Najniższa krajowa w 2027 r. - 4950 zł czy 5200 zł brutto? Rząd uchwalił oficjalną propozycję ale związki zawodowe chcą więcej

• Płaca minimalna 2027: 4950 zł brutto – propozycja rządu
• Jak ustalana jest wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę na kolejny rok
• Związki zawodowe postulują kwotę 5200 zł brutto
• Pracodawcy chcą wzrostu minimalnego wynagrodzenia o wskaźnik inflacji
• Minimalne wynagrodzenie za pracę
• Minimalna stawka godzinowa
• Od 2015 roku płaca minimalna wzrosła o 3056 zł (w 2015 r. było to 1750 zł) – czyli o ok. 75% a koszty życia o ok. 50%

Płaca minimalna 2027: 4950 zł brutto – propozycja rządu

Rząd proponuje, aby od 1 stycznia 2027 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 4950 zł. W przyszłym roku wzrosłaby także minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych – od 1 stycznia miałaby wynieść 32,30 zł. Propozycja zostanie przedstawiona Radzie Dialogu Społecznego.

Proponowana kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę od 1 stycznia 2027 roku, czyli 4950 zł, oznacza wzrost o 144 zł w stosunku do kwoty obowiązującej w 2026 roku (4806 zł), czyli o 3,0%.

Proponowana minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych od 1 stycznia 2027 roku, czyli 32,30 zł, oznacza wzrost o 0,90 zł w stosunku do kwoty obowiązującej w 2026 roku (31,40 zł).

Rząd szacuje, że ok. 1,58 mln osób będzie w 2027 r. objętych podwyżką płacy minimalnej.

Przypomnijmy że w 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa 31,40 zł brutto. Płaca minimalna podawana jest w wartościach brutto, to znaczy przed odliczeniem podatku i składek na ubezpieczenie społeczne płaconych przez pracownika. Aktualnie netto płaca minimalna wynosi 3605,85 zł (czyli ok. 75% kwoty brutto).

Jak ustalana jest wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę na kolejny rok

Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, Rada Ministrów do 15 czerwca ma przedstawić Radzie Dialogu Społecznego (RDS) propozycję wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę i minimalnej stawki godzinowej.

Jak czytamy w art. 2 ww. ustawy:

1. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, zwanego dalej „minimalnym wynagrodzeniem”, jest corocznie przedmiotem negocjacji w ramach Rady Dialogu Społecznego.

2. Rada Ministrów, w terminie do dnia 15 czerwca każdego roku, przedstawia Radzie Dialogu Społecznego:
1) propozycję wysokości minimalnego wynagrodzenia w roku następnym oraz propozycję wysokości minimalnej stawki godzinowej w roku następnym określoną zgodnie z ust. 3a i 3b, wraz z terminem zmiany tych wysokości, zgodnie z art. 3;
2) informację o wskaźniku cen w roku poprzednim;
3) informację o prognozowanych na rok następny: wskaźniku cen oraz wskaźniku przeciętnego wynagrodzenia;
4) wysokość przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale roku, w którym odbywają się negocjacje;
5) informację o wydatkach gospodarstw domowych w roku poprzednim;
6) informację o wskaźniku udziału dochodów z pracy najemnej oraz przeciętnej liczbie osób na utrzymaniu osoby pracującej najemnie w roku poprzednim;
7) informację o wysokości przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w roku poprzednim według rodzajów działalności;
8) informację o poziomie życia różnych grup społecznych;
9) informację o warunkach gospodarczych państwa, z uwzględnieniem sytuacji budżetu państwa, wymogów rozwoju gospodarczego, poziomu wydajności pracy i konieczności utrzymania wysokiego poziomu zatrudnienia;
10) wskaźnik prognozowanego realnego przyrostu produktu krajowego brutto.

3. Rada Dialogu Społecznego, po otrzymaniu propozycji i informacji, o których mowa w ust. 2, uzgadnia wysokość minimalnego wynagrodzenia oraz ustala wysokość minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z ust. 3a i 3b, w terminie 30 dni od dnia otrzymania propozycji i informacji.

Przypomnijmy, że Rada Dialogu Społecznego (RDS), to najważniejsza instytucja krajowego dialogu społecznego w Polsce. Stanowi forum dialogu trójstronnego w Polsce i współpracy strony pracowników, strony pracodawców oraz strony rządowej, funkcjonujące na poziomie centralnym. Rada Dialogu Społecznego została powołana przez Prezydenta RP 22 października 2015 r., na mocy ustawy z 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucji dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2232, ze zm.).

