REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Koniec z dziedziczeniem stosunku najmu mieszkań komunalnych „z automatu” (niezależnie od osiąganych dochodów) i bogaceniem się na gminnych zasobach mieszkaniowych

Aleksandra Rybak
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
nieruchomości, dziedziczenie, mieszkania, najem, gmina
Koniec z dziedziczeniem stosunku najmu mieszkań komunalnych „z automatu” (niezależnie od osiąganych dochodów) i bogaceniem się na gminnych zasobach mieszkaniowych
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W dniu 19 września 2025 r., w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (pod numerem: UD313) zostały opublikowane założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Celem projektu jest wyeliminowanie „automatyzmu” wstępowania w najem komunalny po śmierci najemcy.

Czym są komunalne zasoby mieszkaniowe i jak można otrzymać mieszkanie komunalne?

Komunalne zasoby mieszkaniowe to mieszkania będące własnością gminy, przeznaczone do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych osób o niskich dochodach, które nie posiadają własnego mieszkania i spełniają kryteria określone w uchwałach gminnych. Osoby, których nie stać na zakup własnego mieszkania czy też na wynajęcie mieszkania na zasadach wolnorynkowych, mogą zatem – na warunkach określonych w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – starać się o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów gminy (tzw. mieszkania komunalnego). Do zadań gminy, należy bowiem tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jej mieszkańców.

REKLAMA

REKLAMA

Realizacja powyższego zadania (które jest zadaniem własnym gminy) – może odbywać się poprzez tworzenie przez gminę własnego zasobu mieszkaniowego. Lokale mieszkalne należące do zasobów gminy, mogą być następnie przez gminę przedmiotem najmu (tzw. najmu komunalnego).

Zgodnie z art. 20 ust. 2 ww. ustawy – mieszkania komunalne, mogą być wynajmowane przez gminę wyłącznie na czas nieznaczony. Z ustawy wynika również, iż w przypadku gdy powierzchnia użytkowa wynajmowanego lokalu przekracza w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego:

  • 50 m2 – dla jednej osoby,
  • 25 m2 – dla każdej kolejnej osoby

– wynajmujący (czyli gmina) może wypowiedzieć umowę najmu z zachowaniem 6-miesięcznego okresu wypowiedzenia na koniec miesiąca kalendarzowego, pod warunkiem jednoczesnego przedstawienia najemcy pisemnej oferty zawarcia umowy najmu innego lokalu, spełniającego wymagania co najmniej takie same, jakie powinien spełniać lokal zamienny. Gmina może również określić w wieloletnim programie gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy termin wypowiedzenia umowy najmu dłuższy niż 6 miesięcy. Koszty przeprowadzki do zaoferowanego lokalu pokrywa gmina.

REKLAMA

Pozostałe zasady i kryteria wynajmowania lokali wchodzących w skład komunalnych zasobów mieszkaniowych gminy, ustalana jest przez radę gminy, w drodze uchwały. Uchwała ta, powinna określać w szczególności:

Dalszy ciąg materiału pod wideo
  • wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład komunalnych zasobów mieszkaniowych gminy oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą stosowanie obniżek czynszu,
  • warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy (w postaci uzyskania mieszkania komunalnego od gminy),
  • kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu mieszkania komunalnego,
  • warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład komunalnych zasobów mieszkaniowych gminy,
  • zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy.

Szczegółowych informacji na temat obowiązujących w danej gminie zasad wynajmu mieszkań komunalnych – należy zatem poszukiwać w uchwałach rady gminy lub zwrócić się o ich udzielenie bezpośrednio do właściwego urzędu gminy.

W całej Polsce obowiązują jednakowe zasady dziedziczenia wynajmowanych mieszkań komunalnych

Niezależnie od uchwał podejmowanych przez rady gminy w przedmiocie zasad i kryteriów wynajmowania lokali wchodzących w skład komunalnych zasobów mieszkaniowych gminy – we wszystkich gminach, obowiązują jednakowe zasady dziedziczenia wynajmowanych mieszkań komunalnych, a konkretnie – dziedziczenia stosunku najmu mieszkania komunalnego. Wynikają one z art. 691 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym – w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu (z mocy prawa) wstępują:

  • małżonek niebędący współnajemcą lokalu,
  • dzieci najemcy i jego współmałżonka,
  • inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz
  • osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.

