Zmiany w dowodach osobistych: dłuższy okres ważności, ułatwienia w odbiorze, lepsza ochrona praw dzieci

• Projekt nowelizacji przepisów o dowodach osobistych
• Dłuższy okres ważności dowodu osobistego seniora
• Odbiór dowodu w innym organie gminy
• Zgłoszenie utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego
• Wzmocnienie ochrony prawnej dziecka

Projekt nowelizacji przepisów o dowodach osobistych

Na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustaw w celu optymalizacji niektórych procesów w zakresie spraw obywatelskich. Wśród aktów prawnych objętych propozycją nowelizacji jest ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1753).

Celem projektowanej nowelizacji ustawy o dowodach osobistych jest usprawnienie oraz unowocześnienie procedur administracyjnych związanych z wydawaniem, unieważnieniem oraz zarządzaniem dowodami osobistymi.

Dłuższy okres ważności dowodu osobistego seniora

Proponowana nowelizacja wprowadza nowy okres ważności dowodu osobistego wydawanego osobie, która ukończyła 70. rok życia. Projekt przewiduje, że w takiej sytuacji dowód będzie ważny przez okres 15 lat od daty jego wydania, zamiast 10 lat, tak jak jest obecnie. Zmiana ma na celu ograniczenie konieczności ponownego ubiegania się o wydanie dokumentu tożsamości przez osoby starsze, co zmniejszy obciążenie administracyjne i zwiększy komfort seniorów.

Pomimo dłuższego okresu ważności dowodu osobistego, certyfikat podpisu osobistego, certyfikat identyfikacji i uwierzytelnienia oraz certyfikat potwierdzenia obecności pozostaną ważne przez okres 10 lat. Po upływie tego terminu, w celu dalszego korzystania z elektronicznych funkcjonalności dokumentu, senior będzie musiał go wymienić. Ponadto, po upływie 10 lat, dowód osobisty nie będzie spełniać wymogów dla kwalifikowanego urządzenia do składania podpisu elektronicznego.

Odbiór dowodu w innym organie gminy

W projekcie nowelizacji ustawy o dowodach osobistych przewidziano możliwość wyboru innego organu gminy jako miejsca odbioru dokumentu. Osoba składająca wniosek o wydanie dowodu osobistego będzie mogła na etapie jego składania zadeklarować wolę odbioru dokumentu w innym, wskazanym przez siebie, organie gminy. Nadal jednak wystawcą dowodu osobistego pozostanie organ gminy, w którym pierwotnie złożono wniosek o jego wydanie. Jednocześnie organ gminy, w którym następować będzie odbiór dokumentu, będzie miał dostęp w systemie do wniosku, żeby mógł dokładnie zweryfikować dane zawarte w dokumencie przed jego wydaniem obywatelowi.

Obecnie obowiązujące przepisy przywidują konieczność odbioru dowodu osobistego w siedzibie organu gminy, w którym złożony został wniosek o jego wydanie. Nie jest możliwe stosowanie w tym przypadków żadnych wyłączeń.

Zgłoszenie utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego

Proponowane przepisy nowelizujące przewidują możliwość zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego lub zgłoszenia podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych w miejscu pobytu osoby. Celem takiej zmiany jest zapewnienie osobom, które zgłosiły organowi gminy niemożność złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego w siedzibie urzędu, możliwości jednoczesnego zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dokumentu lub zgłoszenia podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych.

Obecnie osoba ubiegająca się o wydanie dowodu osobistego z powodu utraty dotychczasowego dokumentu przed złożeniem wniosku o wydanie dowodu osobistego obowiązana jest zgłosić utratę dowodu osobistego. W związku z tym przyjęcie w takiej sytuacji zgłoszenia utraty dowodu osobistego pozwala na złożenie wniosku o wydanie dowodu osobistego i jego dalsze procedowanie. Obowiązujące przepisy nie przewidują takich możliwości.

Wzmocnienie ochrony prawnej dziecka

Projekt nowelizacji zakłada wprowadzenie przepisów przewidujących, że wniosek o wydanie dowodu osobistego dla dziecka będzie mógł być złożony wyłącznie przez rodzica sprawującego władzę rodzicielską. Przy czym władza ta nie może być ograniczona w sposób uniemożliwiający złożenie wniosku.

W celu wzmocnienia ochrony interesów dziecka, np. w przypadku konfliktów między rodzicami, we wniosku o wydanie dowodu osobistego zamieszczone będzie oświadczenie rodzica składającego wniosek o pozostawaniu dziecka pod władzą rodzicielską, która nie została ograniczona w ww. sposób. Oświadczenie składać się będzie pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Analogiczne regulacje znajdą zastosowanie w przypadku zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego, zgłoszenia podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych oraz zgłoszenia zawieszenia lub cofnięcia zawieszenia certyfikatów zamieszczonych w warstwie elektronicznej dowodu osobistego.