Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Trybunał Konstytucyjny o kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich

Trybunał Konstytucyjny o kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich/Fot. Shutterstock
Trybunał Konstytucyjny o kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich/Fot. Shutterstock
fot. Shutterstock
Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu pozwalającego działać Rzecznikowi Praw Obywatelskich po zakończeniu kadencji.

TK: przepis pozwalający działać RPO po zakończeniu kadencji jest niezgodny z konstytucją

Przepis, który pozwala pełnić obowiązki Rzecznikowi Praw Obywatelskich po upływie kadencji do czasu objęcia stanowiska przez następcę jest niezgodny z konstytucją - orzekł w czwartek Trybunał Konstytucyjny. Uznał, że przepis ten ma utracić moc po upływie 3 miesięcy. W tym czasie parlament powinien uchwalić ustawę dot. kadencji RPO - wskazał TK.

W uzasadnieniu wyroku sędzia Stanisław Piotrowicz podkreślił, że trzymiesięczny okres na utratę mocy przez przepis określony został w trosce o zachowanie ciągłości ochrony praw i wolności obywateli. "Jest to czas dla parlamentu na dostosowanie systemu prawnego do orzeczenia Trybunału. W ciągu trzech najbliższych miesięcy powinna zostać uchwalona ustawa regulująca sytuacje, w których urząd Rzecznika jest nieobsadzony przez jakiś czas po upływie kadencji" - wskazał TK.

"Zagadnienie złożenia z urzędu, niemożności sprawowania funkcji, ewentualnego zastępstwa do czasu powołania następcy, a także wszystkie inne normy niezbędne dla poprawnego działania urzędu RPO muszą zostać uszczegółowione w ustawie" - mówił sędzia Piotrowicz.

Przedłużenie pełnienia obowiązków przez RPO

Postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowane przez posłów PiS wnioskiem, który trafił do Trybunału w połowie września ub.r. Chodziło o zbadanie konstytucyjności ustawowego przedłużenia pełnienia obowiązków przez RPO w sytuacji, gdy upłynie jego określona w konstytucji pięcioletnia kadencja, a następca nie zostanie wybrany przez parlament. Normę tę reguluje art. 3 ust. 6 ustawy o RPO i mówi on, że "dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika". Kadencja rzecznika Adama Bodnara upłynęła 9 września ub.r.

"Kadencja RPO wynikająca z konstytucji traktowana powinna być jako pierwszy wskaźnik jego legitymacji do działania. Z tą kadencją powinna iść synchronizacja kadencyjności w ustawie o RPO. Obecnie tego nie ma i dlatego zachodzi konieczność uruchomienia kontroli konstytucyjnej zaskarżonego przepisu" - wskazywali we wniosku posłowie PiS.

Trybunał ocenił, że zaskarżony przez posłów przepis "w praktyce jest stosowany w ten sposób, że skutkuje automatycznym przedłużeniem kadencji RPO do czasu wyboru jego następcy bez żadnych ograniczeń czasowych, czy przedmiotowych". "Ustawodawca w żaden sposób nie zamyka kadencji dotychczasowego RPO, nie wyznacza też żadnego organu, który te obowiązki mu powierza, ani takiego, który może mu je odebrać. Zaskarżony przepis wprowadza nieznaną konstytucji i niesprecyzowaną w żaden sposób instytucję pełniącego obowiązki RPO" - mówił sędzia Piotrowicz.

"Ustrojodawca wyznaczył kadencję RPO na pięć lat, z czego wynika, że kadencja ta zwyczajnie nie może trwać dłużej. Co więcej, ustawodawcy zwykłemu nie pozostawiono delegacji do tego, by uregulować tę kwestię w ustawie" - dodał sędzia.

Piotrowicz przypomniał, że "RPO ma wspomagać obywateli, którzy tego wsparcia potrzebują najbardziej, gdyż są wobec państwa i jego działań zagubieni, bezradni, potencjalnie pokrzywdzeni". "Zwracający się do RPO zakładają, że ich wnioski zostaną załatwione przez organ posiadający legitymację do działania, czy też upraszczając, przez organ faktycznie dysponujący pełnomocnictwami do działania; pełnomocnictwami, których termin obowiązywania nie upłynął" - wskazał sędzia TK.

