Gmina, Opłaty

Już od 1 stycznia 2027 roku dwanaście polskich wsi może uzyskać prawa miejskie. Rząd opublikował założenia projektu rozporządzenia, które przewidują również zmiany granic gmin i miast oraz zmianę nazwy jednej z gmin. Decyzje dotyczą miejscowości w aż dziewięciu województwach.

Czy senior musi mieć aplikację, by skorzystać z bonu senioralnego 2026? Nowe świadczenie ma objąć osoby po 65. roku życia z dochodem do 3410 zł miesięcznie i zapewniać pomoc opiekuńczą w miejscu zamieszkania, a nie wypłatę pieniędzy. Gotowe aplikacje do obsługi bonu już istnieją, ale są tworzone głównie dla gmin i podmiotów, które będą organizować usługi.

Zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców, które weszły w życie w grudniu, istotnie wpływają na funkcjonowanie firm w 2026 r. Będą wyższe opłaty administracyjne i nowe obowiązki. Artykuł zawiera wszystko, co powinni wiedzieć pracodawcy zatrudniający pracowników zza granicy.

Opłaty za parkowanie w strefach płatnego parkowania oraz kary za brak ich uiszczenia mogą stanowić istotne źródło dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Problemem pozostaje jednak transparentność wykorzystania tych środków. Czy samorządy mają tu dowolność?

Niewielu właścicieli nieruchomości jest świadomych, że wykonanie przydomowego tarasu lub podjazdu samochodowego (którego podłoże zostało np. zabetonowane) – jeżeli wystąpią określone w ustawie przesłanki w zakresie wyłączenia określonej powierzchni nieruchomości z tzw. powierzchni biologicznie czynnej, a powierzchnia nieruchomości przekracza ustawowy próg – może wiązać się z koniecznością ponoszenia cyklicznej opłaty, jaką jest opłata za tzw. zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Potocznie bywa ona określana „podatkiem” od deszczu, ale w związku z tym, że obowiązek jej ponoszenia – zgodnie z prawem wodnym – uzależniony jest m.in. od wielkości nieprzepuszczalnej (dla wód opadowych), utwardzonej, powierzchni nieruchomości – można określić ją również „podatkiem” od tarasu czy podjazdu samochodowego.

Ta kontrowersyjna opłata od wzrostu wartości domów bez zmian. Dlaczego kontrowersyjna? Rzeczywiście droga albo wodociąg zwiększył wartość Twojego domu. Dlaczego kontrowersyjne jest to, że zapłacisz za to np. 8000 zł. Jest to kontrowersyjne dlatego, ze droga została wykonana w ramach wykonywania przez gminę jej obowiązków ustawowych. Budowanie dróg i wodociągów to obowiązek gminy zapisany w ustawie o samorządzie gminnym. Mieszkańcy płacą podatki. Nie tylko lokalne (bo przecież PIT i CIT trafiają w procencie ustawowym do gmin). Na inwestycje gminne państwo daje dofinansowania. To samo jest ze środkami unijnymi.

Gmina ma obowiązek finansować zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju także w przypadku dziecka poniżej 2,5 roku. Brak ujęcia dziecka w SIO nie znosi tego obowiązku.

Czy przepisy chroniące wynagrodzenie za pracę powinny się zmienić? Choć wiele podmiotów, w tym resort pracy, jest temu przeciwnych, to jednocześnie coraz więcej postuluje alarmuje o konieczności zmian. Padły konkretne liczby.

W dniu 14 kwietnia 2026 r. rząd przyjął projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, który od 1 stycznia 2027 r. wprowadza istotne ograniczenia w wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, a konkretnie – w zakresie podmiotów, które są uprawnione do uzyskania decyzji WZ. Projekt został następnie przekazany do Sejmu, gdzie spotkał się z uznaniem sejmowej Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. To już kolejna (w ostatnim czasie) duża zmiana w zakresie zasad ustalania warunków zabudowy – od 1 stycznia 2026 r. bowiem nie uzyska się już bezterminowej decyzji o warunkach zabudowy.

