Nauczyciele, Edukacja

Na ostatnim posiedzeniu Komisji Edukacji i Nauki odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe. Zaprezentowane zmiany dotyczyły przede wszystkim sytuacji małych szkół i widma ich likwidacji.

Szefowa Ministerstwa Edukacji Narodowej zapowiedziała propozycje zmian przepisów dotyczących godzin nadliczbowych nauczycieli. To reakcja na uchwałę Sądu Najwyższego, który stwierdził, że praca wykonywana ponad normę czasu określoną w Karcie nauczyciela to godziny nadliczbowe w rozumieniu Kodeksu pracy.

Karolina Zioło-Pużuk, wiceministra nauki i szkolnictwa wyższego, poinformowała w piątek, że pod koniec roku ukaże się słownik ortograficzny uwzględniający nowe zasady pisowni. Będzie on dostępny na stronie internetowej, w aplikacji mobilnej oraz w wersji drukowanej. Nad słownikiem pracuje zespół ekspertów z Instytutu Języka Polskiego PAN.

Nowelizacja ustawy Karta nauczyciela wprowadziła zmiany dla nauczycieli dotyczące rozliczania godzin ponadwymiarowych. Nauczyciele otrzymają wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w razie nieodbycia zajęć z powodów leżących po stronie szkoły.

Nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy. Czy ten czas może zostać skrócony w przypadku, gdy nauczyciel przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole w Polsce prowadził zajęcia w szkole za granicą?

Jak odróżnić nauczanie powszechne od specjalistycznego? Okazuje się, że nie jest to proste, tymczasem ma istotne znaczenie dla przeprowadzenia prawidłowych rozliczeń na gruncie podatku do towarów i usług. Jakimi kryteriami się kierować?

Na jakich zasadach nauczyciele mogą po 1 stycznia 2026 r. nabywać prawo do odprawy emerytalnej? Obowiązujące w tym zakresie regulacje zostały znowelizowane, a nauczyciele mają szansę na świadczenia wyższe niż wcześniej.

Dodatek na start i dodatek wiejski to dwa szczególne świadczenia przysługujące nauczycielom, które choć są dodatkami do wynagrodzenia zasadniczego, to jednocześnie nie są uznawane za składniki tego wynagrodzenia. Komu i na jakich zasadach przysługują?

Wraz z 2026 rokiem wejdzie w życie kilkanaście zmian w zasadach polskiej ortografii. To największa taka zmiana od ponad 90 lat. W rozmowie z PAP językoznawca prof. Jarosław Liberek podkreśla, iż reforma może w niektórych kontekstach utrudnić rozróżnianie znaczeń.

Prezydent podpisał nowelizację Karty Nauczyciela, zgodnie z którą od 1 stycznia 2026 r. nauczyciel otrzyma wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeśli nastąpiło to z przyczyn niezależnych od niego. Nowelizacja zakłada też wyrównania za okres od 1 września do 31 grudnia 2025 r. Mają być one wypłacone do 6 czerwca 2026 r.

Minister edukacji Barbara Nowacka oraz wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski na konferencji prasowej podkreślili, że rząd wspiera proces cyfrowej transformacji edukacji - do polskich szkół trafi ponad 730 tys. nowoczesnych urządzeń, które pomogą uczniom rozwijać kompetencje przyszłości.

Rok 2026 zapowiada się jako jeden z najbardziej intensywnych okresów dla polskiego systemu edukacji. Szkoły i przedszkola będą funkcjonować w warunkach ciągłych zmian legislacyjnych, organizacyjnych i programowych — od nowelizacji Karty Nauczyciela, przez nowe zasady frekwencji, po pierwszy etap Reformy 26. To nie będzie spokojny rok ani dla dyrektorów, ani dla nauczycieli, ani dla uczniów.

Już niedługo skończy się czas na wykorzystanie świadczenia o wartości 2500 złotych. Termin minie 31 grudnia 2025 roku, więc z podjęciem działań nie należy zwlekać. O co chodzi i kto może skorzystać z tego wsparcia ze środków publicznych?

Mimo zapowiadanych zmian w Karcie Nauczyciela, kwestia wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe wciąż budzi poważne wątpliwości. Nowelizacja, która ma uporządkować zasady rozliczeń, sama może wymagać kolejnej poprawki — zwłaszcza w zakresie definicji gotowości do pracy. Okazuje się bowiem, że to, co dla pracownika w kodeksie jest standardem, w przypadku nauczycieli zyskuje zupełnie inne znaczenie.

Sejm przyjął ustawę budżetową na 2026 rok, zatwierdzając jednocześnie 3-procentowe podwyżki dla nauczycieli. Choć rząd podkreśla stabilność finansów publicznych, eksperci i środowisko oświatowe wskazują, że symboliczna waloryzacja nie rozwiąże problemu niskich wynagrodzeń, szczególnie wśród początkujących pedagogów, których pensje pozostaną niewiele wyższe od płacy minimalnej.

Sztuczna inteligencja coraz mocniej wpływa na edukację, a nauczyciele stają przed nowymi wyzwaniami i obowiązkami. Fundacja Orange wraz z partnerami uruchomiła kolejną turę bezpłatnych szkoleń „Lekcja:AI”, dzięki którym kadra pedagogiczna ma zyskać praktyczną wiedzę z zakresu AI, bezpieczeństwa cyfrowego i etyki technologicznej. Do 2027 roku przeszkolonych ma zostać aż 11 tysięcy osób.

Wolny Związek Zawodowy „Forum-Oświata” wraz z NSZZ „Solidarność” wzywa prezydenta Karola Nawrockiego do zawetowania ustawy reformującej polskie prawo oświatowe. Związki zawodowe ostrzegają, że reforma edukacji „Kompas Jutra” może doprowadzić do destabilizacji systemu szkolnictwa i przeciążenia nauczycieli.

Choć ustawodawca poszerza katalog osób uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, dane ZUS nie pozostawiają złudzeń: przywilej ten z roku na rok kurczy się. Maleje liczba pobierających świadczenie, a rosnąca przeciętna wypłata nie jest w stanie zatrzymać procesu wygaszania tego rozwiązania. Co pokazują statystyki i dlaczego kompensówka powoli staje się reliktem dawnych czasów?

Coraz mniej uczniów uczęszcza na lekcje religii w polskich szkołach – szczególnie w szkołach ponadpodstawowych. Najnowsze dane pokazują znaczące różnice między miastami, a nowe regulacje wprowadzone od września 2024 roku dodatkowo zmieniają organizację zajęć. Spadek zainteresowania katechezą staje się trwałym trendem, który wymaga refleksji zarówno od nauczycieli, jak i rodziców.

Nowelizacja Prawa oświatowego, którą Sejm skierował do podpisu prezydenta, wywołała gwałtowną reakcję środowisk nauczycielskich. NSZZ „Solidarność” w ostrym apelu domaga się weta, ostrzegając przed „chaosem organizacyjnym”, wzrostem biurokracji i pogorszeniem jakości kształcenia. Sprawdzamy, jakie zmiany przewiduje reforma i dlaczego budzi tak duże emocje.

Od września uczniowie szkół ponadpodstawowych uczą się nowego obowiązkowego przedmiotu – edukacji obywatelskiej. Choć reforma miała wzmocnić kompetencje społeczne i obywatelskie młodych ludzi, wielu nauczycieli sygnalizowało brak praktycznych narzędzi i przygotowania metodycznego. Teraz sytuacja ma się zmienić. Fundacja Zwolnieni z Teorii oraz Fundacja Enea – Energia Wspólnoty ogłosiły wspólny projekt, w ramach którego do około 3500 szkół trafią profesjonalne materiały dydaktyczne, mające ułatwić prowadzenie zajęć opartych na projektach społecznych.

Nauczyciele: niezrealizowane nadgodziny od 1 września 2025 r. zostaną opłacone. Kolejne zmiany w Karcie Nauczyciela wejdą w życie od dnia 1 stycznia 2026 r. Nauczyciel otrzyma wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w większej liczbie przypadków z wyrównaniem od dnia 1 września 2025 r. Wypłata ma wpłynąć na konta do dnia 6 czerwca 2026 r.

Od 30 listopada 2025 r. każdy nauczyciel w Polsce zyska dostęp do mLegitymacji nauczyciela w aplikacji mObywatel. Elektroniczny dokument będzie pełnoprawnym odpowiednikiem tradycyjnej legitymacji i ma znacząco uprościć proces potwierdzania statusu nauczyciela. Równocześnie MEN wdrożyło kolejne zmiany w Systemie Informacji Oświatowej (SIO), które wpływają na funkcjonowanie szkół, w tym m.in. na obsługę uczniów i generowanie kodów QR.

Od 1 stycznia 2026 roku nauczyciele z jeszcze szerszego grona placówek oświatowych będą mogli ubiegać się o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Kto dokładnie może je otrzymać i jakie są wymagania dotyczące wieku oraz stażu pracy? Podajemy też informację o dokumentach, jakie trzeba złożyć w ZUS, aby skorzystać z tego świadczenia.

W zeszłym roku szkolnym z nauczycielami zawarto ponad 100 tys. umów na czas określony. Wiceminister edukacji Henryk Kiepura w odpowiedzi na interpelację poselską wyjaśnia, kiedy szkoły mogą zatrudniać nauczycieli tylko „na chwilę” – i dlaczego taka praktyka stała się powszechna.