Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Whistleblowing w Polsce. Kiedy ustawa o sygnalistach?

Rödl & Partner
Audyt, BPO, doradztwo podatkowe, doradztwo prawne, consulting
Whistleblowing w Polsce. Kiedy ustawa o sygnalistach?
Whistleblowing w Polsce. Kiedy ustawa o sygnalistach?
Komisja Europejska wzywa Polskę do złożenia wyjaśnień w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i wyjaśnienia braku wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Czy spowoduje to znaczne przyspieszenie prac nad ustawą? Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Dyrektywa dot. ochrony sygnalistów nadal niewdrożona w Polsce

Kraje Unii Europejskiej zostały zobowiązane do wdrożenia przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23 października 2019 roku w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (zwanej dalej: „Dyrektywą”) do swojego porządku prawnego.
Termin na wdrożenie wspomnianej Dyrektywy upłynął 17 grudnia 2021 roku, a mimo tego zdecydowana większość państw członkowskich nie wykonała jeszcze ciążącego na nich obowiązku.

Jakie skutki może mieć brak wdrożenia dla państwa członkowskiego?

Brak wdrożenia dyrektywy UE może zostać uznane za naruszenie traktatów UE, w związku z czym przeciw krajom uchybiającym terminowi transpozycji może zostać wszczęte formalne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (tzw. infrigment procedure).

W styczniu 2022 roku, a więc stosunkowo krótko po upływie terminu na wdrożenie, Komisja Europejska (dalej: „KE”) wysłała do 24 państw członkowskich wezwania do usunięcia uchybienia, co stanowiło pierwszy etap formalnego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Rzadko zdarza się, by postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego było wszczynane przeciwko państwom UE tak szybko po stwierdzeniu nieprzestrzegania dyrektywy. Może to być jednak oznaka tego, jak poważnie UE postrzega potrzebę ochrony sygnalistów.

Mimo wszczęcia formalnego postępowania, zgodnie z komunikatem KE z 15 lipca 2022 roku, piętnaście państw członkowskich w dalszym ciągu nie wdrożyło odpowiednich przepisów. Jednym z nich jest Polska. Pozostałymi 14 krajami, które nie wdrożyły Dyrektywy, są: Bułgaria, Czechy, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Słowacja i Hiszpania.

Zgodnie ze wspomnianym komunikatem wszystkie te państwa zostały wezwane do złożenia wyjaśnień w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i wyjaśnienia braku wdrożenia Dyrektywy.

Na dzień publikacji niniejszego artykułu, kraje te mają już jedynie nieco ponad miesiąc na udzielenie odpowiedzi KE, w tym na przekazanie informacji o pracach nad aktami wprowadzającymi. Państwu członkowskiemu UE, które nie poinformuje Komisji o środkach, które w pełni transponują przepisy dyrektyw, grozi w następstwie skierowanie sprawy do Trybunału Sprawiedliwości. Komisja może na tym etapie zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości o nałożenie kary i stwierdzenie, że dany kraj naruszył prawo UE.

Założenia Dyrektywy dot. ochrony sygnalistów

Omawiana Dyrektywa w swoich założenia wskazuje na konieczność przyjęcia regulacji prawnych związanych ze zgłaszaniem naruszeń, w tym dotyczących ochrony zgłaszających (tzw. sygnalistów) oraz trybu zgłaszania naruszeń i podejmowania działań następczych przez podmioty prawne oraz organy publiczne.

Interesującym z punktu widzenia przedsiębiorców jest nałożenie na nich obowiązku przyjęcia procedury zgłoszeń wewnętrznych oraz utworzenie w jej ramach poufnych i bezpiecznych kanałów przyjmowania zgłoszeń od sygnalistów.

Należy jednak zauważyć, że przepisy Unii Europejskiej oddziałują na prawo krajowe państw członkowskich w zależności od rodzaju aktu prawnego, w którym zostały zamieszczone.
Dyrektywy wymagają transpozycji do porządku krajowego i brak jest – co do zasady – możliwości bezpośredniego stosowania przepisów dyrektywy. Natomiast, zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej „Dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków”.

