REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nietrzeźwość rodzica przy sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Co na to prawo?

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Pamela Opoczka
Adwokat Krakowskiej Izby Adwokackiej
Nietrzeźwość rodzica przy sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Co na to prawo?
Nietrzeźwość rodzica przy sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Co na to prawo?
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Niedawno w jednym ze znanych polskich seriali pojawił się dość ciekawy wątek. Kobieta, wskutek splotu niefortunnych zdarzeń, sprawowała opiekę nad swoim synem będąc w stanie nietrzeźwości. Jeden z mężczyzn, który był tego świadkiem wezwał Policję. Od tego momentu zaczęły się dla tej kobiety problemy związane z próbą odebrania jej władzy rodzicielskiej przez Sąd opiekuńczy. Czy taki scenariusz jest możliwy w realnym życiu? Niestety tak, ale będzie to zależeć od kilku czynników.

Dobro dziecka

Kodeks rodzinny i opiekuńczy w artykule 96 wprost stanowi o tym, że rodzic jest zobowiązany do sprawowania pieczy nad dzieckiem. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny (art. 95 k.r.o.). 

REKLAMA

Ważne

Sam fakt spożywania alkoholu przez rodzica nie jest penalizowany przez polskie prawo. Do karalności może dojść w sytuacji, gdy wskutek spożycia alkoholu, dobro dziecka jest zagrożone. 

Odpowiedzialność karna rodzica opiera się w takiej sytuacji na podstawie art. 160 Kodeksu karnego, który brzmi następująco:

§ 1.Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

§ 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Odpowiedzialność karna

REKLAMA

Żeby zatem mogło dojść do odpowiedzialności karnej nietrzeźwego rodzica opiekującego się dzieckiem, należy wykazać, że stan nietrzeźwości mógł stwarzać bezpośrednie ryzyko utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu małoletniego.

Oczywiście może się zdarzyć, że w danych okolicznościach dobro dziecka byłoby zagrożone bez względu na fakt czy jego rodzic był pod wpływem alkoholu. W takiej sytuacji sąd weźmie pod uwagę charakter zdarzenia oraz oceni jaki był związek przyczynowo-skutkowy między zagrożeniem dla zdrowia i życia dziecka, a nietrzeźwością rodzica. To, czy dojdzie do postawienia zarzutu zawsze będzie zależeć od danego stanu faktycznego sprawy. Przy jego ocenie sąd weźmie pod uwagę ilość i rodzaj wypitego przez opiekuna alkoholu, wiek dziecka oraz inne aspekty danego zdarzenia.

Kiedy rodzic może zostać pozbawiony władzy rodzicielskiej?

REKLAMA

Jeśli sytuacja sprawowania opieki nad dzieckiem w stanie nietrzeźwości będzie się powtarzać, to może być to podstawą do wszczęcia procedury pozbawiającej rodzica władzy rodzicielskiej. Należy podkreślić, że nie musi dojść do powtarzalności takiej sytuacji, gdyż w danych okolicznościach może wystarczyć nawet jeden taki incydent. Dzieje się tak najczęściej gdy rodzic jest nietrzeźwy, a dziecko np. błąka się po ulicy. Występuje w takiej sytuacji ewidentne narażenie dziecka na ryzyko utraty zdrowia lub życia.

Wyczulenie organów zarówno socjalnych, jak i wymiaru sprawiedliwości w sytuacji nietrzeźwości rodzica jest uzasadnione. Chodzi o to by zapobiegać zaniedbaniu dzieci. Często osobom dorosłym spożywającym alkohol wydaje się, że mają wszystko pod kontrolą, ale w sytuacji zagrożenia życia dziecka mogą mieć problem choćby z wezwaniem karetki. Warto wiedzieć, że placówki oświatowo-opiekuńcze takie jak przedszkola, czy szkoły nie mogą wydać dziecka rodzicowi, który jest nietrzeźwy. Co więcej, po takim incydencie nauczyciel jest prawnie zobowiązany do bacznej obserwacji sytuacji rodzinnej dziecka i w razie potrzeby informowania dyrektora szkoły o efektach tej obserwacji.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Sąd opiekuńczy może pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej gdy nadużywa on swej władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbuje swe obowiązki względem dziecka. Stanowi o tym art. 111 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd może też zobowiązać rodzica do określonego postępowania, albo poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej nadzorowi kuratora sądowego. 