Teraz do 15 lipca (przez maksymalnie 30 dni) związkowcy i organizacje pracodawców w RDS negocjują propozycję rządu. Jeśli strony RDS osiągną porozumienie, kwota ta staje się wiążąca. Natomiast jeżeli związkowcy, pracodawcy i rząd nie osiągną porozumienia, ostateczną kwotę płacy minimalnej na przyszły rok określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. To rozporządzenie musi być opublikowane w Dzienniku Ustaw do 15 września.

Związki zawodowe postulują kwotę 5200 zł brutto

Przedstawiona przez rząd propozycja nie odpowiada stronie pracowników w RDS. Wcześniej NSZZ „Solidarność”, OPZZ i FZZ we wspólnym stanowisku zaproponowały, by przyszłoroczne minimalne wynagrodzenie za pracę wyniosło co najmniej 5200 zł brutto. Byłby to wzrost o ok. 8,2 proc.

Rzecznik Forum Związków Zawodowych Grzegorz Sikora w rozmowie z PAP podkreślił, że związkowcy pozostaną przy swojej propozycji wynoszącej co najmniej 5200 zł brutto. - Traktowaliśmy tą propozycję i dalej traktujemy jako pozycję wyjściową - wskazał.

Zaznaczył, że propozycja rządu, oznaczająca wzrost kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę o 3 proc., w stosunku do kwoty obecnej, będzie prawdopodobnie odpowiadać inflacji. Rząd prognozuje, że średnioroczna inflacja w 2027 r. wyniesie 2,5 proc. Sikora zwrócił jednak uwagę, że wiele ośrodków, prognozujących wskazywało, że może być ona wyższa.

Przedstawiciel FZZ wskazał również, że debata na temat tego, jak powinno ukształtować się wynagrodzenie minimalne i jakie są obecnie problemy z tym związane powinna zostać pogłębiona - nie tylko w kontekście „czysto płacowym”, ale również tego, w jakiej sytuacji jest polska gospodarka.
- Uważamy, że po pierwsze powinniśmy utrzymywać korelację wysokości minimalnego wynagrodzenia w stosunku do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. To jest podstawa, dlatego proponujemy co najmniej 5200 zł. Po drugie jesteśmy zdania, że nie można karać osób najsłabiej zarabiających za to, że przedsiębiorcy mają wysokie koszty - nie tylko związane z kosztami pracy, bo koszty np. energii i inne powinny być przedmiotem dyskusji ze stroną rządową, ale nie powinny być przedmiotem retorycznej zemsty na osobach najsłabiej zarabiających - powiedział.

Pracodawcy chcą wzrostu minimalnego wynagrodzenia o wskaźnik inflacji

Wzrost minimalnego wynagrodzenia powinien odpowiadać prognozowanej średniorocznej inflacji w 2027 r., czyli 2,5 proc. - ocenił w rozmowie z PAP prezes Związku Pracodawców BCC Łukasz Bernatowicz, który jest również wiceprzewodniczącym Rady Dialogu Społecznego.

Bernatowicz zapytany o to, czy jego zdaniem 3-procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia byłby do zaakceptowania przez stronę pracodawców w RDS, podkreślił, że „na koniec dnia pewnie tak”. Wskazał jednak, że BCC będzie postulować w RDS, żeby dostosować wzrost płacy minimalnej do wzrostu inflacji prognozowanego przez rząd.
- Pamiętajmy o tym, że jak płace minimalne rosną to napędza to również inflację. Jeżeli ktoś, kto cokolwiek produkuje czy świadczy usługi musi nagle swoim pracownikom podnieść płace, to gdzieś to sobie zrekompensuje, a zwykle może to zrobić na dwa sposoby - podnieść cenę swoich towarów i usług albo zacząć płacić pod stołem. Tak więc i jedno i drugie nie jest dla nas korzystne, ponieważ pierwsze rozwiązanie napędza inflację, a drugie powoduje wzrost szarej strefy i uszczupla dochody państwa - powiedział.

Minimalne wynagrodzenie za pracę

Kwota minimalnego wynagrodzenia ustalona w rozporządzeniu Rady Ministrów na dany rok dotyczy pracowników zatrudnionych na cały etat. Na podstawie art. 8 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, wysokość płacy minimalnej ustala się proporcjonalnie do wymiaru etatu danego pracownika.

Aktualnie obowiązujące przepisy dot. wynagrodzeń pracowniczych nie określają sposobu ustalania wynagrodzenia za pracę, ani nie wyliczają wszystkich składników, które mogą się do niego zaliczać. Dlatego pracodawcy mają pewną swobodę w zakresie systemu naliczania wynagrodzenia jaki wprowadzą dla swoich pracowników.