Z uwagi na fakt, że istnieją w Polsce miejscowości i gminy, w których „powstały wręcz osiedla zbudowane dokładnie po to, żeby osoby przyjeżdżające spoza kraju wegetowały w tych pomieszczeniach i to są z reguły domy jednorodzinne, albo budynki typu bliźniak” – Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) przygotowało przepisy wprowadzające rewolucję w wynajmie nieruchomości na cele zamieszkania okresowego. Na powyższy cel będzie można przeznaczyć już tylko 30% powierzchni nieruchomości, a wynajmujący, który nie wywiąże się z nowych obowiązków w zakresie zmiany sposobu użytkowania – będzie mógł zostać obciążony karą finansową do 10 tys. zł.

Podczas posiedzenia Rady Ministrów, które odbyło się w dniu 14 kwietnia 2026 r., rząd zdecydował o wydłużeniu ważnego dla właścicieli nieruchomości (oraz gmin) terminu w zakresie reformy planowania przestrzennego. W związku z ww. reformą – już niebawem, bo od 1 lipca 2026 r. (a jeżeli nowelizacja przyjęta przez Radę Ministrów wejdzie ostatecznie w życie – od 1 września 2026 r.) – miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz decyzje o warunkach zabudowy będą musiały być zgodne z uchwalanymi przez gminy planami ogólnymi, a tym samym – gminy będą mogły uniemożliwić właścicielowi nieruchomości np. budowę domu na działce, która w ww. planie ogólnym zostanie zlokalizowana w strefie objętej zakazem zabudowy.

Wczesna wiosna to dla gmin dobry moment na przeprowadzenie kontroli nieruchomości wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków. Podnoszący się poziom wód gruntowych, roztopy i wyjście inspektora „w teren” przed sezonem urlopowym tworzą splot okoliczności, który sprzyja wykrywaniu nieprawidłowości. Tymczasem wielu właścicieli szamb nie jest świadomych, jak rozległe uprawnienia ma urzędnik i jak łatwo narazić się na mandat lub grzywnę. Poniżej wyjaśniamy, czego spodziewać się po kontroli i jak się do niej przygotować.

15 kwietnia upływa termin kwartalnej wpłaty opłaty recyklingowej za torby z tworzywa sztucznego. Obowiązek taki ma każdy, kto sprzedaje towary lub posiłki i przy tym wydaje klientom foliowe torby – niezależnie od wielkości firmy. Spóźnienie oznacza odsetki, brak wpłaty: karę pieniężną do 20 000 zł.

Sytuacja wielu nieruchomości zmieni się już w maju. Chodzi o możliwość podłączenia do sieci kanalizacyjnej. Trwają bowiem inwestycje związane z gospodarką wodno-ściekową finansowane ze środków pochodzący z Krajowego Planu Odbudowy. Gdzie powstaną nowe sieci?

To już fala podwyżek. Domowe budżety demolują coraz wyższe opłaty za prąd, gaz, coraz więcej trzeba płacić za żywność… teraz są kolejne złe wieści. Od kwietnia mieszkańców wielu polskich miast dotknie wzrost opłat za wywóz śmieci. I nic nie wskazuje na to, to chwilowy trend. Samorządy tłumaczą podwyżki nie tylko inflacją, kosztami transportu czy energii, ale też zmianami systemowymi, które wpływają na cały rynek odpadów. Jednym z nich jest system kaucyjny, który – jak przekonują urzędnicy – zmienia ekonomię gospodarki odpadami.

W dniu 15 maja 2025 r., przez grupę posłów Lewicy, do Sejmu został wniesiony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, który przewiduje likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych, wchodzących w skład zasobów gminy. W ocenie autorów projektu – proponowane zmiany, polegające na likwidacji możliwości sprzedaży mieszkań komunalnych z bonifikatą, mają doprowadzić do – „zahamowania prywatyzacji, wzmocnienia mieszkalnictwa publicznego i zwiększenia dostępność lokali dla rodzin o niskich dochodach”.

