Od umowy zlecenia czasami nie płaci się podatku według skali. Od czego to zależy? Warto znać przepisy, by nie popełnić tego błędu

• Umowy cywilnoprawne pod specjalnym nadzorem
• Od umowy zlecenia czasami nie płaci się podatku według skali
• Określenie wynagrodzenia nie zawsze jest proste

Umowy cywilnoprawne pod specjalnym nadzorem

Rok 2026 rozpocznie się pod znakiem wielu istotnych zmian na gruncie prawa pracy. Niektóre z nich zostały już uchwalone i pracodawcy mogą się do nich przygotować, jednak inne cały czas są na etapie prac legislacyjnych, choć rządzący wyraźnie deklarują, że wejdą w życie w nadchodzącym roku. Jedną z takich zmian jest planowana rewolucja dotyczącą umów cywilnoprawnych. Choć może raczej należy powiedzieć, rewolucją w zakresie uprawnień inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy, których kompetencje mają zostać zwiększone i którzy mają już w najbliższym czasie m.in. przekształcać umowy cywilnoprawne w umowy o pracę, a zmian tych mają dokonywać nawet za nieograniczony czas wstecz. Czy faktycznie tak będzie, czas pokaże. Zakładając jednak, że możemy mieć do czynienia z pewnym wzmożonym zainteresowaniem tymi umowami, warto przypomnieć szczególne zasady opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych tzw. małych zleceń, tak aby każdy zleceniodawca mógł zweryfikować, czy dokonuje w tym zakresie poprawnych rozliczeń.

Polecamy: Kalendarz 2026

Od umowy zlecenia czasami nie płaci się podatku według skali

Choć w większości przypadków przychód uzyskany z tytułu umowy zlecenia podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej, to z art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że od niektórych przychodów z działalności wykonywanej osobiście pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12% przychodu (bez pomniejszania o koszty uzyskania przychodów). Jest tak, jeżeli kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł. Choć taką formę opodatkowania nazywa się potocznie podatkiem od małych zleceń, to może ona być zastosowana w znacznie większej liczbie przypadków, niż tylko w odniesieniu do umowy zlecenia. Jak bowiem wskazał ustawodawca, może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do należności z tytułu o którym mowa w art. 13 pkt 2 i 5–9, czyli m.in. przychodów:
1) z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
2) otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
3) osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników i inkasentów należności publicznoprawnych, a także co do zasady przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej;
4) z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

Dwa istotne warunki, na które trzeba zwrócić uwagę przed zastosowaniem tej formy opodatkowania to fakt, że:
- umowa musi być zawarta z osobą niebędącą pracownikiem,
- kwota należności określona w umowie nie może przekraczać 200 zł.

Polecamy: Komplet: Czas pracy 2025 + Wynagrodzenia 2025

Określenie wynagrodzenia nie zawsze jest proste

O ile realizacja pierwszego ze wskazanych warunków nie przysparza w praktyce problemów, , o tyle w odniesieniu do drugiego pojawiają się wątpliwości. Nie zawsze bowiem można łatwo ocenić, jaka jest kwota należności określona w umowę. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy mamy do czynienia z określeniem przez strony stawki godzinowej. W takich przypadkach organy podatkowe często odmawiają podatnikom prawa do zastosowania zryczałtowanej formy opodatkowania. Jak wskazują w wydawanych interpretacjach indywidualnych, skoro z umowy zlecenia nie będzie wynikała wprost określona kwota należności z tytułu wykonania zlecenia, tylko umowa ta będzie zawierała należną stawkę godzinową, tj. sposób wyliczenia tej należności poprzez iloczyn stawki godzinowej i czasu pracy, to w takiej sytuacji nie będzie spełniony warunek do zastosowania ryczałtu. Aby bowiem postanowienia art. 30 ust. 1 pkt 5a cyt. ustawy mogły mieć zastosowanie, to z treści umowy zlecenia, na podstawie której wypłacana ma być należność, powinna wynikać określona kwota należności. Z wniosku jednak wynika, że należność przysługująca zleceniobiorcy uzależniona będzie od liczby godzin przepracowanych przez zleceniobiorcę, co oznacza, że w efekcie w umowie zlecenia nie jest określona konkretna należność przysługująca zleceniobiorcy (interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 8 kwietnia 2011 r., nr IBPBII/1/415-11/11/BD).
Aby zastosowanie ryczałtowej formy opodatkowania było możliwe, w umowie oprócz stawki godzinowej należy wskazać również określoną liczbę godzin, w ramach których umowa ma zostać wykonana. Wówczas pobranie ryczałtu na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 5a updof uznaje się za możliwe (patrz np. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 27 lipca 2018 r., nr 0115-KDIT2-2.4011.216.2018.2.IL).