Podwyżka pierwszego progu podatkowego dla rodzin z dziećmi – im więcej dzieci, tym wyższy próg w skali PIT. Sprawa już w Ministerstwie Finansów
REKLAMA
REKLAMA
„Rodziny wychowujące dzieci są traktowane podatkowo tak samo, jak osoby samotne osiągające identyczny dochód, mimo że ich rzeczywista sytuacja finansowa jest zupełnie inna” – wybrzmiało w petycji obywatelskiej, która w lipcu 2026 r. trafiła do Ministerstwa Finansów. Chociaż – zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy PIT – dzieci, w określonych przez ustawodawcę przypadkach, przy rocznym rozliczaniu podatku dochodowego, mogą zostać uwzględnione w ramach ulg podatkowych (i tym sposobem mogą obniżyć ostateczne zobowiązanie podatkowe rodziców), jednak – posiadanie dzieci (i ich liczba) nie wpływa na wysokość pierwszego progu podatkowego przy wspólnym rozliczeniu małżonków (dzieci nie są bowiem wliczane do dzielnika łącznego dochodu rodziców).
- Pierwszy próg podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) – ile wynosi w aktualnym stanie prawnym i jakiej wysokości (miesięczne) wynagrodzenie (brutto) do niego kwalifikuje?
- Wspólne rozliczenie małżonków, a pierwszy próg podatkowy w skali PIT – jakiej wysokości łączny dochód małżonków, nie spowoduje przekroczenia pierwszego progu podatkowego?
- Podwyżka pierwszego progu podatkowego dla rodzin z dziećmi – każde dziecko uwzględnione w ramach dzielnika łącznego dochodu małżonków, przy obliczaniu podatku według skali PIT? Do Ministerstwa Finansów trafiła petycja obywatelska
- W obecnie obowiązującym stanie prawnym, wyjątkiem, w którym przy obliczaniu podatku dochodowego według skali PIT, można uwzględnić dziecko, jest – rozliczenie się jako osoba samotnie wychowująca dziecko
Pierwszy próg podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) – ile wynosi w aktualnym stanie prawnym i jakiej wysokości (miesięczne) wynagrodzenie (brutto) do niego kwalifikuje?
Od 1 stycznia 2022 r. – zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa PIT) – kwota graniczna pomiędzy pierwszym i drugim przedziałem skali podatkowej wynosi 120 000 zł.
REKLAMA
REKLAMA
W przypadku dochodu:
- do 120 000 zł – podatek opiewa na 12% minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł,
- ponad 120 000 zł – podatek opiewa na 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Pierwszy próg podatkowy został ustalony na poziomie 120 000 zł ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (art. 1 pkt 47 lit. a ww. ustawy).
W przypadku przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej – podstawą obliczenia podatku według skali podatkowej z ww. art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest – wynagrodzenie pomniejszone o koszty uzyskania przychodów oraz potrącone przez płatnika ze środków pracownika (podatnika) składki na ubezpieczenia społeczne – emerytalne, rentowe i chorobowe (por. art. 22 ust. 2 i 11 oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie z wyliczeniami sejmowego Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji – przyjmując, że pracownik zatrudniony jest na jednym etacie i odlicza koszty w kwocie podstawowej (250 zł m-nie, tj. 3 000 zł rocznie) jego wynagrodzenie brutto opodatkowane według stawki z pierwszego przedziału skali podatkowej (tj. 12% przy podstawie opodatkowanie nieprzekraczającej 120 000 zł) nie może przekroczyć rocznie 142 542,59 zł1, tj. 11 878,55 zł miesięcznie. Powyżej ww. kwoty – pracownik będzie „kwalifikował” się do drugiego progu podatkowego.
Wspólne rozliczenie małżonków, a pierwszy próg podatkowy w skali PIT – jakiej wysokości łączny dochód małżonków, nie spowoduje przekroczenia pierwszego progu podatkowego?
Na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy PIT – małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów), pozostający w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:
- przez cały rok podatkowy albo
- od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego – w przypadku, gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego,
– mogą być – co do zasady (z zastrzeżeniem wyjątków z art. 6 ust. 8 ustawy PIT, które dotyczą stosowania przepisów dotyczących 9% podatku liniowego lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym oraz podlegania opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych) – na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów (po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot pomniejszających dochód). W tym przypadku – podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.
Wspólne zeznanie podatkowe (ze zmarłym mężem lub żoną) można złożyć również w przypadku, gdy jest się wdowcem lub wdową, jeżeli:
REKLAMA
- w roku podatkowym, za który składa się zeznanie, pozostawało się w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej ze zmarłym mężem lub żoną, a mąż lub żona zmarł/a:
- w trakcie tego roku albo
- po upływie tego roku, przed złożeniem zeznania za ten rok.
