Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przestępstwo zniesławienia na podstawie art. 212 kodeksu karnego

Przestępstwo zniesławienia na podstawie art. 212 kodeksu karnego / Fot. Fotolia
Przestępstwo zniesławienia na podstawie art. 212 kodeksu karnego / Fot. Fotolia
Zniesławienie jest przestępstwem, którego przedmiotem jest naruszenie czci i godności człowieka. Ustawodawca mając na uwadze znaczenie tych wartości uregulował kwestię pomówienia nie tylko w kodeksie cywilnym jako naruszenie dobra osobistego, ale również w kodeksie karnym.

Kogo, kiedy i jak można pomówić? Typ podstawowy przestępstwa zniesławienia

Zgodnie z definicją art. 212 § 1 Kodeksu karnego zniesławienie polega na pomawianiu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Zniesławić można nie tylko pojedynczą osobę fizyczną, ale także grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Zniesławienie musi odnosić się do postępowania (np. głosimy, że pan X prowadzi bardzo niemoralne życie) lub właściwości (np. ogłaszamy,  że pan Y jest narkomanem lub stwierdzamy, że działanie spółki A jest pozbawione profesjonalizmu). Warto zauważyć, że aby pociągnąć sprawcę do odpowiedzialności, pomówienie nie musi odnieść zamierzonego skutku w postaci utraty zaufania do pokrzywdzonego lub jego poniżenie. Wystarczającym jest, że czyjaś wypowiedź może potencjalnie spowodować taką sytuację. Przekazana informacja powinna wywoływać obiektywne poczucie poniżenia, bowiem odbierane go jedynie przez osobę, do której odnosi się dana wypowiedź nie wypełnia znamion zniesławienia.

RODO na przykładach. Najczęściej zadawane pytania

Pomówienie ma wiele form – może być ustne, pisane, w postaci rysunku, a zdaniem niektórych może do niego dojść nawet w wyniku wykonania gestu lub miny. Zniesławienie w typie podstawowym jest zagrożone karą grzywny lub karą ograniczenie wolności.

Szerszy zasięg pomówieniawiększa kara, czyli typ kwalifikowany

Zniesławienie jak wiele przestępstw ma swój typ kwalifikowany (typ czynu zabronionego, którego znamiona wskazują na zwiększoną szkodliwość społeczną). W tym przypadku osoba pomawiająca dokonuje czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania. Pojęcie to jest tożsame ze środkami masowego przekazu, do których zaliczamy m.in. telewizję, prasę, radio. Stosunkowo najmłodszym środkiem  rozpowszechniania informacji jest Internet i wszystkie łączące się z nim narzędzia, jak np. portale społecznościowe czy fora internetowe, gdzie często można spotkać się z przejawami zniesławienia. Za próbę zdyskredytowania kogokolwiek za pomocą tych środków osoba pomawiająca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Co więcej, art. 212 § 3 k.k. przewiduje, że wobec sprawcy przestępstwa pomówienia (zarówno typu podstawowego, jak i kwalifikowanego), sąd może orzec majątkowy środek karny w postaci nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża lub na inny wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny. Innym środkiem karnym, który może mieć zastosowanie jest m.in. podanie wyroku do publicznej wiadomości (art. 215 k.k.)

Zniesławienie po nowelizacji

Kto może dokonać zniesławiania, i kto może o nie oskarżyć?

Przestępstwo pomówienia ma charakter powszechny, co oznacza, że może go dokonać każdy bez konieczności posiadania szczególnej cechy. Zniesławienie podlega ściganiu z oskarżenia prywatnego, a więc jedynie od inicjatywy pokrzywdzonego będzie zależało wszczęcie postępowania, gdyż jedynie on może wnieść akt oskarżenia. Pokrzywdzony staje się wówczas oskarżycielem prywatnym. Sporządza on akt oskarżenia samodzielnie, (ale może także skorzystać z fachowej pomocy adwokata lub radcy prawnego) i wnosi go bezpośrednio do sądu i popiera oskarżenie w dalszych etapach postępowania. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba prawna, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jej imieniu. Rzadką, ale możliwą sytuacją jest wniesienie aktu oskarżenia przez prokuratora. Musi tego jednak wymagać interes społeczny (art. 60 k.p.k).

Okoliczności wyłączające bezprawność czynu

Okoliczności wyłączające karną bezprawność czynu nazywamy kontratypami. Art. 213 k.k. wskazuje sytuacje, w których wyłączona zostaje bezprawność wygłaszania negatywnych opinii na czyjś temat. W §1 ustawodawca zaznaczył, że nie dochodzi do przestępstwa, jeżeli zarzut zgłoszony pod adresem danej osoby był uczyniony niepublicznie lub był prawdziwy. Zatem niekaralne jest wyrażenie niepochlebnej opinii o innej osobie, o ile robimy to np. „w cztery oczy” z adresatem krytyki. Oczywistym jest także, że nic nam nie grozi za wyrażenie nieprzychylnych komentarzy publicznie, o ile zawarte w nich informacje są prawdziwe.

Zobacz również serwis: Sprawy karne

Z kolei w  § 2 opisany został kontratyp dozwolonej krytyki:

Nie popełnia przestępstwa określonego w art. 212 § 1 lub 2, kto publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut:

1) dotyczący postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną lub

2) służący obronie społecznie uzasadnionego interesu.

Przepis ten ma zastosowanie do przestępstwa zniesławienia w typie podstawowym i kwalifikowanym. W świetle przesłanek tego kontratypu sprawca nie popełnia przestępstwa pomówienia jeśli publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut dotyczący postępowania osoby, która pełni funkcję publiczną lub służący obronie społecznie uzasadnionego interesu.

Należy podkreślić, że kontratyp ten dotyczy podnoszenia lub rozgłaszania jedynie prawdziwych zarzutów. Można przyjąć, że podnoszenie obejmuje pomawianie dokonane przez sprawcę we własnym imieniu, natomiast rozgłaszanie jest przekazywaniem pomawiających informacji uzyskanych od innej osoby. Wracając do kwestii zgodności z rzeczywistością trzeba dobitnie zaznaczyć, że zarzut musi być bezwzględnie prawdziwy. Ewentualne tłumaczenie, że sprawcy wydawało się, iż podnosi lub rozgłasza prawdę jest nieskuteczne. Odpowiedzialności za nieprawdziwe zarzuty nie wyłącza dobra wiara sprawcy. Może ona co najwyżej wyłączyć odpowiedzialność ze względu na brak umyślności lub być oceniana jako błąd.  

Wskazane zarzuty muszą odnosić się do postępowania osób, które pełnią funkcję publiczną. Nie ulega wątpliwości, że osoby takie zajmują wyjątkowe miejsce w życiu publicznym. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2008 r. (sygn.: SK 43/05) „w każdym państwie o ustroju demokratycznym osoba publiczna musi liczyć się z tym, że jej poczynania znajdują się pod bacznym oglądem opinii publicznej, czego naturalną konsekwencją są pojawiające się wypowiedzi krytyczne". Istotnym jest, że dozwolona krytyka dotyczy wyłącznie postępowania wyżej wymienionych osób i nie obejmuje ich właściwości

Redakcja poleca: Kodeks karny, Kodeks postępowania karnego, Kodeks karny wykonawczy, Koszty sądowe karne

Kolejną sytuacją, w której ma zastosowanie kontratyp dozwolonej krytyki jest publiczne podnoszenie lub rozgłaszanie prawdziwych zarzutów służących obronie społecznie uzasadnionego interesu. Sprawca zniesławienia musi kierować się więc specjalną motywacją, która ma być oceniana całościowo na podstawie wszystkich okoliczności, w jakich został zarzut podniesiony. Ocena postępowania sprawcy krytyki zależy zatem od kontekstu, w jakim została ona dokonana. W ustawodawstwie brakuje wskazań okoliczności uzasadnionej krytyki, ale w orzecznictwie przyjęto, że „społecznie uzasadniony interes nie może być rozumiany w sposób abstrakcyjny, jest bowiem pojęciem konkretnym i musi wynikać z określonej sytuacji, wymagającej obrony tego interesu, nawet z naruszeniem dobrego imienia osoby, grupy osób lub instytucji. Nie każde działanie jest działaniem w obronie społecznie uzasadnionego interesu, lecz tylko takie, które faktycznie temu służy” (wyr. SN z 25.9.1973 r., V KRN 358/730). Zachowanie sprawcy dozwolonej krytyki podlega  obiektywnej ocenie pod kątem tego, czy rzeczywiście służyło obronie uzasadnionego społecznie interesu, czy może było tylko subiektywnym odczuciem samego podnoszącego zarzut.