Warunkiem wstąpienia przez ww. osoby w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jest stałe zamieszkiwanie przez nie z najemcą, w tym lokalu, w chwili jego śmierci. Osoby, które na powyższych zasadach, wstąpiły w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, mogą go wypowiedzieć z zachowaniem terminów ustawowych, chociażby umowa najmu lokalu była zawarta na czas oznaczony. W razie wypowiedzenia stosunku najmu przez niektóre z tych osób – stosunek ten wygasa wyłącznie względem osób, które go wypowiedziały. W razie braku osób, które po śmierci najemcy wstąpiłyby w stosunek najmu lokalu natomiast – cały stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.

Co więcej, zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – art. 691 kodeksu cywilnego dotyczący dziedziczenia stosunku najmu lokalu mieszkalnego, znajduje zastosowanie również do osób, które do chwili śmierci najemcy lokalu sprawowały nad nim opiekę na podstawie umowy zawartej z najemcą przed dniem 12 listopada 1994 r., spełniającej wymagania określone w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe (tj. na zawarcie której wyraził zgodę terenowy organ administracji państwowej, po zasięgnięciu opinii zespołu opieki zdrowotnej właściwego dla miejsca zamieszkania najemcy oraz opinii wynajmującego).

W sytuacji, gdy osoba zainteresowana uzyskaniem potwierdzenia wstąpienia w stosunek najmu lokalu po śmierci najemcy lokalu, nie zgadza się z zajętym przez wynajmującego (czyli gminę) stanowiskiem (np. iż nie spełnia ona wymogów ustawowych do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy) – może wystąpić w trybie art. 189 kodeksu postępowania cywilnego o ustalenie istnienia stosunku najmu przez właściwy sąd rejonowy.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii: Koniec z dziedziczeniem stosunku najmu mieszkań komunalnych „z automatu”, tylko dlatego, że „miało się takie szczęście”

Podczas posiedzenia Senatu, które odbyło się w dniu 17 lipca 2025 r., wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski zapowiedział, iż w resorcie trwają prace nad projektem ustawy, która ma wyłączyć stosowanie przepisu art. 691 kodeksu cywilnego do wstępowania w stosunek najmu po śmierci najemcy lokalu komunalnego.

– „Mamy projekt ustawy – mówię o gotowych przepisach, które zostały złożone we wniosku o wpis do wykazu prac rządu – zmieniającą ustawę o ochronie praw lokatorów w zakresie ucywilizowania zarządzania komunalnym zasobem mieszkaniowym. (…) Także wprowadzamy zakaz dziedziczenia umów, czyli krótko mówiąc: nie wejdziesz do umowy najmu „z automatu”, niezależnie od wysokości dochodów, jeżeli twoi rodzice w tym lokalu mieszkali i miałeś takie szczęście. A więc: możesz zarabiać 100 tysięcy zł, rodzice mieli mieszkanie komunalne, wykażesz, że z nimi mieszkałeś przed ich śmiercią – wchodzisz do umowy najmu „z automatu”. Uważam, że to jest po prostu niesprawiedliwe. Nie chcemy tych ludzi wyrzucać z zasobu, ale samorząd powinien mieć prawo weryfikowania dochodowego, czy ta osoba ma np. nieruchomość w danym mieście. Zatem znowu – „dosypujemy” duże pieniądze i uważam, że opinia publiczna, społeczeństwo ma prawo od nas oczekiwać, żeby ten system dobrze działał, żeby był sprawiedliwy, żeby nie było właśnie takich sytuacji, że są w tym systemie osoby „za bogate.”" – wyjaśnił wiceminister.

