REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Granice obrony koniecznej./ fot. Fotolia
Granice obrony koniecznej./ fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Granice obrony koniecznej w polskim ustawodawstwie są bardzo szerokie. Prawo i orzecznictwo opowiadają się wyraźnie po stronie napadniętego. Nawet w przypadkach przekroczenia jej granic, napadnięty może liczyć na złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia.

Obrona konieczna to jedna z instytucji prawa karnego, która została uregulowana w art.25 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z nim: Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem. Odnosi się do niej także Kodeks cywilny w art. 423.

REKLAMA

Obrona konieczna polega na legalnym odparciu pewnego niebezpieczeństwa ze strony osób trzecich,  podejmowaniu reakcji nakierowanych na dobra napastnika w celu ochrony dóbr własnych.                    

Znamiona określające sytuację obrony koniecznej

Aby doszło do sytuacji w której będziemy mogli mówić o obronie koniecznej, muszą zostać spełnione następujące znamiona:

  1. zamach- sytuacja zagrożenia dla dobra prawnego, wywołana przez człowieka;
  2. bezpośredniość- dalsza zwłoka zmniejsza szansę na odparcie zamachu. (zamach staje się bezpośredni gdy sprawca z przygotowania do zamachu przechodzi do jego usiłowania);
  3. bezprawność- zamach jest konsekwencją przekroczenia jakiejś normy sankcjonowanej;
  4. zagrożenie musi dotyczyć jakiegokolwiek dobra prawnego.

W postanowieniu z dnia 1 lutego 2006 r. (sygn. Akt  V KK 238/05) Sąd Najwyższy stwierdza, że sytuacja obrony koniecznej obejmuje zarówno odpieranie zamachu w fazie jego realizacji, ale także etap bezpośredniego zagrożenia zamachem.

Zobacz również: Prawo karne

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Przekroczenie granic obrony koniecznej

REKLAMA

Działanie w ramach obrony koniecznej musi zmierzać do uzyskania przewagi nad napastnikiem. Obrońca powinien zastosować środki współmierne do niebezpieczeństwa zamachu. Można mówić o przekroczeniu granic obrony koniecznej gdy zastosowany środek jest niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 20 czerwca 2007 r., (sygn. Akt II Aka 168/2007) stanowi podstawę prawną dla stwierdzenia, że współmierność podjętych działań do zamachu oznacza, że muszą być one adekwatne do zaatakowanego dobra. Zadanie ciosu nożem złodziejowi, który chce ukraść pusty portfel jest niedopuszczalne. Jednak gdy obrońca ma uzasadnione obawy o własne życie lub zdrowie, przysługuje mu prawo do obrony wszelkimi dostępnymi środkami, nawet kosztem dóbr napastnika.

Druga sytuacja dotyczy przekroczenia granic na odcinku bezpośredniości. Dotyczy to obrony przedwczesnej lub opóźnionej. Przy uwzględnianiu granic obrony koniecznej ważne jest wzięcie pod uwagę wymogu szybkości reakcji na działanie napastnika. Nie mieści się w granicach obrony koniecznej sytuacja, w której obrońca rusza w pogoń za napastnikiem lub gdy atak następuje na jakiś czas po sytuacji zagrożenia. W pierwszym wypadku,  Sąd Najwyższy w wyroku z 2 kwietnia 2009r., (sygn. IV KK 397/08) stwierdza, że atak na uciekającego napastnika jest złamaniem prawa. W drugim, naruszenie przepisów stwierdza Sąd Apelacyjny w wyroku z 18 września 2008r., sygn. Akt II Aka 236/2008.

Zobacz również: Sprawy rodzinne

Odpowiedzialność karna za przekroczenie granic obrony koniecznej

Przekroczenie granic obrony koniecznej może stanowić podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary przez sąd lub nawet do odstąpienia od jej wymierzenia.

Każde przekroczenie granic obrony koniecznej powinno być zbadane przez sąd.  To właśnie ten organ ustala czy w ogóle doszło do przekroczenia granic obrony koniecznej i czy u podstaw tego przekroczenia leżał strach lub wzburzenie usprawiedliwione okolicznościami zamachu. Zgodnie z art. 25 § 3 KK nie karana jest sytuacja, w której przekroczenie granic obrony koniecznej następuje pod wpływem strachu lub usprawiedliwionego wzburzenia okolicznościami zamachu. 

Obrona konieczna w stosunku do cudzych dóbr

Art. 25 § 4 KK określa sytuację ochrony przed zamachem na jakiekolwiek dobra prawne należące do innej osoby. Obrońcy w takiej sytuacji, przyznaje się ochronę prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych, jako że ich działanie zmierza do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie uprawnia to do działania jak np. policjant. W sytuacji gdy zostanie naruszona nietykalność osobista obrońcy, to sprawca będzie odpowiadał jak za naruszenie art. 222 § 1 KK. Przestępstwo to jest zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności do lat 3.