Podsumowanie

Odnosząc się zatem do postawionego pytania czy scenariusz z serialu mógłby mieć miejsce w rzeczywistości, to jak najbardziej należy odpowiedzieć twierdząco, ale tylko jeśli dziecko byłoby zagrożone. Trzeba mieć na uwadze, że pozbawienie władzy rodzicielskiej to ostateczność i musi dojść do rażącego naruszenia obowiązków rodzicielskich względem dziecka. Ustawodawca chce chronić dzieci przed przemocą i zaniedbaniem, a nie karać za wypitą lampkę wina. Sąd może uznać, że mimo nietrzeźwości rodziców, ich dziecko nie było narażone na bezpośrednie niebezpieczeństwo. Samo znajdowanie się rodziców w stanie nietrzeźwości nie powoduje jeszcze zagrożenia dla życia i zdrowia dziecka. 

Przykład

Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na argumentację Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w wyroku z 23 marca 2021 r. (IV Ka 110/21) uniewinniającym rodziców od zarzutów: „Ustawodawca nie penalizuje samego faktu "bycia pod wpływem alkoholu" przez rodziców czy też opiekunów sprawujących bezpośrednią pieczę nad małoletnimi (…) i nie wprowadza wymogu ich całkowitej abstynencji, nawet jeśli pozostające pod ich pieczą dziecko jest niemowlęciem. To, że spożyty alkohol może wywołać zachowanie nieadekwatne do sytuacji, to jednak nie sposób przyjąć, że w każdym przypadku osoba znajdująca się pod jego działaniem nie daje żadnych gwarancji należytego sprawowania pieczy nad małym dzieckiem i że w każdym przypadku ów stan opiekuna oznacza, że dziecko przebywa w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia”.

Adwokat Pamela Opoczka

oprac. Wioleta Matela-Marszałek
Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Jak uniknąć niechcianego spadku – poradnik na 2025 r.

Niechciany spadek kojarzy się przede wszystkim z dziedziczeniem długów i innych kłopotliwych zobowiązań. W polskim prawie spadkobierca dziedziczy zarówno prawa, jak i obowiązki majątkowe. Obejmują one m.in. kredyty, zaległe alimenty i inne długi. Aby uniknąć przejęcia cudzych zobowiązań, trzeba w odpowiednim terminie podjąć świadomą decyzję. Poniżej przedstawiamy najważniejsze sposoby uniknięcia niechcianego spadku w świetle aktualnych przepisów obowiązujących w 2025 r.

Sądy kwestionują WIBOR w umowach kredytowych i pożyczkowych. Kluczowe orzeczenia o braku transparentności klauzul zmiennego oprocentowania

Pojawiły się nowe rozstrzygnięcia sądów powszechnych, w których to sędziowie, nie czekając na zbliżające się rozstrzygnięcie TSUE, zakwestionowali odesłanie do wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych i pożyczkowych. Orzeczenia te, wydane w sprawach konsumenckich oraz między przedsiębiorcami, wskazują na istotne naruszenia obowiązków informacyjnych banków i pożyczkodawców, skutkujące uznaniem klauzul oprocentowania za nieważne lub abuzywne. Te omawiane niżej orzeczenia rzucają nowe światło na problem stosowania wskaźnika WIBOR w umowach finansowych, wskazując na konieczność zapewnienia pełnej transparentności przez instytucje finansowe w toku zawierania umowy kredytu bądź pożyczki.

Nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn 2025 – rząd szykuje rewolucję: łatwiejsze zasady dziedziczenia, przywracanie terminów i koniec z pułapkami podatkowymi

Rząd planuje istotne zmiany w podatku od spadków i darowizn. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji, który ma wprowadzić większą przejrzystość, uproszczenie procedur oraz ochronę spadkobierców przed utratą zwolnień podatkowych. Najważniejsze rozwiązania to możliwość przywrócenia terminu na zgłoszenie spadku oraz doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego, co ma zakończyć wieloletnie wątpliwości i pułapki prawne.

Przepisy nie przewidują jednoznacznych zasad umożliwiających bliskim dostęp do dokumentacji osobistej zmarłych

Przepisy nie przewidują jasnych i jednoznacznych zasad dostępu do dokumentów osobistych zmarłych przez ich bliskich. Powoduje to problemy osób, które chcą poznać przeszłość swoich najbliższych. Rzecznik Praw Obywatelskich występuje do MSWiA o podjęcie prac legislacyjnych ws. jednoznacznych przesłanek takiego dostępu do historycznych dokumentów ewidencji ludności osób zmarłych - czytamy w komunikacie biura RPO.