Podatek od nieruchomości bywa istotnym obciążeniem dla budżetu, szczególnie w przypadku podmiotów, które dysponują złożonymi obiektami. Czy w przypadku prowadzenia działalności niosącej szczególne korzyści dla społeczności lokalnej, powinny one mieć możliwość skorzystania w tym zakresie z odpowiedniego zwolnienia? O tym musi zdecydować gmina.

W 2026 roku obowiązuje wyższy limit opłaty targowej. Maksymalna dzienna stawka wynosi 1176,67 zł, czyli o 4,5 proc. więcej niż w 2025 r. Choć to jedynie górna granica, zmiana ma znaczenie dla osób prowadzących sprzedaż na targowiskach.

Od 1 października 2025 r. Polacy odzyskują pieniądze za butelki i puszki. Dla samorządów to jednak początek dużej rewolucji: mniej odpadów w gminnym systemie, nowe obowiązki raportowe i rosnąca presja, by osiągnąć unijne cele recyklingu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lutego 2026 r. (III OSK 1257/25) orzekł, że informacje dotyczące spisu wyborców stanowią informację publiczną. Oznacza to, że organy gmin nie mogą odmówić ich udostępnienia, powołując się wyłącznie na ochronę danych osobowych. Wyrok budzi pytania o granicę między jawnością życia publicznego a prawem do prywatności wyborców.

W polskim systemie ubezpieczeń społecznych od lat tkwi ciężar tysięcy zaległych zobowiązań składkowych, których korzenie sięgają czasów sprzed fundamentalnej reformy z 1999 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nieustannie podejmuje próby ich dochodzenia, ale efekty są symboliczne, a ponoszone koszty administracyjne – ogromne i wciąż niewspółmierne do zysków. Teraz rząd przygotowuje rozwiązanie, które raz na zawsze "skasuje" ten dawny bagaż, pozwalając instytucji skupić się na tym, co jest realne do ściągnięcia. Bezskuteczna gonitwa za zobowiązaniami sprzed ćwierci wieku - być może niebawem się zakończy. Chodzi o projekt ustawy, który automatycznie umorzy stare należności – bez konieczności wypełniania kolejnych wniosków, toczenia długotrwałych sporów czy uciążliwych postępowań.

Choć po zmianie przepisów miało być łatwiej, to podatek od nieruchomości wciąż staje się źródłem wielu sporów. Samorządy żądają podatku, sądy je popierają, a specjaliści alarmują, że potrzebna jest interpretacja ogólna. Co na to resort finansów?

Projekt ustawy autorstwa grupy posłów Lewicy, który jest aktualnie procedowany w Sejmie – stanowi odpowiedź na poważny problem wyłudzania mieszkań od seniorów przez nieuczciwe osoby, w ramach tzw. umów o dożywocie. Wprowadzenie możliwości zawarcia przez seniora, takiej „umowy o dożywocie”, z gminą (niezależnie od osiąganych dochodów, statusu majątkowego i powierzchni posiadanej nieruchomości) z gwarancją zachowania prawa do dalszego zamieszkiwania w „swoim” mieszkaniu – ma zapobiec dramatycznym przypadkom utraty dachu nad głową przez osoby starsze i jednocześnie zapobiec ich ubóstwie w „jesieni życia”, z powodu posiadania niskich świadczeń emerytalno-rentowych. Rozwiązanie proponowane przez Lewicę – ma stanowić dla seniorów „bezpieczne źródło dodatkowych środków bez ryzyka oszustwa”.

Ministerstwo zapowiada uproszczenie przepisów i wycofanie kar za brak deklaracji dotyczących azbestu. Samorządy alarmują jednak, że bez realnego finansowania usunięcie niebezpiecznych wyrobów do 2032 roku może okazać się nierealne.

Temat planów ogólnych, nad którymi pracują samorządy od miesięcy budzi emocje. Czy będzie można wybudować dom na działce, którą mam od lat? Odpowiedzi na to pytanie szukało wielu właścicieli nieruchomości, a uzyskanie jej wcale nie było łatwe.