Te pieniądze przysługują pracownikom przechodzącym na emeryturę. Również tym pracującym w sektorze prywatnym. Wielu pracodawców nie chce ich wypłacać

• Przejście na emeryturę to szczególny moment
• Powszechne świadczenie dostępne dla ogółu pracowników
• W budżetówce kwoty są wyższe

Przejście na emeryturę to szczególny moment

Zakończenie aktywności zawodowej i związane z nim przejście na rentę czy emeryturę to szczególny moment dla każdej osoby, która przez większość dorosłego życia pozostawała aktywna zawodowo. Oznacza nie tylko istotną zmianę związaną z organizacją życia codziennego, ale też zmianę w wysokości comiesięcznych wpływów na konto i konieczność zaspokajania potrzeb życia codziennego przy wykorzystaniu mniejszych niż wcześniej zasobów finansowych. Dostrzegając powagę i konsekwencje tych zmian ustawodawca wskazał w art. 92¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, że pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Powszechne świadczenie dostępne dla ogółu pracowników

Odprawa, o której mowa jest powszechnym świadczeniem dostępnym dla ogółu pracowników, którego celem jest przejściowe złagodzenie skutków utraty zarobku z pracy. Warunkiem uzyskania omawianego świadczenia jest:
1) spełnienie wymagań uprawniających do uzyskania emerytury (renty) z ubezpieczenia społecznego;
2) związek między ustaniem zatrudnienia i przejściem na emeryturę lub rentę.
Warto zwrócić uwagę na to, że obowiązek wypłaty odprawy nie jest uzależniony od tego, ilu pracowników zatrudnia pracodawca. Innymi słowy, każdy pracodawca ma obowiązek ją wypłacić, jeśli pracownik spełni określone w Kodeksie pracy warunki. Nie ma przy tym możliwości wyłączenia tego obowiązku w drodze zapisów regulaminów wewnątrzzakładowych czy poprzez złożenie przez pracownika oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odprawy. Istnieje powszechne przekonanie, że odprawy emerytalne są świadczeniem charakterystycznym dla pracodawców sektora budżetowego, a pracodawcy prywatni nie mają obowiązku ich wypłacania. Warto wyraźnie podkreślić, że jest ono błędne, a pracownicy, którym pracodawcy odmawiają wypłaty omawianego świadczenia pomimo spełnienia wymaganych warunków, powinni dochodzić swoich praw czy to korzystając ze wsparcia Państwowej Inspekcji Pracy, czy to z usług profesjonalnej pomocy prawnej dostępnej na rynku prywatnym.

W budżetówce kwoty są wyższe

Skąd bierze się przekonanie o tym, że odprawy przysługują jedynie w sektorze budżetowym? Może wynikać to z faktu, że w odniesieniu do pracowników zatrudnionych u tych pracodawców często znajdują zastosowanie przepisy szczególne, tzw. pragmatyki zawodowe. Regulują one niektóre prawa i obowiązki związane z zatrudnieniem inaczej niż przepisy Kodeksu pracy. Dotyczy to również odpraw emerytalnych (rentowych), które często na ich podstawie przysługują w wyższej wysokości niż te wypłacane na podstawie ogólnych przepisów prawa pracy. Dla przykładu, na podstawie art. 87 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela, w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nauczycielowi przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości:
1) po 10 latach pracy - dwumiesięcznego wynagrodzenia;
2) po 15 latach pracy - trzymiesięcznego wynagrodzenia;
3) po 20 latach pracy - sześciomiesięcznego wynagrodzenia.
Jednorazowa odprawa w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy wypłacana w dniu ustania stosunku pracy przysługuje też pracownikom samorządowym (art. 38 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych). W tym przypadku również ma ona wysokość:
1) po 10 latach pracy - dwumiesięcznego wynagrodzenia;
2) po 15 latach pracy - trzymiesięcznego wynagrodzenia;
3) po 20 latach pracy - sześciomiesięcznego wynagrodzenia.
Jak z tego wynika, odprawy wypłacane w sektorze budżetowym mogą być wyższe niż te wypłacane w sektorze prywatnym (i najczęściej tak właśnie jest). Nie zmienia to jednak faktu, że również pracownicy zatrudnienie u tzw. „prywaciarzy” mają prawo do tego jednorazowego, szczególnego świadczenia związanego ze zmianą statusu pracownika na status emeryta (rencisty).