Ważnym ograniczeniem kontratypu dozwolonej krytyki jest zastrzeżenie, że w przypadku gdy zarzut dotyczy życia prywatnego lub rodzinnego, dowód prawdy może być przeprowadzony tylko wtedy, gdy zarzut ma zapobiec niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia człowieka albo demoralizacji małoletniego. Sfera życia prywatnego lub rodzinnego została w zasadzie wyłączona spod krytyki publicznej, z wyjątkiem sytuacji, gdy ujawnienie faktów jej dotyczących ma zapobiec niebezpieczeństwu godzącemu w życie lub zdrowie człowieka albo demoralizacji małoletniego, tj. spowodowania niebezpieczeństwa powstania  problemów z socjalizacją lub zagrożenia jego rozwoju moralnego.

autor: Marta Litkowiec


Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Reklama
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Zarządzanie biurem rachunkowym - Poradnik Gazety Prawnej
Zarządzanie biurem rachunkowym - Poradnik Gazety Prawnej
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(1)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
  • sfsa
    2022-02-18 09:09:50
    . . . . .
    0
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Obniżenie prowizji przy wcześniejszej spłacie kredytu - co z decyzją SN?
Sąd Najwyższy do czasu wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE zawiesił decyzję ws. ewentualnego obniżania prowizji za udzielenie kredytu mieszkaniowego w przypadku wcześniejszej spłaty tego kredytu - dowiedziała się PAP w SN. W TSUE oczekuje bowiem na wyrok podobne pytanie z Austrii.
Bezpieczny Kredyt 2% - od kiedy?
Kredyt mieszkaniowy oprocentowany na 2 proc. powinien obowiązywać od tegorocznych wakacji - poinformował podczas piątkowej konferencji prasowej rzecznik rządu Piotr Müller.
Czego dotyczy dyrektywa Omnibus?

Czym jest dyrektywa Omnibus? Jakie prawa przyznaje konsumentom? Oto najważniejsze informacje. 

DGP: Czy konkubinat zostanie w końcu uregulowany prawnie?

Konkubinat, czyli nieformalny związek pozostających we wspólnym pożyciu dwojga osób, choć staje się coraz bardziej popularny, nie doczekał się jak do tej pory w polskim prawie regulacji ustawowej. 

Jakie będą kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn od 1 lipca 2023 r.

Kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn będą wyższe od 1 lipca 2023 r. Ile wyniesie kwota wolna od podatku od spadków i darowizn?

Dzień Ochrony Danych Osobowych. Jak dbać o bezpieczeństwo w sieci?
SG: w czwartek 26 stycznia z Ukrainy do Polski odprawiono 21,7 tys. osób, a z Polski do Ukrainy - 18,4 tys.

W czwartek z Ukrainy do Polski odprawiono 21,7 tys. osób, a z Polski do Ukrainy 18,4 tys. - podała w piątek na Twitterze straż graniczna. 

Zmiany w postępowaniu cywilnym przyjęte przez Sejm

Zmiany w postępowaniu cywilnym, które mają zmniejszyć obciążenie sądów oraz wprowadzić nowe postępowanie z udziałem konsumentów przewiduje nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego przyjęta przez Sejm. Zmienić się ma też próg wartości przedmiotu sporu dzielący sprawy miedzy sądy rejonowe i okręgowe. 

Elektroniczny Dziennik Budowy rusza

Elektroniczny Dziennik Budowy – rządowa aplikacja do prowadzenia dziennika budowy w formie elektronicznej rusza w piątek 27 stycznia. Inwestor może wybrać czy nadal chce prowadzić dziennik budowy w wersji papierowej, czy w nowej formie elektronicznej. Od 2030 r. wersja elektroniczna dziennika budowy będzie obowiązkowa.

Centralny Rejestr Wyborców i 6 tysięcy nowych lokali wyborczych już w najbliższych wyborach

Centralny Rejestr Wyborców, 6 tysięcy nowych lokali wyborczych i bezpłatne przewozy dla wyborców w gminach bez publicznego transportu, co ma służyć zwiększeniu frekwencji – to główne założenia nowelizacji Kodeksu wyborczego, jaką Sejm w czwartek 26 stycznia.

Dodatek antyemerytalny dla mundurowych przyjęty przez Sejm

Dodatek antyemerytalny dla żołnierzy i funkcjonariuszy po 15 latach służby wprowadza ustawa uchwalona przez Sejm w czwartek 26 stycznia. Ustawa przewiduje też, że obowiązujący już w kilku służbach dodatek motywacyjny po 25 latach obejmie również służby specjalne, KAS i Straż Marszałkowską.

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie 2023/24 z wyższym kryterium dochodowym
Od nowego okresu świadczeniowego, który rozpocznie się 1 października 2023 r., wzrośnie kwota kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Postępowania awansowe na uczelniach na nowych zasadach

Postępowania awansowe na uczelniach wyższych będą odbywać się na zmodyfikowanych zasadach. Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację Prawa o szkolnictwie wyższym, która przewiduje zmiany w postępowaniach awansowych, obligatoryjne publiczne kolokwia habilitacyjne i dostosowanie przepisów do wprowadzenia nowych dyscyplin nauki. 

Najemnicy łamią prawo międzynarodowe i narażają się na odpowiedzialność karną

Najemnicy biorący udział w konfliktach zbrojnych naruszają prawo. Ich służba jest zakazana zarówno przez prawo międzynarodowe, jak i przepisy poszczególnych państw. Jaka jest definicja najemnika? Na jakie konsekwencje naraża się najemnik? Jakie kary za podjęcie służby najemnej przewiduje polskie prawo? 

1 lutego 2023 r. ruszy nowy nabór wniosków programu "Rodzina 500+"
Od 1 lutego rusza nabór wniosków na nowy okres świadczeniowy programu "Rodzina 500+". Z programu każdego miesiąca korzysta około 7 mln dzieci; od początku funkcjonowania programu wypłacono ponad 220 mld zł – powiedziała w czwartek minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
Kradzież tożsamości ułatwia jawność numeru PESEL

Kradzież tożsamości to zjawisko, któremu mają zapobiegać przepisy ustawy, nad której projektem trwają w rządzie trwają prace legislacyjne. Jak rzecznik praw obywatelskich ocenia proponowane rozwiązania? Co budzi wątpliwości RPO?

Osoby mobbingujące często pozostają bezkarne
Wielu pracowników nie potrafi odróżnić, co można określić jako mobbing, a co nie. Problem w polskich firmach wciąż narasta i może mieć poważne konsekwencje.
ZUS wypłaca coraz więcej międzynarodowych świadczeń
Jak informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, coraz więcej obywateli naszego kraju, którzy pracowali zarówno w Polsce, jak i w krajach Unii Europejskiej lub EFTA, osiąga prawa do świadczeń emerytalno-rentowych.
Kompleksowa opieka dla wcześniaków KORD w 2023 - pilotaż niebawem ma wejść w życie
Wcześniaki urodzone przed 32. tygodniem ciąży będą wreszcie objęte programem kompleksowej opieki rozwojowej (KORD) do 3. roku życia. Daje on szansę na poprawę opieki nad wcześniakami w Polsce w niedalekiej perspektywie - poinformowali eksperci w środę w Sejmie.
Wycinka drzew z własnej posesji w 2023 jednak bez zmian w prawie?
W środę sejmowa komisja ds. deregulacji przyjęła 8 spośród 27 poprawek, jakie zostały zgłoszone w drugim czytaniu do projekt ustawy deregulacyjnej. Komisja zdecydowała m.in. o wykreśleniu przepisów, które miały ułatwić wycinkę drzew na prywatnych posesjach.
MI pracuje nad włączeniem aut elektrycznych do tzw. kilometrówki
Ministerstwo Infrastruktury pracuje nad ustawowym rozwiązaniem, które pozwoliłoby na skorzystanie z tzw. kilometrówki posiadaczom samochodów elektrycznych i hybrydowych - poinformował w środę wiceminister infrastruktury Rafał Weber.
Loteria ma zachęcić do badań profilaktycznych

W loterii, która wystartuje 1 lutego 2023 r. będą mogły wziąć udział osoby, które skorzystały z programu Profilaktyka 40 PLUS.

Urlop ojcowski

Urlop ojcowski – urlop przysługujący ojcu wychowującemu dziecko. 

Urlop tacierzyński

Urlop tacierzyński – potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego, z której matka dziecka może zrezygnować, i która może być wykorzystana przez ojca wychowującego dziecko.

Ile zarabia bibliotekarz? I dlaczego tak mało?

Ile zarabia bibliotekarz – to zależy od obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa i regulaminów wynagradzania poszczególnych bibliotek. Z jakich składników składa się wynagrodzenie bibliotekarza? Jak kształtują się stawki wynagrodzenia zasadniczego tej grupy zawodowej? Jakie dodatki przysługują osobom należącym do niej?