Dyrektywa narzuca zatem pewne minimalne standardy regulacji państwowych w zakresie przyjmowanych regulacji prawnych, w tym przewiduje szereg obowiązków związanych z ochroną sygnalistów, które powinny zostać wdrożone przez przedsiębiorstwa. Takimi obowiązkami prócz wspomnianych będzie m.in.:

  • wskazanie osób odpowiedzialnych za weryfikację zgłaszanych naruszeń,
  • ustanowienia 7 dniowego terminu na potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia przez przedsiębiorcę otrzymanego od sygnalisty,
  • podejmowanie działań wyjaśniających oraz przekazywanie sygnaliście informacji zwrotnych, zarówno o przyjęciu zgłoszenia jak i o podjętych w związku z nim działaniach następczych,
  • ustanowienie maksymalnego 3 miesięcznego terminu na przekazanie informacji zwrotnych o podjętych działaniach następczych,
  • udostępnienie pracownikom informacji na temat wewnętrznych oraz zewnętrznych możliwościach zgłaszania naruszeń.

Kiedy ustawa o sygnalistach w Polsce?

Polski ustawodawca od dłuższego czasu prowadzi pracę nad wdrożeniem Dyrektywy do polskiego porządku prawnego. Pierwszy projekt polskiej ustawy datowany jest na 14 października 2021 r. Spotkał się on jednak z dużą krytyką w trakcie konsultacji publicznych i opiniowania projektu. To spowodowało, że dnia 12 kwietnia 2022 roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawiła się druga, całkowicie zmieniona wersja projektu ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Ten projekt również nie był przekonujący, co spowodowało, że 7 lipca 2022 roku opublikowano kolejny, trzeci projekt ustawy o ochronie sygnalistów.

Obecny projekt ustawy, w ślad za wymogami Dyrektywy, zakłada, że podmioty prywatne (firmy) będą zobowiązane do przyjęcia procedury zgłoszeń wewnętrznych naruszeń prawa.

Zgodnie z nowym projektem duże przedsiębiorstwa (podmioty prywatne, na rzecz których wykonuje pracę co najmniej 250 osób) będą zobowiązane do ustalenia odpowiedniej procedury wewnętrznej po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.

Projektowany termin realizacji wspomnianego obowiązku dla podmiotów prywatnych, na rzecz których wykonuje pracę co najmniej 50 i mniej niż 250 osób to 17 grudnia 2023 roku.

Część podmiotów prawnych, w tym przede wszystkim podmioty prowadzące działalność w zakresie:

  • usług, produktów i rynków finansowych;
  • zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;
  • bezpieczeństwa transportu;
  • ochrony środowiska;

będą zobowiązane do wprowadzenia odpowiedniej wewnętrznej procedury niezależnie od ilości osób wykonujących dla nich pracę. Jednoczenie projekt ustawy zezwala mniejszym podmiotom wprowadzenie odpowiedniej procedury wewnętrznej na zasadzie dobrowolności.

Według projektu brak ustalenia procedury może skutkować nałożeniem grzywny, a naruszenie obowiązku zachowania poufności tożsamości osoby, która dokonała zgłoszenia, może oznaczać dla kadry zarządzającej nawet karę pozbawienia wolności.

Skutki komunikatu Komisji Europejskiej

Wśród praktyków compliance istnieje przekonanie, że najnowszy komunikat KE spowoduje znaczące przyspieszenie prac nad projektem ustawy i odrzucenie kolejnych postulatów rynku dotyczących zmian w projekcie. To natomiast ma spowodować, że projekt ustawy wdrażającej Dyrektywę zostanie skierowany do Sejmu RP w najbliższych kilku tygodniach.

Jako że wdrożenie wewnętrznych regulacji dotyczących tak newralgicznego zagadnienia, jak zgłoszenia nieprawidłowości jest procesem długotrwałym, przedsiębiorcy już teraz powinni bacznie przyglądać się temu zagadnieniu i rozważyć wdrażanie rozwiązań na bazie samej Dyrektywy oraz projektu ustawy. Te dwie podstawy pozwalają bowiem przynajmniej na zmapowanie procedury wewnętrznej i wstępne zaprojektowanie procesu zgłaszania i przyjmowania oraz obsługi zgłoszeń potencjalnych naruszeń.