Przy czym pewne ograniczenia wprowadza art. 6 ust.4-5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie z tymi przepisami obliczenia wysokości wynagrodzenia pracownika przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych, z wyjątkiem:
- nagrody jubileuszowej;
- odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy;
- wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych;
- dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej;
- dodatku za staż pracy;
- dodatku za szczególne warunki pracy.

A więc suma wszystkich składników wynagrodzenia (za wyjątkiem tych wyżej wymienionych art. 6 ust. 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę) musi wynosić co najmniej wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Minimalna stawka godzinowa

Minimalna stawka godzinowa, o której mowa w ustawie z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę i która jest corocznie określana w rozporządzeniu Rady Ministrów na następny rok dotyczy umów zlecenia i innych podobnych umów cywilnoprawnych. Te minimalne stawki godzinowe przysługują przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi w rozumieniu ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu, czyli:

a) osobie fizycznej wykonującej działalność gospodarczą zarejestrowaną w Rzeczypospolitej Polskiej albo w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru Gospodarczego, niezatrudniającej pracowników lub niezawierającej umów ze zleceniobiorcami (czyli tzw. samozatrudnionemu) albo
b) osobie fizycznej niewykonującej działalności gospodarczej
– która przyjmuje zlecenie lub świadczy usługi na podstawie umów, o których mowa w art. 734 (umowa zlecenia) i art. 750 (umowy o świadczenie usług) Kodeksu cywilnego, na rzecz przedsiębiorcy lub na rzecz innej jednostki organizacyjnej, w ramach prowadzonej przez te podmioty działalności.

Wspomniana wyżej ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę w art. 8a-8c określa zasady ustalenia wynagrodzenia zleceniobiorców i innych osób świadczących podobne usługi przedsiębiorcom albo innym jednostkom organizacyjnym. W przypadku umów, o których mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego, wykonywanych przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi, wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona w umowie w taki sposób, aby wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług nie była niższa niż wysokość minimalnej stawki godzinowej.

Jeżeli wysokość wynagrodzenia ustalonego w umowie nie zapewnia przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi otrzymania za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnej stawki godzinowej, to przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi przysługuje wynagrodzenie w wysokości obliczonej z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej.

W sytuacji, gdy kilka osób przyjmuje zlecenie lub zobowiązuje się świadczyć usługi wspólnie, każdej z tych osób przysługuje wynagrodzenie ustalone z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej.

Co bardzo ważne: nie można zrzec się prawa do minimalnej stawki godzinowej ani ustalić innej niż pieniężna formy wypłaty wynagrodzenia.

Ponadto na zleceniach i innych podobnych umowach zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc, wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej trzeba dokonywać co najmniej raz w miesiącu.

Od 2015 roku płaca minimalna wzrosła o 3056 zł (w 2015 r. było to 1750 zł) – czyli o ok. 75% a koszty życia o ok. 50%

Polska Agencja Prasowa przypomina, że największy wzrost płacy minimalnej był w 2023 i 2024 roku. Wtedy też kwotę tę podwyższano dwukrotnie w ciągu roku. Wynikało to z przepisów ustawowych, które mówią, że jeżeli prognozowany na następny rok wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem wynosi co najmniej 105 proc. – ustala się dwa terminy zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej: od 1 stycznia i od 1 lipca.

I tak od 1 stycznia 2023 r. płaca minimalna wzrosła do 3490 zł, a od 1 lipca 2023 r. do 3600 zł. W sumie – w porównaniu z 2022 r. – był to wzrost o 590 zł.
Z kolei od 1 stycznia 2024 r. minimalne wynagrodzenie wynosiło 4242 zł, a od 1 lipca 2024 r. – 4300 zł. To więcej o 700 zł niż rok wcześniej.
W 2025 r. pensja minimalna wzrosła natomiast do 4666 zł, a w tym roku została podwyższona o 140 zł do 4806 zł brutto. Na rękę jest to około 3605 zł. Wraz z minimalnym wynagrodzeniem o 90 groszy wzrosła także minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych, która wynosi teraz 31,40 zł.

Na przestrzeni ostatniej dekady wzrosły też koszty życia, głównie z powodu inflacji. Dane GUS pokazują wzrost indeksu cen od 100 w 2015 r. do 148,7 w 2024 r. Oznacza to, że w ciągu 10 lat ceny wzrosły o około 50 proc.