Są już założenia projektu ustawy wyłączającej „automatyzm” w dziedziczeniu stosunku najmu mieszkań komunalnych

Projekt ustawy wyłączający stosowanie art. 691 kodeksu cywilnego do stosunków najmu mieszkań komunalnych nie ujrzał jeszcze „światła dziennego”, ale w dniu 19 września 2025 r., w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (pod numerem: UD313) zostały opublikowane jego założenia (a konkretnie – założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Zgodnie z nimi – celem projektu jest właśnie m.in. wyeliminowanie „automatyzmu” wstępowania w najem komunalny po śmierci najemcy.

Jak wyjaśniono: Obowiązujące przepisy o wstąpieniu w najem po śmierci najemcy powodują bowiem swoistą „dziedziczność” najmu lokali: uzyskanie prawa do lokalu jest niezależne od sytuacji dochodowej i materialnej osób wstępujących w najem. Zgodnie bowiem z art. 691 kodeksu cywilnego – w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują z mocy prawa: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Oznacza to, iż wstąpienie w stosunek najmu ww. osób następuje z mocy prawa, bez konieczności zawierania nowej umowy. W praktyce oznacza to, iż po śmierci najemcy lokale komunalne nie „wracają” do gminnego zasobu mieszkaniowego, co powoduje, że gmina jako właściciel nie ma możliwości dysponowania lokalami „dziedziczonymi” przez najemców.

Z powyższych względów – zgodnie z opublikowanymi przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii założeniami projektu: W odniesieniu do lokali wchodzących w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, mają zostać wprowadzone rozwiązania szczególne, w stosunku do przepisów kodeku cywilnego dotyczących wstąpienia w najem po śmierci najemcy. Wprowadzony przepis szczególny w stosunku do art. 691 kodeksu cywilnego, ma wyłączać jego stosowanie w przypadku śmierci najemcy lokalu wchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego. W przypadku śmierci najemcy lokalu wchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego – umowa najmu będzie wygasać. Małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci – będą mieli wyłącznie roszczenie o zawarcie umowy najmu wskazanego lokalu. Wynajmujący, czyli gmina, będzie składała pisemną ofertę zawarcia umowy najmu lokalu w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania oświadczenia woli zawarcia umowy, przy czym:

  • Jeżeli średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego najemcy w przyjętym ustawowo okresie, w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego, będzie wyższy niż kryteria zawarte w uchwale rady gminy dotyczącej wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającego oddanie w najem lub podnajem lokalu na czas oznaczony – wysokość czynszu ustalana będzie zgodnie z nowymi zasadami obliczania podwyższonego czynszu;
  • Jeżeli natomiast średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego najemcy w przyjętym ustawowo okresie, w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego, nie będzie przekraczał stawki zawartej w uchwale rady gminy dotyczącej wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającego oddanie w najem lub podnajem lokalu na czas oznaczony – osoba taka, będzie uprawniona do zawarcia umowy najmu lokalu nieprzewidującej podwyższonej stawki czynszu.

Osobą odpowiedzialną za opracowanie projektu, zakładającego powyższe zmiany, został wyznaczony wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski, a planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów, wyznaczony na – II kwartał 2026 r.

Polecamy: Kalendarz książkowy na 2026 rok – dla podatnika, księgowego i kadrowego

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 725)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071)
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1568 z późn. zm.)
  • Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o dodatkach mieszkaniowych (nr w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UD313)
  • Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (druk sejmowy nr 1318)
Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Medycyna pracy - zmiany w 2026 r. O czym pracodawca i pracownik muszą wiedzieć

Od 18 października 2026 r. lekarze medycyny pracy mają obowiązek wystawiania orzeczeń lekarskich w postaci elektronicznej, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w przepisach. Dokumenty będą stanowiły część elektronicznej dokumentacji medycznej, a pracownicy uzyskają do nich dostęp za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP). Zmiana ma usprawnić obieg dokumentacji i ograniczyć liczbę papierowych dokumentów, ale nie znosi dotychczasowych obowiązków pracodawców związanych z profilaktycznymi badaniami pracowników. Co nowe przepisy oznaczają w praktyce? Czy pracownik nadal musi dostarczyć orzeczenie pracodawcy? Jakie badania są obowiązkowe, kto płaci za ich wykonanie i co należy sprawdzić w dokumentacji kadrowej?

