REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Porada Infor.pl

Czy dostanę spadek po rodzicu według nowych przepisów?

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji, dziennikarka, redaktorka, prawniczka, adwokatka (niewykonująca zawodu)
Kiedy brak opieki może skutkować uznaniem spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?
Kiedy brak opieki może skutkować uznaniem spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

„Na jakiej podstawie można pozbawić spadku osobę, która nie opiekowała się rodzicem? Czy przepisy w tym zakresie się zmieniły?” – pyta Czytelnik. Oto najważniejsze zasady!

Czy brak opieki skutkuje niegodnością dziedziczenia?

Brak opieki nad rodzicem rzeczywiście w określonych sytuacjach może stanowić podstawę do uznania spadkobiercy niegodnym dziedziczenia. Przepisy w tym zakresie zmieniły się 15 listopada 2023 r. Do zdarzeń, które stanowią podstawę uznania za niegodnego dziedziczenia zaistniałych po tym dniu można stosować nowe przesłanki. Pierwsza z nich polega na uporczywym niewykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec spadkodawcy, określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową wobec spadkodawcy. Druga zaś – na uporczywym uchylaniu się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.

REKLAMA

REKLAMA

Jak widać, istotna w takich sprawach jest uporczywość. Nadal obowiązują oczywiście pozostałe trzy przesłanki niegodności dziedziczenia, zgodnie z którymi można uznać za niegodnego dziedziczenia spadkobiercę, który:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Jak przebiega procedura uznania spadkobiercy niegodnym dziedziczenia?

Co ważne, uznania spadkobiercy niegodnym dziedziczenia dokonuje sąd. W takich sprawach brane są pod uwagę wszelkie okoliczności. Każdy przypadek jest bowiem inny. Pamiętajmy, iż sprawa nie zostaje wszczęta z urzędu, trzeba złożyć odpowiednie pismo do sądu. Pozew podlega opłacie (można w uzasadnionych przypadkach ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych). Z powództwem może wstąpić każda osoba, która ma w tym interes w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem trzech lat od otwarcia spadku. Pozew może zatem przykładowo wnieść inny spadkobierca. Do takich spraw warto odpowiednio się przygotować, ponieważ to właśnie na powodzie ciąży ciężar wykazania niegodności dziedziczenia.

REKLAMA

Ważne

Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W praktyce nie będzie również miał prawa do zachowku. Nie można jednak uznać spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Brak wypełniania obowiązków rodzinnych a wydziedziczenie

W określonych przypadkach brak opieki nad spadkodawcą może stanowić też podstawę wydziedziczenia, czyli pozbawienia spadkobiercy należnego mu zachowku. Zgodnie z Kodeksem cywilnym spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

„Pojęcie obowiązków rodzinnych może być interpretowane szeroko. Do kategorii tej można zaliczyć zarówno obowiązki wynikające z przepisów prawa (np. obowiązek alimentacyjny, obowiązki wynikające z art. 23 k.r.o.), jak i powinności czysto społeczne lub moralne (np. obowiązek opieki nad osobą starszą czy chorą). Niedopełnianie obowiązków rodzinnych musi cechować się uporczywością, a więc pewną powtarzalnością lub stałością. Uporczywym niedopełnieniem obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy, będącym podstawą wydziedziczenia w rozumieniu art. 1008 pkt 1 i 3 k.c. jest długotrwałe lub wielokrotne zaniedbywanie potrzeb materialnych i emocjonalnych spadkobiercy lub postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co oznacza, że zachowanie uprawnionego musi być obiektywnie naganne. Istnienie takiej sytuacji, że pomoc i świadczenia przynależne do obowiązków rodzinnych, nie były spełniane - nie wystarcza dla oceny, że zstępny uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Z właściwej wykładni art. 1008 pkt 3 k.c. wynika, że chodzi o taki stan, że pomimo istnienia takiej potrzeby i oczekiwania spadkodawcy, zstępny uporczywie odmawia realizacji tych obowiązków” – podkreślił przykładowo Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 22 września 2020 r. (sygn. V ACa 174/20).

Wydziedziczenia – w przeciwieństwie do uznania za niegodnego – dokonuje sam spadkodawca w testamencie. Do skuteczności wydziedziczenia konieczne jest, by wskazana przez spadkodawcę przyczyna rzeczywiście istniała i wynikała z treści testamentu. Spadkobierca wydziedziczony nie uzyska ani należnego mu spadku, ani zachowku. 

Podsumowanie

Chociaż przepisy wychodzą naprzeciw sytuacjom zaniedbywania rodzica, to w tego typu sprawach rozstrzygnięcia sądów mogą być różne. Zależą bowiem od okoliczności konkretnego przypadku. Niekiedy, niezbędna będzie pomoc prawna adwokata lub radcy prawnego. 

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Żałoba narodowa po strzelaninie w Krakowie. Jakie zasady obowiązują?

