Kategorie

Skuteczne odwołanie darowizny

Aneta Słodzińska
Jak skutecznie odwołać darowiznę? /fot. Fotolia
Jak skutecznie odwołać darowiznę? /fot. Fotolia
W jakiej sytuacji można odwołać darowiznę? Czym jest rażąca niewdzięczność?

Pani Sabina darowała synowi należące do niej mieszkanie. Przyjmując darowiznę syn zobowiązał się zaopiekować matką, zapewnić jej dach nad głową oraz pielęgnację w chorobie. Po dwóch latach wyjechał za granicę, pozostawiając matkę pod opieką zaprzyjaźnionej rodziny, która w razie potrzeby miała udzielić jej pomocy. Nie pozostawił adresu, ani numeru telefonu, pod którym można by się z nim kontaktować. W czasie jego nieobecności Pani Sabina poważnie zachorowała i trafiła do szpitala, po opuszczeniu którego wymagała stałej opieki. Opiekę tę zapewniła jej bratanica, z którą Pani Sabina zamieszkała. Po powrocie do kraju, syn Pani Sabiny nie skontaktował się z nią, ani nie zaoferował pomocy w sprawowaniu opieki. Pani Sabina poczuła się opuszczona i zaniedbana przez syna. Postanowiła odwołać dokonaną na jego rzecz darowiznę. Czy może to zrobić? W jaki sposób powinna postąpić?

Zadaj pytanie na Forum

Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

Pojęcie "rażąca niewdzięczność" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa. Jest to zwrot niedookreślony, co oznacza, że w każdym przypadku sąd powinien ustalić czy konkretne zachowania mieszczą się w pojęciu rażącej niewdzięczności. Ocena tego zachowania następuje w oparciu o normy moralne, a także cele umowy darowizny.

Rażąca niewdzięczność

Z orzecznictwa sądowego wynika, że pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpada zachowanie obdarowanego polegające zarówno na działaniu, jak i zaniechaniu (nieczynieniu). Może być ono skierowane przeciwko darczyńcy w sposób bezpośredni lub pośredni. Przy rozsądnej ocenie zachowanie to musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. O rażącej niewdzięczności możemy mówić wówczas, gdy obdarowany w znacznym stopniu wykazuje złą wolę skierowaną na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej.

Przykładem zachowania mogącego być uznanym za rażącą niewdzięczność jest popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub czci albo przeciwko majątkowi darczyńcy (np. rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicie czy ciężkie znieważenie). Kolejny przykład to naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych, w tym również rodzinnych, łączących go z darczyńcą. Chodzi tu o odmówienie pomocy w chorobie, czy odmowę jakiejkolwiek innej pomocy osobie starszej. W końcu będzie to również naruszenie obowiązku wdzięczności.

Zobacz serwis: Sprawy rodzinne

Przy ocenie tego, czy w danej sprawie mamy do czynienia z rażącą niewdzięcznością trzeba mieć na względzie kryteria obiektywne i subiektywne. Te pierwsze to na przykład stosunki panujące w danym środowisku społecznym oraz zwyczaje utrzymujące się na danym obszarze, czy indywidualne przymioty osób zainteresowanych. Te drugie natomiast, to przede wszystkim wewnętrzne odczucia darczyńcy. Nie można również pominąć okoliczności, że do umowy darowizny doszło między osobami najbliższymi. Czyni to koniecznym ocenę zachowań obdarowanego na płaszczyźnie stosunków rodzinnych.

Pani Sabina upatrywała rażącej niewdzięczności obdarowanego syna w zerwaniu z nią kontaktów i braku opieki. Po wyjeździe z kraju syn nie kontaktował się z nią, nie udzielił jej żadnej pomocy, ani jakiegokolwiek, choćby psychicznego wsparcia w ciężkiej chorobie i rekonwalescencji. Nie próbował z nią nawiązać kontaktów także później. Zaniechanie pomocy darczyńcy w czasie choroby bywa uznawane przez sądy jako przejaw rażącej niewdzięczności. Należy jednak zawsze ustalić, czy były jakieś szczególne przyczyny takiego zaniechania, które mogłyby obdarowanego w jakimś zakresie usprawiedliwić. Chodzi tu na przykład o istniejący konflikt rodzinny po części powodowany przez każdą ze stron. Usprawiedliwieniem bezczynności obdarowanego może być również nie zwracanie się przez darczyńcę z prośba o pomoc, czy wręcz ukrywanie potrzeby skorzystania z pomocy.