Podstawa prawna: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.

Łukasz Napiórkowski, adwokat i Senior Associate w Rödl & Partner

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Spółdzielnia mieszkaniowa
    Spółdzielnia mieszkaniowa to organizacja posiadająca osobowość prawną. Jej celem jest prowadzenie działalności polegającej na zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na rzecz zrzeszonych mieszkańców. Może posiadać nieograniczoną liczbę członków.
    Biedronka otwarta w niedzielę? Zapowiedź wzmożonych kontroli
    O przeprowadzenie przez Państwową Inspekcję Pracy wzmożonych kontroli przestrzegania ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i w święta zwróciła się do głównej inspektor pracy Katarzyny Łażewskiej-Hrycko minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg. To już kolejne pismo MRiPS w tej sprawie.
    Sejm: Głosowanie nad wetem Senatu do Kodeksu karnego przełożone
    Marszałek Sejmu Elżbieta Witek poinformowała w piątek podczas głosowań w Sejmie, że podjęła decyzję o zdjęciu z porządku obrad rozpatrzenia weta Senatu do nowelizacji Kodeksu karnego.
    Koniec z opłatą za czas oczekiwania na wpis hipoteki do KW
    Sejm uchwalił ustawę, przyjmując część poprawek Senatu, mocą której banki będą zobowiązane do zwrotu opłat naliczanych w czasie oczekiwania na wpis do księgi wieczystej hipoteki zabezpieczającej kredyt hipoteczny.
    Nowelizacja o bezpieczeństwie gazowym uchwalona przez Sejm
    Nowelizacja ustawy o bezpieczeństwie gazowym m.in przedłuża do końca 2027 r. obowiązek zatwierdzania przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki taryf na sprzedaż gazu do odbiorców domowych i strategicznych instytucji pożytku publicznego, takich jak np. szpitale, szkoły i przedszkola.
    Dodatek do ogrzewania drewnem, olejem opałowym, LPG nie został uwzględniony w ustawie o dodatku węglowym. Ale będą inne dopłaty na nie
    Sejm zdecydował, że 3 tys. zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym ogrzewającym się węglem kamiennym. Dla domostw z innymi źródłami ciepła zostaną przygotowane odrębne świadczenia pieniężne.
    Czy banki utrudniają skorzystanie z wakacji kredytowych?
    W wyniku działań Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wiele banków zmieniło niekorzystne dla konsumentów praktyki, np. umożliwia złożenie wniosków o zawieszenie rat na dowolny, ustawowy okres.
    Jakie zmiany w karcie wędkarskiej?
    Karta wędkarska ma ulec likwidacji – to jedna ze zmian nad, którymi pracuje Departament Rybactwa Wód Polskich i Ministerstwo Infrastruktury.
    Rzeczkowska: skorzystanie z wakacji kredytowych nie wpłynie na zdolność kredytową
    - Bardzo nas cieszy, że kolejne banki oraz BIK potwierdzają, że skorzystanie z wakacji kredytowych nie wiąże się z automatycznymi kłopotami z uzyskaniem innego kredytu – powiedziała PAP minister finansów Magdalena Rzeczkowska.
    Trwają prace nad ustawą o działalności lombardów
    Celem prac nad ustawą tzw. lombardową jest wzmocnienie monitoringu nad rynkiem lombardów oraz zwiększenie ochrony dla klientów.
    To nie koniec koronawirusa w Polsce - kolejna fala na przłomie listopada i grudnia
    Kolejna fala koronawirusa grozi Polsce na przełomie listopada i grudnia - ocenił podczas czwartkowej konferencji minister zdrowia.
    Ochrona sygnalistów - przepisy karne
    Celem wymuszenia prawidłowego stosowania tzw. ustawy o sygnalistach twórca projektu zdecydował się na wprowadzenie przepisów karnych. Jakich?
    Whistleblowing w Polsce. Kiedy ustawa o sygnalistach?
    Komisja Europejska wzywa Polskę do złożenia wyjaśnień w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i wyjaśnienia braku wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Czy spowoduje to znaczne przyspieszenie prac nad ustawą? Co to oznacza dla przedsiębiorców?
    Wakacje kredytowe – czy frankowicze mają szansę na wsparcie?
    Kto i na jakich zasadach może skorzystać z pomocy kredytowej? Jakie możliwości obecnie mają frankowicze?
    Przestępczość środowiskowa - nowe przepisy
    Zaostrzenie kar za wykroczenia i przestępstwa przeciwko środowisku jest celem ustawy o przeciwdziałaniu przestępczości środowiskowej. Nowa ustawa trafi do podpisu prezydenta.
    14. emerytura na stałe?
    Czy 14.emerytura zostanie wprowadzona na stałe? O pracach nad nową ustawą poinformowała minister Marlena Maląg.
    Senat zaproponował poprawki do ustawy o dodatku węglowym
    Senat zgłosił w czwartek poprawki do ustawy o dodatku węglowym, rozszerzając zakres gospodarstw domowych uprawnionych do otrzymania dodatku w wysokości 3 tys. zł. Senat zaproponował też wykreślenie wszystkich przepisów dotyczących banków i Prawa bankowego.
    W tym roku na urlop wyjedzie 59% Polaków [BADANIE]
    W tym roku na wakacje pojechało lub pojedzie około 59% Polaków — to mniej niż przed wybuchem pandemii. Około 63% osób, które zadeklarowały wyjazd na urlop, spędzi go w Polsce, prawie 23% — w innym kraju Europy, a ponad 8% — zarówno w Polsce, jak i innym państwie europejskim. Szczyt sezonu przypadnie na sierpień — podróż w tym okresie zadeklarowało prawie 48% wczasowiczów.
    Upadłość pracodawcy - jak nie stracić wynagrodzenia?
    Co się dzieje z pracownikiem po ogłoszeniu upadłości przez pracodawcę? Prawnicy to wyjaśniają krok po kroku.
    ePUAP
    ePUAP to rządowa platforma internetowa do kontaktu z urzędami. Umożliwia dokonanie wielu czynności bez konieczności osobistej obecności.
    Pułapki Portalu Rejestrów Sądowych
    Podsumowując rok funkcjonowania obowiązku składania wniosków do Krajowego Rejestru Sądowego za pośrednictwem Portalu Rejestrów Sądowych, możemy śmiało potwierdzić, że postępowanie rejestrowe stało się prostsze i bardziej intuicyjne, jednak jak pokazuje praktyka – nie jest rozwiązaniem idealnym.
    Każda kradzież benzyny jako kradzież zuchwała
    Przedsiębiorcy prowadzący stacje benzynowe nie muszą się obawiać planowanego wzrostu progu kradzieży, bo zabór paliwa ma być – wedle wczorajszych deklaracji przedstawicieli prokuratury – kwalifikowany przez śledczych jako kradzież szczególnie zuchwała. A ta zawsze jest przestępstwem.
    Oświadczenie majątkowe a ochrona danych osobowych bliskich - wyrok TSUE
    Publikowanie w internecie oświadczeń majątkowych osób pełniących funkcje publiczne, które obejmują dane osób im bliskich, zbytnio ingeruje w prywatność – uznał TSUE.
    Profil zaufany
    Profil zaufany jest środkiem elektronicznej identyfikacji. Umożliwia złożenie podpisu zaufanego. Należy jednak mieć na uwadze, że nie jest tożsamy z podpisem elektronicznym.
    Rejestr nie tylko ciąż
    Przebieg ciąży, przyjęte szczepienia, alergie, wyniki badań laboratoryjnych, a także wypisane i zrealizowane recepty – to tylko niektóre z danych medycznych, które będą dostępne dla lekarzy w całej Unii. A leczenie wykonane za granicą będzie widoczne dla polskich medyków – za zgodą pacjenta albo w sytuacji ratowania życia