Komisja Ekspertów ds. Osób Starszych przy RPO – plan prac na rok 2027

Odbyło się pierwsze posiedzenie Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych w nowej kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich. Omówiono stan prac nad Konwencją o prawach osób starszych oraz ustalono czym komisja będzie się zajmować w roku 2027.

Ceny paliw w weekend. Ile zapłacimy za benzynę i olej napędowy w dniach od 7 do 9 listopada?

W najnowszym obwieszczeniu Minister Energii określił ceny benzyny i oleju napędowego na weekend. Sprawdzamy, jaką maksymalną cenę kierowcy będą musieli zapłacić za tankowanie w dniach od 7 listopada do 9 listopada. Czy program "Ceny Paliwa Niżej" może obniżyć inflację?

Opinie psychiatryczne w postępowaniu karnym – wątpliwości RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował pismo do konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii o zwrócenie uwagi na problemy związane z opiniami psychiatrycznymi w postępowaniach karnych. Jakie kwestie podniósł Rzecznik w swoim wystąpieniu?

REKLAMA

Komunikaty ZUS. Utrudnienia w dostępie do usług elektronicznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje o utrudnieniach i ograniczeniach w dostępie do usług elektronicznych ZUS. Trudności wystąpią w programie Płatnik, ePłatnik i w aplikacjach dedykowanych do wystawiania e-ZLA.

Projekt nowelizacji ustawy o zatrudnieniu socjalnym. Większy nadzór nad centrami integracji społecznej

Trwają prace nad nowelizacją ustawy o zatrudnieniu socjalnym. Zmiany mają poprawić warunki funkcjonowania centrów integracji społecznej oraz zwiększyć ich skuteczność w odniesieniu do indywidualnych potrzeb uczestników. Projekt ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu socjalnym oraz niektórych innych ustaw został skierowany do uzgodnień.

Czy AI zastąpi portale pracy? Coraz więcej kandydatów zmienia nawyki

Serwisy pracy, które zmagały się dotąd z konkurencją portali społecznościowych, zyskały nowego rywala – wyszukiwanie oparte na sztucznej inteligencji - podaje "Rz".

Nawet 19 tys. zł z NFOŚiGW na domowy magazyn energii. Kto może otrzymać dofinansowanie i na jakich zasadach?

Właściciele przydomowych instalacji fotowoltaicznych mogą ubiegać się o pieniądze na zakup magazynów energii. Od 20 października trwa nabór wniosków w ramach nowego programu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), którego budżet wynosi miliard złotych. Maksymalne wsparcie sięga 19 tys. zł, choć nie każdy prosument może liczyć na taką kwotę. Wyjaśniamy, kto kwalifikuje się do programu, jakie urządzenia obejmuje dofinansowanie i na co zwrócić uwagę przed złożeniem wniosku.

REKLAMA

Nowa pomoc w 2027 roku. Ułatwienie dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami?

Od przyszłego roku osoby wymagające długotrwałej opieki oraz ich bliscy otrzymają pomoc w znalezieniu odpowiednich usług i świadczeń. Wsparcie to powinni zapewnić koordynatorzy do spraw opieki długoterminowej, działający w poszczególnych powiatach.

Zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Jakie przyczyny uzasadniają przerwę w wykonywaniu pracy?

Podstawowym obowiązkiem pracownika jest świadczenie pracy określonej w umowie o pracę. Przepisy prawa pracy przewidują jednak sytuacje, w których pracownik jest zwolniony z tego obowiązku. Sprawdź, jakie przyczyny są najczęściej spotykanym powodem zwolnień od pracy.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA