zachowanie najemcy (np. spowodowanie szkód w częściach wspólnych budynku). Warto wyjaśnić, dlaczego takie uchwały są wątpliwe i poruszyć również inne aspekty złego zachowania lokatorów.

REKLAMA

1300 zł miesięcznie dla każdego dorosłego? Za to zniknąć muszą: 800+, zasiłki socjalne, 13 i 14 emerytura. Ministerstwo Finansów policzyło koszty wprowadzenia bezwarunkowego dochodu podstawowego (BDP)

W odpowiedzi na interpelację poselską, Jurand Drop, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, udzielił odpowiedzi na pytanie, czy jego resort pracuje nad wprowadzeniem w Polsce tzw. bezwarunkowego dochodu podstawowego (BDP) i jakie byłby koszty wypłaty każdemu dorosłemu obywatelowi 1300 zł tytułem BDP.

Koniec z nadużywaniem przez pracodawców umów zlecenia i umów o dzieło – zostaną one przekształcone w umowy o pracę. „Umowa o pracę zapewnia większą ochronę prawną, stabilność zatrudnienia, daje też dostęp do świadczeń i uprawnień pracowniczych”

W dniu 19 sierpnia br. do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów trafił przygotowany w MRPiPS projekt ustawy o Reformie Państwowej Inspekcji Pracy. Zakłada on m.in. uprawnienie Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych (czyli umów zlecenia i umów o dzieło) w umowy o pracę. Ma to istotnie ograniczyć nadużycia pracodawców względem pracowników, polegające na zawieraniu przez nich umów cywilnoprawnych z pracownikami, w warunkach, w których powinna zostać zawarta umowa o pracę.

REKLAMA