Od północy w niedzielę rozpoczęła się dwudniowa żałoba narodowa ogłoszona po strzelaninie w Krakowie, w której zginęło sześć osób, a 16, w tym zamachowiec, zostało rannych.

Strzelanina w Krakowie. Prokurator wskazał, co świadkowie powinni zrobić z nagraniami

Dla dobra postępowania, filmy od świadków z momentu tego zdarzenia powinny trafiać najpierw do służb, a nie być rozpowszechniane w portalach społecznościowych – tak dr Piotr Kosmaty, prokurator, odniósł się w rozmowie z PAP do sobotnich zdarzeń w Krakowie.

Strzelanina w Krakowie. Ekspert wskazuje, jak zachować się w obliczu zagrożenia

Słysząc strzały, należy oddalić się od zagrożenia i ostrzegać innych, a jeśli ucieczka jest niemożliwa - szukać schronienia – przekazał ekspert ds. terroryzmu Andrzej Mroczek. Ocenił też, że służby w Krakowie szybko rozpoznały zagrożenie i właściwie na nie zareagowały.

Komisja Europejska: Polska bez obowiązku przyjmowania migrantów w 2027 r. Jak działa unijny pakt o migracji i azylu?

Polska najprawdopodobniej po raz kolejny znajdzie się w gronie państw zwolnionych z obowiązku przyjmowania migrantów oraz ponoszenia wkładów finansowych w ramach unijnego mechanizmu solidarnościowego. Taka zapowiedź Komisji Europejskiej połączona z błyskawicznym przyjęciem oficjalnego wniosku złożonego przez polski rząd, stanowi kluczowy element praktycznego stosowania Paktu o migracji i azylu. W przestrzeni publicznej pakt ten bywa często upraszczany i postrzegany jako pojedynczy akt prawny narzucający przymusową relokację nielegalnych migrantów, którzy dotarli do Europy. W rzeczywistości jest to kompleksowy pakiet legislacyjny składający się z dziesięciu odrębnych aktów prawnych reformujących całą unijną politykę azylową, graniczną i powrotową. Czego dotyczy propozycja Komisji Europejskiej, jaką ma strukturę unijny Paktu o migracji i azylu, i jakie są zasady, na jakich Polska podlega tym regulacjom, oraz przyczyny, dla których nasz kraj będzie objęty pełnym wyłączeniem ze świadczeń solidarnościowych na 2027 rok.

REKLAMA

Świadczenia dla seniorów w 2027 roku. Jakie wsparcie będzie dostępne?

Na jaką pomoc mogą liczyć osoby starsze? Co już wiemy o możliwych formach wsparcia seniorów w 2027 roku? Oto przydatna lista przykładowych programów i świadczeń.

Medycyna pracy - zmiany w 2026 r. O czym pracodawca i pracownik muszą wiedzieć

Od 18 października 2026 r. lekarze medycyny pracy mają obowiązek wystawiania orzeczeń lekarskich w postaci elektronicznej, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w przepisach. Dokumenty będą stanowiły część elektronicznej dokumentacji medycznej, a pracownicy uzyskają do nich dostęp za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP). Zmiana ma usprawnić obieg dokumentacji i ograniczyć liczbę papierowych dokumentów, ale nie znosi dotychczasowych obowiązków pracodawców związanych z profilaktycznymi badaniami pracowników. Co nowe przepisy oznaczają w praktyce? Czy pracownik nadal musi dostarczyć orzeczenie pracodawcy? Jakie badania są obowiązkowe, kto płaci za ich wykonanie i co należy sprawdzić w dokumentacji kadrowej?

Komisja Ekspertów ds. Osób Starszych przy RPO – plan prac na rok 2027

Odbyło się pierwsze posiedzenie Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych w nowej kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich. Omówiono stan prac nad Konwencją o prawach osób starszych oraz ustalono czym komisja będzie się zajmować w roku 2027.

Ceny paliw w weekend. Ile zapłacimy za benzynę i olej napędowy w dniach od 7 do 9 listopada?

W najnowszym obwieszczeniu Minister Energii określił ceny benzyny i oleju napędowego na weekend. Sprawdzamy, jaką maksymalną cenę kierowcy będą musieli zapłacić za tankowanie w dniach od 7 listopada do 9 listopada. Czy program "Ceny Paliwa Niżej" może obniżyć inflację?

REKLAMA

Opinie psychiatryczne w postępowaniu karnym – wątpliwości RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował pismo do konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii o zwrócenie uwagi na problemy związane z opiniami psychiatrycznymi w postępowaniach karnych. Jakie kwestie podniósł Rzecznik w swoim wystąpieniu?

Komunikaty ZUS. Utrudnienia w dostępie do usług elektronicznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje o utrudnieniach i ograniczeniach w dostępie do usług elektronicznych ZUS. Trudności wystąpią w programie Płatnik, ePłatnik i w aplikacjach dedykowanych do wystawiania e-ZLA.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA