Państwo wypłaca nawet 1,3 mln zł rekompensaty osobom, które straciły pieniądze przez nieuczciwych kontrahentów. Właśnie zmieniono zasady

• Fundusz Ochrony Rolnictwa zmienia zasady. Co się zmienia i dla kogo?
• Nawet 1,3 mln zł rekompensaty – aż sześciokrotny wzrost limitu
• Drugi termin składania wniosków – to nowość, na którą rolnicy czekali
• Wnioski z 2025 roku też mogą zyskać na nowych przepisach
• Koniec kar dla podmiotów skupujących za spóźnione deklaracje
• Skąd biorą się pieniądze w Funduszu? Mechanizm FOR w skrócie
• Rolniku, sprawdź swojego kontrahenta zanim będzie za późno
• Co dalej? Ustawa czeka na prezydenta

Fundusz Ochrony Rolnictwa zmienia zasady. Co się zmienia i dla kogo?

21 kwietnia 2026 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął nowelizację ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (FOR). Zmiany dotyczą zasad wypłacania rekompensat rolnikom, którzy nie otrzymali zapłaty za sprzedane produkty rolne od podmiotów skupujących, które ogłosiły upadłość lub weszły w stan niewypłacalności. Ustawa czeka na podpis prezydenta Karola Nawrockiego – bez niego nowe przepisy nie wejdą w życie.

Nawet 1,3 mln zł rekompensaty – aż sześciokrotny wzrost limitu

Najbardziej przełomową zmianą jest sześciokrotne podniesienie maksymalnego limitu rekompensaty dla grup producentów rolnych, organizacji producentów oraz spółdzielni rolniczych. Dotychczasowy pułap wynosił równowartość 50 tys. euro w ciągu trzech lat. Po nowelizacji wzrośnie on do 300 tys. euro, co w przeliczeniu na złotówki daje obecnie około 1,3 mln zł.

Dla dużych podmiotów działających na skalę hurtową dotychczasowy limit był często nieadekwatny do realnych strat. Gdy duży odbiorca zalegał z płatnościami za kilka miesięcy skupu, straty grupy producentów mogły wielokrotnie przekraczać 50 tys. euro. Nowy próg ma to zmienić – przynajmniej częściowo. Warto jednak zachować ostrożność: rekompensata jest limitowana i nie pokryje w pełni strat. To oznacza, że np. przy kontrakcie na 5 mln złotych, z funduszu odzyska się zaledwie ok. 1/4 całej wierzytelności. Fundusz działa jako mechanizm częściowej ochrony, a nie pełne zabezpieczenie.

Drugi termin składania wniosków – to nowość, na którą rolnicy czekali

Do tej pory wnioski o rekompensaty z FOR można było składać wyłącznie do 31 marca danego roku. Nowelizacja wprowadza drugi nabór – od 1 lipca do 31 sierpnia. Wypłaty z tego tytułu miałyby trafiać do rolników od września.

– To rozwiązanie, na które czekali rolnicy w całym kraju – podkreślił minister rolnictwa Stefan Krajewski, który zgłosił poprawkę wprowadzającą drugi termin. Poprawka została przyjęta jednogłośnie przez Sejm.

Zmiana ma praktyczne znaczenie: rolnicy, którzy odkryli problemy z wypłacalnością kontrahenta już po marcowym terminie, dotychczas musieli czekać cały rok na możliwość złożenia wniosku. Teraz ten czas skróci się maksymalnie do kilku miesięcy.

Wnioski z 2025 roku też mogą zyskać na nowych przepisach

Nowelizacja zawiera przepis przejściowy, który może zainteresować grupy producentów, które złożyły wnioski jeszcze w 2025 roku. Jeśli postępowanie w ich sprawie jest nadal w toku lub zostało już zakończone, będą mogły skorzystać z wyższego limitu 300 tys. euro – pod warunkiem złożenia stosownych oświadczeń.

To istotne, bo oznacza, że nowe przepisy nie działają wyłącznie naprzód – część już rozpatrzonych lub rozpatrywanych przypadków może zostać zweryfikowana ponownie z mocą wsteczną. Szczegółowe zasady uzupełniania dokumentacji określi KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa), który administruje Funduszem.

Koniec kar dla podmiotów skupujących za spóźnione deklaracje

Nowelizacja przynosi zmiany nie tylko dla rolników, ale też dla podmiotów skupujących. Zrezygnowano z możliwości nakładania kar pieniężnych za nieterminowe złożenie rocznej deklaracji o wysokości naliczonych wpłat na FOR.

Z punktu widzenia rolników to zmiana, która powinna budzić mieszane uczucia. Z jednej strony może zachęcić podmioty skupujące do rzetelniejszego uczestnictwa w systemie, eliminując biurokratyczne tarcia. Z drugiej – brak sankcji za opóźnienia w składaniu deklaracji zmniejsza motywację do terminowości, co pośrednio może wpływać na płynność Funduszu.

Ministerstwo uzasadnia ten krok uproszczeniem systemu i chęcią ograniczenia nadmiernych obciążeń administracyjnych dla rzetelnych przedsiębiorców. Czas pokaże, czy efekt będzie zgodny z intencjami.

Skąd biorą się pieniądze w Funduszu? Mechanizm FOR w skrócie

Fundusz Ochrony Rolnictwa jest administrowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Zasilają go wpłaty podmiotów skupujących będących podatnikami VAT – w wysokości 0,125% wartości nabytych produktów rolnych. Mechanizm działa więc podobnie do składki ubezpieczeniowej, tyle że obowiązkowej i naliczanej po stronie kupujących, nie sprzedających.

Według danych ministerstwa, na rachunku Funduszu zgromadzono już ponad 261 milionów złotych. Tylko w okresie od 1 stycznia do 20 kwietnia 2026 roku podmioty skupujące wpłaciły 153,1 mln zł. W tym samym czasie do KOWR wpłynęło aż 944 wnioski o rekompensaty – na łączną kwotę 69,5 mln zł.

Dla porównania: w całym 2025 roku złożono 632 wnioski, z których pozytywnie rozpatrzono 396, wypłacając łącznie 31,87 mln zł. Wyraźny wzrost liczby wniosków w 2026 roku może sygnalizować narastające problemy z wypłacalnością w sektorze skupu.

Rolniku, sprawdź swojego kontrahenta zanim będzie za późno

Niezależnie od poziomu zabezpieczenia oferowanego przez FOR, ministerstwo przypomina o podstawowej zasadzie ostrożności: przed zawarciem transakcji warto sprawdzić status nabywcy w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Bezpłatne wyszukiwanie pozwala zweryfikować, czy wobec danego podmiotu toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne. Fundusz Ochrony Rolnictwa to mechanizm ostatniej szansy – nie zastępuje należytej staranności na etapie wyboru partnera handlowego.

Co dalej? Ustawa czeka na prezydenta

Nowelizacja ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa została przyjęta przez Sejm 21 kwietnia 2026 roku. Aby weszła w życie, musi zostać podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego. Minister Krajewski wyraził przekonanie, że stanie się to „niezwłocznie", jednak termin pozostaje na razie otwarty.

Rolnicy i grupy producentów zainteresowane szczegółami mogą śledzić aktualizacje na stronie: gov.pl/web/kowr/fundusz-ochrony-rolnictwa

Źródło: Ministerstwo Rolnictwa