Akt małżeństwa

Za kilka dni minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński wyda rozporządzenie wprowadzające nowy wzór aktu małżeństwa. Zmiana niby jest tylko techniczna, ale w praktyce to rewolucja. Rubryki „mężczyzna" i „kobieta" zostaną zastąpione zapisem „mężczyzna/kobieta". To kolejny element zmian w prawie związanych z transkrypcją zagranicznych aktów małżeństw par jednopłciowych, w realizacji wyroków TSUE oraz NSA.

W dniu 25 listopada 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, zgodnie z którym państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo dwóch obywateli Unii Europejskiej tej samej płci legalnie zawarte w innym państwie członkowskim, w którym korzystali oni z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu. Zdaniem TSUE jako że transkrypcja jest jedynym przewidzianym w prawie polskim środkiem pozwalającym na to, aby małżeństwo zawarte w innym państwie członkowskim zostało faktycznie uznane przez organy administracyjne - Polska jest zobowiązana stosować transkrypcję bez rozróżnienia do małżeństw osób tej samej płci oraz małżeństw zawieranych przez osoby odmiennej płci.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że zarejestrowanie w Polsce małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest niedopuszczalne. Zgodnie z polską konstytucją małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny.

Elektroniczny system rejestracji akt stanu cywilnego, automatyczna aktualizacja rejestrów publicznych, internetowy dostęp do akt stanu cywilnego oraz wprowadzenie nowego dokumentu – zaświadczenia o stanie cywilnym to główne założenia ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego. Nowe zasady funkcjonowania systemu rejestracji akt stanu cywilnego zaczną obowiązywać 1 stycznia 2015 roku.

Zawierając małżeństwo warto prześledzić, jakie sakramenty są wymagane, a jakie zalecane bądź towarzyszące wstąpieniu w związek małżeński. Naturalnie chodzi o sytuację, gdy co najmniej jedna ze stron zawierających związek małżeński jest katolikiem. Rozważania będą obejmować: sakrament chrztu świętego, bierzmowania, Eucharystii oraz pokuty.

Symulacja (inny termin to wykluczenie) polega na niechceniu czegoś. W przypadku wykluczenia zgody małżeńskiej będzie to niechcenie zawarcia związku, bądź jak w literaturze specjalistycznej czytamy, chcenie jego niezawarcia. Analogicznie w pozostałych rodzajach symulacji mamy do czynienia z wykluczeniem wierności, jedności, nierozerwalności, i potomstwa.

Oczywisty błąd pisarski możemy sprostować w urzędzie. Decyzję w tej sprawie wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego. W przypadku błędnego lub nieścisłego zredagowania powinniśmy udać się do sądu.

Odpis aktu małżeństwa stanowi dowód jego zawarcia. Poza małżonkami i członkami najbliższej rodziny odpis może uzyskać każdy, kto wykaże interes prawny.

Zdarza się, iż po otrzymaniu odpisu aktu małżeństwa, zauważamy, że zawiera on nieprawdziwe informacje. W jakich sytuacjach możliwe jest unieważnienie aktu małżeństwa? Kiedy wnosić o jego sprostowanie?

Instytucja małżeństwa kojarzy się ze związkiem emocjonalnym dwojga osób. Dla prawnika jest to jednak przede wszystkim instytucja prawna, wywierająca szereg konsekwencji w wielu dziedzinach prawa.

Zdarza się że po zawarciu małżeństwa nie sporządzono samego aktu małżeństwa. Tak zawarte małżeństwo jest ważne ale małżonkowie mogą wnieść pozew do sądu o ustalenie istnienia małżeństwa.