Wniosek o wspólne rozliczenie podatku dochodowego może zostać złożony zarówno przez obojga małżonków, jak i przez jednego z nich. Jeżeli wniosek o wspólne rozliczenie złoży wyłącznie jeden z małżonków – fiskus uzna, że tym samym zostało złożone oświadczenie, że żyjący/a mąż lub żona upoważnił/a go/ją do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie dochodów. Oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
W celu wspólnego rozliczenia podatku dochodowego z małżonkiem – nie trzeba składać do urzędu skarbowego żadnych dodatkowych dokumentów. Wystarczy zaznaczyć odpowiedni kwadrat w formularzu rocznego rozliczenia PIT (w ramach rozliczenia dochodu za 2025 r. – była to poz. 9 w części B zeznania PIT-37 i odpowiednio poz. 6 zeznania PIT-36).
Przy wspólnym rozliczeniu podatku dochodowego przez małżonków – drugi próg podatkowych pojawia się dopiero wtedy, gdy łączny dochód małżonków przekroczy 240 000 zł.
Przykład: Dochody męża opiewają na 180 000 zł, dochody żony na 60 000 zł, co daje sumę: 240 000 zł. Po podzieleniu przez 2: 120 000 zł. W takim przypadku – przy wspólnym rozliczeniu małżonków – żadne część dochodu nie trafia do stawki 32%. Przy rozliczeniu osobnym – mąż zapłaciłby 32% od 60 000 zł nadwyżki ponad „własny” próg.
W przypadku małżeństw posiadających na utrzymaniu dzieci – przepisy ustawy PIT nie pozwalają na uwzględnienie tych dzieci w ramach dzielnika łącznego dochodu małżonków (dzieci nie są wliczane do ww. dzielnika). Rodzina posiadająca zatem np. trójkę dzieci – swojego łącznego dochodu nie dzieli przez 5, tylko przez 2. Dzieci nie podwyższają więc wspólnego limitu pierwszego progu podatkowego małżonków ponad 240 000 zł.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami – w ramach rocznego rozliczenia podatku dochodowego, wspólnie przez małżonków – dzieci uwzględnia się w inny sposób: przede wszystkim poprzez ulgę prorodzinną, którą odlicza się od już obliczonego podatku. W przypadku rodzin z co najmniej czworgiem dzieci – można natomiast skorzystać z osobnej ulgi dla rodzin 4+.
Podwyżka pierwszego progu podatkowego dla rodzin z dziećmi – każde dziecko uwzględnione w ramach dzielnika łącznego dochodu małżonków, przy obliczaniu podatku według skali PIT? Do Ministerstwa Finansów trafiła petycja obywatelska
W dniu 10 lipca 2026 r. do Ministerstwa Finansów została wniesiona petycja obywatelska, której autor postuluje zmianę zasad ustalania progów podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uwzględnienie dochodu przypadającego na jednego członka rodziny, a nie – wyłącznie na małżonków-podatników.
Jak argumentuje petytor – „Obowiązujący system podatkowy opiera się wyłącznie na wysokości dochodu osiąganego przez podatnika, całkowicie pomijając liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu. W konsekwencji rodziny wychowujące dzieci są traktowane podatkowo tak samo jak osoby samotne osiągające identyczny dochód, mimo że ich rzeczywista sytuacja finansowa jest zupełnie inna.
Prowadzi to do sytuacji, które trudno uznać za sprawiedliwe. Rodzina wychowująca troje dzieci bardzo często przekracza próg podatkowy już wtedy, gdy rzeczywisty dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi około 3 000 zł miesięcznie. Oznacza to, że mimo przeciętnego poziomu życia rodzice zostają objęci wyższym opodatkowaniem wyłącznie dlatego, że system nie uwzględnia liczby osób pozostających na ich utrzymaniu.
Jednocześnie obowiązujące przepisy dotyczące pomocy materialnej dla uczniów i studentów przewidują możliwość ubiegania się o stypendium socjalne przy dochodzie na osobę wynoszącym około 2 000 zł miesięcznie (zgodnie z aktualnymi kryteriami określonymi w obowiązujących przepisach).
Powstaje zatem oczywista niespójność systemu. Z jednej strony państwo uznaje, że dochód na poziomie około 2 000 zł na osobę może uzasadniać przyznanie pomocy socjalnej, z drugiej natomiast rodzina, której dochód na osobę niewiele przekracza tę wartość, może zostać objęta wyższym progiem podatkowym. Takie rozwiązanie narusza poczucie sprawiedliwości społecznej oraz stoi w sprzeczności z zasadą uwzględniania rzeczywistej zdolności podatkowej obywateli.”
Podsumowując, autor petycji podkreślił, że – nie wnosi o wprowadzenie nowych świadczeń ani dodatkowych ulg podatkowych, a postuluje jedynie zmianę sposobu ustalania progów podatkowych, poprzez uwzględnienie liczby osób pozostających na utrzymaniu podatnika.
Wprowadzenie takiego rozwiązania – w praktyce – oznaczałoby, że o wejściu do wyższego progu podatkowego w ramach skali PIT, decydowałby dochód przypadający na jednego członka rodziny, a nie wyłącznie suma dochodów rodziców (podzielona przez 2). Rozwiązanie takie funkcjonuje w różnych formach w wielu państwach europejskich i – w opinii petytora – „znacznie lepiej odzwierciedla rzeczywistą sytuację ekonomiczną rodzin”, które „ponoszą wysokie koszty utrzymania, edukacji i przygotowania młodego pokolenia do dorosłego życia”. Z uwagi na to, że – to właśnie dzieci obecnych podatników „będą w przyszłości tworzyć polską gospodarkę, finansować system emerytalny oraz utrzymywać państwo” – „system podatkowy powinien uwzględniać ten fakt i opierać się na zasadzie rzeczywistej zdolności płatniczej gospodarstwa domowego” – zaapelował autor petycji.
Jeżeli postulat petytora spotkałby się z przychylnością Ministerstwa Finansów i ostatecznie został wprowadzony do ustawy o PIT – wspólnie rozliczający się małżonkowie, posiadający np. trójkę dzieci – jak zostało już wspomniane powyżej – swojego dochodu nie dzieliliby przez 2, a przez 5, co skutkowałoby tym, że nawet kilkukrotnie wyższe dochody niż obecnie, nie skutkowałyby przekroczeniem pierwszego progu podatkowego (czyli pośrednio – łączny próg podatkowy, dla rozliczających się wspólnie małżonków, byłby wyższy).
Przykład: Dochody męża opiewają na 190 000 zł, dochody żony na 70 000 zł, co daje sumę: 260 000 zł. Mają oni troje dzieci.
Po podzieleniu sumy dochodów (260 000 zł) przez 2: 130 000 zł (pierwszy próg podatkowy został przekroczony; małżonkowie zapłaciliby 32% podatku od 10 000 zł, która stanowi nadwyżkę ponad 120 000 zł.
Po podzieleniu sumy dochodów (260 000 zł) przez 5: 52 000 zł (nie ma mowy o przekroczeniu pierwszego progu podatkowego).
Ww. petycja nie została jeszcze rozpatrzona przez Ministerstwo Finansów.
W obecnie obowiązującym stanie prawnym, wyjątkiem, w którym przy obliczaniu podatku dochodowego według skali PIT, można uwzględnić dziecko, jest – rozliczenie się jako osoba samotnie wychowująca dziecko
Jedynym przypadkiem, gdy dziecko może zostać uwzględnione przy obliczaniu podatku dochodowego według skali PIT, jest przypadek, gdy rozliczenia dokonuje rodzic lub opiekun prawnie samotnie wychowujący dziecko (dzieci), będący:
- panną albo kawalerem,
- wdową albo wdowcem,
- rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której sąd orzekł separację w rozumieniu odrębnych przepisów,
- osobą w związku małżeńskim, jeżeli jej mąż lub żona został/a pozbawiony/a praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Niewystarczające jest samo legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Równie istotne jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka.
Nie można przy tym rozliczyć się w sposób preferencyjny, jeżeli co najmniej jedno dziecko wychowuje się wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym. Dotyczy to również sytuacji, gdy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną i obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze, zgodnie z odrębnymi przepisami.
W przypadku złożenia – zgodnie z powyższym – zeznania jako osoba samotnie wychowująca dziecko, podatek oblicza w następujący sposób:
- uzyskane dochody (po uprzednim dokonaniu przysługujących odliczeń od dochodu) dzieli się przez 2,
- od tak ustalonej kwoty (tj. od sumy dochodów podzielonych przez 2) – oblicza się podatek według skali podatkowej,
- tak obliczony podatek mnoży się przez 2.
Przykład: Dochód osoby samotnie wychowującej dziecko opiewa na 180 000 zł
Podatek od połowy dochodów wyniesie: (180 000 zł : 2) x 12% - 3 600 = 7 200 zł
Tak obliczony podatek, mnoży się x 2: 7200 zł x 2 = 14 400 zł
Ostatecznie, podatek wyniesie: 14 400 zł
1 (120 000 + 3 000) : 0,8629 = 142 542,59 zł (współczynnik 0,8629 stanowi odpowiednik wynagrodzenia pracownika po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne potrącane przez pracodawcę ze środków pracownika). Pracownik opłaca składki na ubezpieczenia: emerytalne – 9,76%, rentowe – 1,5% oraz chorobowe – 2,45% (łącznie 13,71% wynagrodzenia brutto). Por. art. 16 ust. 1 i 1b i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 592 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2105 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 199 z późn. zm.)
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