"Umożliwienie jakiemukolwiek obywatelowi kwestionowania (...) statusu RPO z powodu niekonstytucyjności przepisu prowadzi do naruszenia przez ten przepis zasady bezpieczeństwa prawnego i zasady legalizmu" - ocenił sędzia Piotrowicz.

Podczas rozprawy dotyczącej tej kwestii, która odbyła się w tym tygodniu przed TK, Bodnar argumentował, że w sprawie "można zastanawiać się, czy chodzi o instytucję RPO, czy też o osobę samego Rzecznika". "Uznanie tego przepisu za niezgodny z konstytucją uruchomi cały szereg negatywnych konsekwencji (...) naruszy stabilność i ciągłość działania tej instytucji" - oceniał. Bodnar wskazywał też wtedy na przykłady inne stanowisk państwowych, w przypadku których obowiązują zbliżone zasady odnoszące się do kadencji.

"Sprawa, w której zapadł wyrok, nie dotyczy ani konkretnego Rzecznika Praw Obywatelskich, ani urzędu RPO jako takiego. Trybunał zajmował się jedynie przepisem regulującym kwestię kadencji RPO" - podkreślił natomiast w czwartkowym ustnym uzasadnieniu wyroku sędzia Piotrowicz.

Sędzia poinformował też, że podczas rozpatrywania tej sprawy TK "stwierdził istnienie uchybień w prawie, których usunięcie jest niezbędne do zapewnienia spójności systemu prawnego RP".

W związku z tym Trybunał postanowił skierować do Sejmu postanowienie sygnalizacyjne wskazujące, że "analogiczne do niekonstytucyjnego przepisu rozwiązania dotyczą także innych organów, których kadencje określone są w konstytucji".

W uzasadnieniu Trybunału podkreślono także znaczenie konstytucyjnej zasady domniemania konstytucyjności, zgodnie z którą wszystkim przepisom składającym się na system prawny przysługuje domniemanie ich zgodności z konstytucją do momentu odmiennego orzeczenia TK.

Zauważono, że tylko TK decyduje o tym, czy dany przepis jest konstytucyjny. Zaznaczono przy tym, że Trybunał nie może dokonywać takiej oceny z urzędu bez wcześniejszego zgłoszenia danej sprawy przez uprawniony organ.

"Wynika z tego, że w systemie prawa mogą, nawet przez wiele lat, funkcjonować, a więc obowiązywać przepisy niekonstytucyjne. Nawet wtedy, gdy Trybunał stwierdzi niezgodność z konstytucją danego przepisu, nie może z urzędu ocenić w ten sam sposób, kolejnych analogicznych przepisów innych ustaw" - wskazał sędzia Piotrowicz.

Termin rozpatrzenia sprawy wielokrotnie przekładany

Trybunał wielokrotnie przekładał termin rozpatrzenia tej sprawy. Ostatecznie TK przeprowadził rozprawę w poniedziałek i we wtorek. Pierwszego dnia wysłuchał na niej stron tego postępowania - przedstawicieli: wnioskodawców, Sejmu i Prokuratora Generalnego. Swoje stanowisko przedstawił także osobiście RPO. Z kolei drugiego dnia rozprawy jej uczestnicy - przede wszystkim Bodnar - odpowiadali na pytania sędziów. Prokurator Generalny i Sejm wnosili w swoich stanowiskach o uznanie przepisu za niekonstytucyjny.