Zapisz się na nasz newsletter

Nie ulega wątpliwości, że Pani Sabina mogła mieć żal do syna i poczuć się przez niego opuszczona. Należałoby więc rozważyć czy zachowanie takie było przez nią odebrane jako dotkliwe i wysoce niewłaściwe. Wprawdzie bowiem do elementów treści umowy darowizny nie należy obowiązek sprawowania opieki nad darczyńcą przez obdarowanego, to jednak umowa darowizny rodzi po stronie obdarowanego moralny obowiązek wdzięczności. Tym bardziej zasługuje on na podkreślenie, gdy do zawarcia umowy dochodzi między osobami najbliższymi, pomiędzy którymi obowiązek świadczenia pomocy i opieki wynika z łączących strony umowy stosunków rodzinnych.

Odpowiedź na pytanie czy zachowanie syna Pani Sabiny było rażącą niewdzięcznością wymaga szczegółowego ustalenia i oceny przez sąd stanu faktycznego w podanym przykładzie.

Jak powinna postąpić Pani Sabina, aby z powrotem stać się właścicielką mieszkania, które darowała synowi?

W pierwszej kolejności Pani Sabina powinna na piśmie złożyć oświadczenie o odwołaniu darowizny i doręczyć to oświadczenie synowi. Doręczenie może nastąpić w każdy sposób, a więc na przykład osobiście, poprzez osobę trzecią, za pośrednictwem poczty. Należy zadbać o to, aby dysponować dowodem doręczenia na potrzeby ewentualnego procesu sądowego.

W oświadczeniu należy wskazać przyczyny odwołania darowizny oraz wezwać obdarowanego do dokonania w wyznaczonym terminie czynności koniecznych do przeniesienia prawa własności przedmiotu darowizny z powrotem na obdarowanego. Samo złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny nie powoduje takiego skutku.

W związku z tym, że przeniesienie własności lokalu mieszkalnego musi nastąpić w formie aktu notarialnego, Pani Sabina powinna wskazać synowi kancelarię notarialną i termin sporządzenia aktu notarialnego zawierającego oświadczenie o zwrotnym przeniesieniu prawa własności. Jeżeli syn Pani Sabiny nie złoży takiego oświadczenia, to następnym krokiem jest wytoczenie powództwa o nakazanie mu przez sąd dokonania tej czynności. W trakcie procesu sąd ustali i oceni, czy zachodziły przesłanki odwołania darowizny oraz czy Pani Sabina skutecznie darowiznę odwołała.

Polecamy serwis: Sprawy rodzinne

Podsumowanie:

  • pozostawienie najbliższego członka rodziny bez opieki, której wymaga on ze względu na wiek, czy stan zdrowia nie zawsze będzie oceniane jako rażąca niewdzięczność uzasadniająca odwołanie darowizny,
  • do odwołania darowizny konieczne jest złożenie przez darczyńcę pisemnego oświadczenia i doręczenie go obdarowanemu,
  • przeniesienie z powrotem na darczyńcę prawa własności darowanego lokalu mieszkalnego wymaga złożenia przez obdarowanego odpowiedniego oświadczenia przed notariuszem,
  • w przypadku nie złożenia przez obdarowanego oświadczenia koniecznego do przeniesienia na darczyńcę prawa własności przedmiotu darowizny, darczyńca powinien wytoczyć powództwo o nakazanie obdarowanemu dokonania tej czynności.
Polecamy naszą publikację z której dowiesz się więcej na temat darowizn, spadków i testamentów >>
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    17 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.

    Dodatek energetyczny w 2021 r.

    Dodatek energetyczny w 2021 r. przysługuje odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej. Ile aktualnie wynosi takie świadczenie?

    Limity dorabiania dla emerytów z KRUS od września 2021 r.

    Ile może dorobić emeryt i rencista KRUS od 1 września 2021 r.? Przy jakich kwotach świadczenie może zostać zmniejszone lub zawieszone?

    Grzywna za podrzucanie śmieci

    Czy za podrzucanie śmieci sąsiad może zapłacić grzywnę? Co z możliwością wykorzystania nagrania z monitoringu?

    Czerwcowi emeryci - jakie zmiany?

    Czerwcowi emeryci już nie stracą. Ich emerytury zostaną przeliczone przez ZUS z urzędu na korzystniejszych zasadach.

    KE zwraca się do TSUE o nałożenie kar finansowych na Polskę

    Komisja Europejska zdecydowała o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości UE o nałożenie kar finansowych na Polskę za nieprzestrzeganie decyzji dotyczącej środków tymczasowych z 14 lipca.