REKLAMA

W Sejmie: Przepadły pieniądze dla osób niepełnosprawnych. Rząd zapomniał zapisać art. 136 ustawy emerytalnej

Posłanka Iwona Hartwich próbowała załatwić sprawę dodatku dopełniającego, który przepadł w efekcie śmierci osoby niepełnosprawnej. Osoba ta nabyła prawo do dodatku w styczniu 2025 r. Ponieważ dodatek wypłacano (z wyrównaniem od stycznia) dopiero w maju 2025 r. pieniądze przepadły (np. za styczeń i luty, kiedy osoba niepełnosprawna zmarła w marcu).

Apelują: dziadkowie i babcie nie róbcie tego swoim wnukom. Jak uchronić przed niechcianym spadkiem?

Wydawało się, że dziedziczenie przynosi przede wszystkim zysk - no nie zawsze. Dla pewnego młodego mężczyzny okazało się jednak, że spuścizna może mieć zupełnie inny wymiar. Gdy jego dziadek zmarł, nastoletni wówczas wnuk zdawał się jedynym spadkobiercą – i jednocześnie dłużnikiem. Taka właśnie sprawa (zresztą już nie pierwsza tego typu) rozegrała się w polskim sądzie i de facto zmusiła Rzecznika Praw Obywatelskich do interwencji. W komunikacie RPO czytamy: "Jako dziecko odziedziczył dług dziadka - po latach sąd nakazał mu spłatę. Zasadna skarga nadzwyczajna RPO". Poniżej szczegóły tego interesującego przypadku.

Fiskus wszczyna coraz mniej kontroli podatkowych. Mimo to zyskuje na skuteczności [DANE MF]

W pierwszej połowie 2025 roku liczba wszczętych kontroli podatkowych spadła o ponad 16% w porównaniu z analogicznym okresem ub.r. Spośród tego typu działań, zakończonych od stycznia do czerwca tego roku, w przeszło 99% stwierdzono nieprawidłowości. Ostatnio uszczuplenia wyniosły prawie 769 mln zł, a wpłaty pokontrolne – niespełna 208 mln zł. Część ekspertów przekonuje, że dla organów podatkowych wygodniejsze są czynności sprawdzające. Nie brakuje też opinii, że po stronie podatników zmniejsza się zjawisko nieprawidłowości.

Jawność transakcji kryptowalutowych. Jakie dane trafią do fiskusa? Czy mniejsza anonimowość to mniejsza innowacyjność?

Świat kryptowalut zawsze balansował pomiędzy wolnością a kontrolą. Dopóki branża nie stała się dochodowa, waluty wirtualne można było uznać za ciekawostkę. To właśnie wtedy jeszcze kilka lat temu były anonimowe. Z jednej strony technologia blockchain została stworzona po to, aby dawać niezależność i przejrzystość bez konieczności angażowania instytucji centralnych. Z drugiej, coraz częściej pojawiają się przepisy, które wymagają raportowania transakcji do organów podatkowych. W Polsce już wiadomo, że kolejne zmiany w tym obszarze są nieuniknione. Warto w tym zakresie odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Czy większa jawność oznacza krok naprzód w profesjonalizacji rynku? Czy może jednak ograniczenie anonimowości jest raczej zagrożeniem dla innowacyjności? Dowiedz się więcej na ten temat właśnie w tym artykule.

REKLAMA

Rząd informuje Polaków co mają robić, jak wybuchnie wojna – „Poradnik bezpieczeństwa” trafi do każdego domu w Polsce [udostępniamy wersję PDF]. „Ten poradnik ma czynić nas bezpieczniejszymi”

W dniu 28 sierpnia 2025 r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) został opublikowany „Poradnik bezpieczeństwa” dla wszystkich Polaków, który został opracowany wspólnie przez MON, MSWiA oraz RCB. Ma on pełnić funkcję praktycznego poradnika, umożliwiającego każdemu obywatelowi skuteczne przygotowanie i działania w sytuacjach kryzysowych, takich jak wojna, klęski żywiołowe czy awarie infrastruktury. Już wkrótce, ma on trafić do wszystkich gospodarstw domowych w Polsce.

MOPS: utrata zasiłku przez rentę wdowią [Przykład]

W przypadku gdy uzyskanie dochodu z tytułu części emerytury spowoduje przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego i utratę prawa do świadczeń, to w omawianym w artykule przykładzie zasiłki rodzinne z dodatkami nie będą przysługiwać już od 1 września 2025 r. (źródło: MRPiPS).

REKLAMA