Opracowano na podstawie

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/15
    Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
    od 1 stycznia i od 1 lipca
    od 1 stycznia i od 1 czerwca
    od 1 lutego i od 1 lipca
    Następne
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kolejne podwyżki 30% dla nauczycieli dopiero za dwa lata? Dyplomowany nie będzie miał w 2025 r. 7500 zł brutto zasadniczej?

    „Barbara Nowacka nie zamierza składać nauczycielom wielkich deklaracji finansowych, ponieważ – jak podkreśliła – finansowo jest znacznie gorzej niż się wydaje.” Taką PAP podał informację dodając "Zdaniem szefowej resortu reforma możliwa będzie najwcześniej w 2026 r.". 

    14 marca 2024 r. o godz. 16 upływa termin na zgłaszanie kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast

    Już 14 marca 2024 r. o godz. 16 upływa termin na zgłaszanie kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Kandydat musi mieszkać na terenie województwa, powiatu, gminy, miasta czy dzielnicy, w których chce zdobyć mandat.

    MIĘDZYNARODOWY PRZEGLĄD PRASY INFOR.PL: Trump z Bidenem walczą o głosy pracowników

    Zapraszamy na Międzynarodowy Przegląd Prasy

    Nowe rozporządzenie. Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze w razie zagrożenia skażeniami lub wystąpienia skażeń

    W przypadku wykrycia zagrożenia skażeniami lub stwierdzenia wystąpienia skażeń wprowadza się lub ogłasza sygnały alarmowe lub komunikaty ostrzegawcze. Obowiązują one na terytorium Polski i dotyczą wszystkich osób przebywających na jej obszarze. Rozporządzenie w tej sprawie obowiązuje od 2 marca 2024 r.

    REKLAMA

    Ogólnounijny portfel cyfrowy. Parlament Europejski akceptuje rozporządzenie

    Parlament Europejski w dniu 29 lutego 2024 r wyraził zgodę na nowe rozporządzenie wprowadzające ogólnounijny portfel cyfrowy (European Digital Identity Wallet). Zgodnie z przyjętym rozporządzeniem, które zostało już uzgodnione z państwami członkowskimi, nowy portfel tożsamości cyfrowej pozwoli obywatelom na identyfikację i uwierzytelnianie się w sieci bez konieczności uciekania się do usługodawców komercyjnych.

    Odpowiedzialność za treści zamieszczane w internecie. Wdrożenie Aktu o usługach cyfrowych w Polsce (tzw. „Konstytucji internetu”)

    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (Akt o usługach cyfrowych; DSA – Digital Service Act) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową, która nakłada na branżę cyfrową w Unii Europejskiej odpowiedzialność za treści zamieszczane na platformach internetowych. Regulacja ta wzmacnia pozycję użytkowników wobec dostawców usług.

    Co się zmienia w rocznych e-receptach od 1 marca 2024 r.?

    Lekarz zamieści na e-recepcie bardziej szczegółowy opis dawkowania. Czy zmieniają się też zasady realizacji rocznych recept?

    1261,64 zł – od 1 marca 2024 r. nawet tyle zasiłku może być nietykalne dla komornika. Sprawdź jak wzrosły kwoty wolne od potrąceń.

    Osoby otrzymujące zasiłki chorobowe, macierzyńskie oraz opiekuńcze, a także świadczenia rehabilitacyjne, mają od 1 marca 2024 r. zapewnione wyższe wpływy. Wzrosły kwoty wolne od potrąceń podczas egzekucji sądowej lub administracyjnej.

    REKLAMA

    Renta z tytułu niezdolności do pracy 2024. Podwyżka waloryzacyjna od 1 marca. O ile? Kto i jak może uzyskać rentę?

    Od 1 marca 2024 r. wzrosły - na skutek podwyżki waloryzacyjnej - nie tylko emerytury, ale i renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Są wyższe o 12,12 proc. Najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy teraz wynosi 1780,96 zł brutto, a renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy 1335,72 zł brutto.

    Zmiany w szkołach. Od przyszłego roku podstawa programowa będzie ograniczona. Mniej nauki ma poprawić kondycję psychiczną uczniów

    MEN ma w planach odchudzenie podstawy programowej i ograniczenie prac domowych w takim zakresie, żeby zdobycie wiedzy nie było okupione cierpieniem psychicznym uczniów. Wśród przyczyn kryzysu zdrowia psychicznego osób uczniowskich jest przeładowanie podstawy programowej i liczba godzin spędzanych w szkole.

    REKLAMA