TK rozpatrzył sprawę w składzie pięciorga sędziów TK pod przewodnictwem prezes Trybunału Julii Przyłębskiej. Poza przewodniczącą składu oraz sprawozdawcą - sędzią Piotrowiczem - w składzie byli jeszcze sędziowie: Justyn Piskorski, Bartłomiej Sochański i Wojciech Sych. Wyrok TK jest ostateczny. (PAP)

Autorzy: Marcin Jabłoński, Mateusz Mikowski
mja/ mm/ robs/

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Regulaminy pracy w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego (PDF)
Regulaminy pracy w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego (PDF)
Tylko teraz
Źródło: PAP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Rehabilitacja 25 plus - ruszył nabór wniosków
    Rehabilitacja 25 plus to dofinansowanie przeznaczone dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami, które w roku 2016 lub później zakończyły uczęszczanie do placówek pobytu dziennego. Jakie są warunki jego uzyskania, a także kto i od kiedy może składać wnioski?
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy reguluje kwestie z zakresu prawa rodzinnego. Ustawa została uchwalona w 1964 r. i była wielokrotnie nowelizowana.
    Jak wyrobić paszport? Wszystko, co musisz wiedzieć
    Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w 2004 oraz do strefy Schengen kilka lat później sprawiło, że paszporty stały się w jakimś sensie zbędne. Każdy może przekroczyć pieszo granice z Niemcami lub Czechami i nie zwrócić na to większej uwagi. Jednak na strefie Schengen świat się nie kończy. Wycieczka w dalsze rejony świata wiąże się z koniecznością posiadania paszportu. Od czego zacząć, aby wyrobić paszport?
    Przemoc domowa - MS zapowiada nowe przepisy
    Ministerstwo sprawiedliwości proponuje kolejne narzędzia, mające przeciwdziałać przemocy domowej. Na jakim etapie jest projekt?
    Wakacje kredytowe tylko dla osób zaspokajających własne potrzeby mieszkaniowe
    Wakacje kredytowe mają być dostępne dla osób posiadających kredyt hipoteczny w złotówkach, które sfinansowały nim zakup nieruchomości na cele mieszkaniowe. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy mającej je wprowadzić do polskiego systemu prawa. Jakie założenia przyjął projektodawca?
    Kredyt bez wkładu własnego – nowe limity ceny m2
    Kredyt bez wkładu własnego niesie za sobą ograniczenia, np. limity cen metra kwadratowego kupowane mieszkania. Portal GetHome.pl sprawdził, jak duża jest obecnie w największych miastach oferta mieszkań do kupienia za taki kredyt.
    Emerytura rolnicza a działalność gospodarcza - zmiany
    Rolnik na emeryturze nie będzie musiał zaprzestawać prowadzenia działalności rolniczej, by otrzymać świadczenie w pełnej wysokości. Takie zmiany zakłada nowelizacja ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu, seniorzy nie będą musieli składać żadnych wniosków. Szacujemy, że uprawnionych do świadczenia jest około 9 mln osób – poinformowała we wtorek w Świerczach (woj. mazowieckie) minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Premier: rozważamy przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. w całości lub części
    Premier zapowiada przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. - rząd rozważa możliwość przedłużenia obowiązującej do końca lipca tego roku tarczy antyinflacyjnej w całości lub części - powiedział we wtorek podczas konferencji prasowej premier Mateusz Morawiecki.
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów - UOKiK opracowuje zasady
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów jest problemem związanym z intensywnie rozwijającym się rynkiem mediów społecznościowych i brakiem transparentnych zasad. Dlatego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kończy przygotowania nad zbiorem zasad związanych z treściami sponsorowanymi. Jakie to będą zasady?
    Wniosek o „żłobkowe” do 31 maja 2022 r. - czy warto złożyć?
    31 maja 2022 r. upływa ważny termin dla rodziców wnioskujących o tzw. świadczenie żłobkowe. Czy warto się spieszyć?
    Bilet z drugiej ręki - jak uniknąć problemów?
    O czym pamiętać kupując bilet z drugiej ręki? Na jakie przepisy dotyczące odsprzedaży biletów warto zwrócić uwagę?
