Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym

• Wezwanie do próby ugodowej i mediacja pozasądowa nie będą przerywały biegu terminu przedawnienia
• Konieczny akt notarialny w przypadku gruntów rolnych, mających wchodzić w skład rolniczej spółdzielni produkcyjnej
• Zmiany dotyczące instytucji wyzysku
• Odpowiedzialność pełnoletnich dzieci najemców za zobowiązania rodziców wynikające z tytułu umowy najmu
• Termin wejścia w życie zmian

Wezwanie do próby ugodowej i mediacja pozasądowa nie będą przerywały biegu terminu przedawnienia

W obecnym stanie prawnym zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego za dominujący należy uznać pogląd, że do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzi na skutek m.in. złożenia pierwszego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, jako czynności przedsięwziętej przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.), jak i wszczęcia pierwszej mediacji pozasądowej (art. 123 § 1 pkt 3 k.c.).

Nowelizacja ma ograniczyć wpływ złożenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej bądź wszczęcia postępowania mediacyjnego (prowadzonego bez zaangażowania sądu) na bieg terminu przedawnienia do jego zawieszenia na czas trwania postępowania pojednawczego bądź mediacyjnego.

W przeciwieństwie do przerwania biegu terminu przedawnienia, powodującego konieczność jego liczenia od początku, po ustaniu okoliczności uzasadniających zawieszenie, termin przedawnienia biegnie dalej od chwili, w której ustało zawieszenie. Oznacza to, że termin przedawnienia ulega przedłużeniu o czas trwania przeszkody w dochodzeniu roszczenia.

Zmiana ta wyeliminuje praktykę składania przez wierzycieli wniosku o zawezwanie do próby ugodowej jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia, co w konsekwencji ograniczy liczbę spraw wpływających do sądów rejonowych. Pozwoli to również na wyklarowanie sytuacji procesowej stron sporów oraz przywróci zawezwaniu do próby ugodowej jej pierwotny, właściwy cel – czyli zawarcie ugody, mając na względzie słuszne interesy zarówno wierzyciela, jak i dłużnika.

Konieczny akt notarialny w przypadku gruntów rolnych, mających wchodzić w skład rolniczej spółdzielni produkcyjnej

Obecne przepisy wyłączają wymaganie formy aktu notarialnego w sytuacjach, w których grunty, wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.

Uchylenie tego rozwiązania przyczyni się m.in. do zagwarantowania pewności obrotu nieruchomościami.

Zmiany dotyczące instytucji wyzysku

Czym jest wyzysk?
Instytucja tzw. wyzysku określa sytuację, gdy jedna ze stron umowy – wykorzystując określone upośledzenie drugiej strony – zastrzega dla siebie świadczenie rażąco przewyższające świadczenie własne.

W ostatnich latach pojawiły się praktyki rynkowe polegające na zawieraniu umów o skutkach analogicznych do wyzysku, lecz formalnie nie mieszczących się w zakresie zastosowania tej instytucji. Chodzi np. o nakłanianie osób starszych, przy zastosowaniu technik marketingowych, do nabywania rzeczy ruchomych codziennego użytku po zawyżonych cenach. W efekcie, stosowane techniki sprzedaży utrudniają rozważenie oferty, a umowa sprzedaży zawierana jest pod wpływem sugestii, bez potrzebnego namysłu.

Aby przeciwdziałać m.in. takim sytuacjom dodano „brak dostatecznego rozeznania” do katalogu przesłanek, których zaistnienie pozwala ocenić sytuację, jako stanowiącą wyzysk w rozumieniu prawa.

Odpowiedzialność pełnoletnich dzieci najemców za zobowiązania rodziców wynikające z tytułu umowy najmu

Obecnie, po osiągnięciu pełnoletności, dzieci najemców odpowiadają solidarnie z rodzicami za zobowiązania czynszowe oraz zapłatę innych opłat dotyczących najmu. Sytuacja ta występuje również, gdy osoby pełnoletnie faktycznie nie osiągnęły zdolności samodzielnego utrzymania się i pozostają na utrzymaniu rodziców. Występowanie takich sytuacji jest społecznie niepożądane, ponieważ może oznaczać znaczne trudności w starcie w dorosłe życie.

Po zmianie, zapewniona zostanie ochrona pełnoletnich dzieci, pozostających na utrzymaniu rodziców, przez wyłączenie ich odpowiedzialności za zapłatę czynszu i innych należnych opłat z tytułu umowy najmu lokalu mieszkalnego.

Termin wejścia w życie zmian

Nowe przepisy (zgodnie z projektem) mają wejść w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Biorąc pod uwagę fakt, że projekt ten musi przejść procedurę legislacyjną w Sejmie i Senacie, to należy przypuszczać, że nowe przepisy wejdą w życie na początku 2022 roku.