    Kredyt sędziego a sprawa "frankowa" - uchwała SN
    Sędzia, który zawarł z bankiem będącym stroną postępowania umowę kredytu frankowego nie jest z tej przyczyny wyłączony z mocy ustawy ze sprawy dotyczącej roszczeń wynikających z umowy zawartej przez ten bank z innym podmiotem - wynika z uchwały Sądu Najwyższego.
    Koniec stanu epidemii w Polsce od poniedziałku 16 maja
    Koniec stanu epidemii w Polsce następuje z dniem 16 maja. Zostaje zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego - wynika z rozporządzenie ministra zdrowia w tej sprawie opublikowano w Dzienniku Ustaw. Co się zmienia?
    Krajowy Plan Odbudowy. Ustawa o SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE
    KPO dla Polski. Czekamy na formalną akceptację kolegium unijnych komisarzy, to jest kwestia kilku, kilkunastu dni - powiedział rzecznik rządu Piotr Müller pytany o Krajowy Plan Odbudowy. Podkreślił, że projekt dotyczący likwidacji Izby Dyscyplinarnej SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE.
    Zmiany w Polskim Ładzie od lipca 2022 - wątpliwości konstytucyjne wobec ustawy
    Zmiany w Polskim Ładzie. Koalicja Obywatelska wstrzymała się w Sejmie od głosu w głosowaniu nad nowelą ustawy, która obniża dolną stawkę PIT z 17 na 12 procent, bo nie zostały przyjęte poprawki zgłoszone przez nasz klub - mówi poseł Jarosław Urbaniak. Jak ponadto ocenił, nowela ustawa może być sprzeczna z konstytucją.
    MS: sądy znacznie przyspieszyły
    Średni czas postępowań w 2022 r. skrócił się o prawie dwa miesiące - informuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Co wpływa na przyspieszenie pracy sądów?
    Dodatkowy termin na pierwsze przesłanie prądu z OZE do sieci [Sejm]
    Sejm uchwalił nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska z poprawką, która wydłuża do 16 lipca 2024 r. termin pierwszego wprowadzenia energii do sieci przez nowych wytwórców prądu z OZE.
    Frankowicze - SN uwzględnił skargi nadzwyczajne Prokuratora Generalnego
    Sąd Najwyższy uwzględnił 2 z 15 dotychczas skierowanych przez Prokuratora Generalnego skarg nadzwyczajnych w obronie frankowiczów i uchylił w całości zaskarżone nakazy zapłaty Sądu Okręgowego w Białymstoku oraz Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
    KE proponuje nowe przepisy chroniące dzieci przed wykorzystaniem seksualnym
    Komisja Europejska uważa, że obecny system oparty na dobrowolnym wykrywaniu i zgłaszaniu takich przypadków przez przedsiębiorstwa okazał się niewystarczający, aby zapewnić dzieciom dostateczną ochronę.
    Pandemia już nie chroni przed eksmisją - powrót eksmisji lokatorów
    Od kiedy obowiązuje zniesienie zakazu eksmisji? Co to oznacza dla właścicieli i lokatorów? Jakie są najczęstsze powody postępowania eksmisyjnego?
    Wadliwie zwołane zebranie wspólnoty mieszkaniowej. Czy uchwała jest ważna?
    Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że błędy w zakresie zwołania i przeprowadzenia zebrania wspólnoty mieszkaniowej są istotne, jeśli miały one wpływ na wynik głosowania oraz przyjęte uchwały. Osoba zainteresowana podważeniem uchwał powinna np. wykazać, że wadliwe zwołanie zebrania wspólnoty miało związek z wynikiem późniejszego głosowania. Trzeba pamiętać, że oprócz uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali, możliwe jest też złożenie pozwu o stwierdzenie nieważności uchwały (z wykorzystaniem art. 189 kodeksu postępowania cywilnego).
    Makijaż permanentny lub tatuaż z odpowiednim tuszem - radzi GIS
    Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, iż wymagania dla tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego zostały określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej.
    Kiedy 14. emerytura w 2022 r.?
    Kiedy zostanie wypłacona 14. emerytura w 2022 r.? Kto otrzyma świadczenie? Zasady dotyczące przyznawania czternastek emerytom i rencistom zawiera projekt wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.
    Kiedy obywatel Ukrainy powinien zgłosić w ZUS wyjazd z Polski?
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o ważnych zasadach dotyczących obywateli Ukrainy, którzy otrzymają wsparcie w ramach programów 500+ i rodzinnego kapitału opiekuńczego.