Będzie zmiana zasad umieszczania dzieci w pieczy i usamodzielniania wychowanków

• Nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
• Rodziny zastępcze
• Zmiany dotyczące wychowanków pieczy zastępczej
• Wejście w życie ustawy

Nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Nowelizowana przez MRPiPS ustawa jest podstawowym aktem prawnym regulującym narzędzia wspierania rodziny i opisującym funkcjonowanie podmiotów rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. Ustawa określa także proces usamodzielnień oraz przedsądowy etap procedur adopcyjnych.

Projektowana ustawa ma na celu reformę systemu pieczy zastępczej. Nowelizacja jest odpowiedzią na postulaty zgłaszane m. in. przez samorządy gminne i powiatowe, organizacje pozarządowe, asystentów rodziny, rodziny zastępcze, pracowników placówek opiekuńczo-wychowawczych, powiatowych centrów pomocy rodzinie, ośrodków pomocy społecznej.

Rodziny zastępcze

Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw rodziny zastępcze będą mogły liczyć na większe wynagrodzenie oraz wsparcie finansowe. Ponadto osoby, które otrzymują wynagrodzenie z tytułu prowadzenia rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, będą mogły podjąć dodatkowe zatrudnienie.

Nowelizacja ma urealnić możliwości urlopu dla rodzin zastępczych zawodowych poprzez rozszerzenie kręgu osób, które mogą pełnić rolę rodziny pomocowej. Możliwe będzie przyznanie Karty Dużej Rodziny rodzinom zastępczym oraz prowadzącym rodzinne domy dziecka bez względu na liczbę dzieci wchodzących w skład rodziny. Katalog osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością zostanie rozszerzony o dzieci umieszczone w pieczy zastępczej oraz o dzieci przysposobione.

W projekcie zaproponowano m. in.: modyfikację zasad zawierania umów i funkcjonowania rodzin zawodowych, poprzez wprowadzenie umowy rodzicielstwa zastępczego zawieranej na czas nieokreślony (z wyjątkiem nowych rodzin, które podlegałyby okresowi próbnemu) z terminem wypowiedzenia nie krótszym niż trzy miesiące.

Zmiany dotyczące wychowanków pieczy zastępczej

Projekt nowelizacji zakłada także skrócenie do maksymalnie 12 miesięcy terminu na złożenie do właściwego sądu wniosku o wszczęcie postępowania o wydanie zarządzeń wobec dziecka celem uregulowania jego sytuacji prawnej.

Część rozwiązań odnosi się do kwestii usamodzielniania pełnoletnich wychowanków po opuszczeniu przez nich placówki. Resort pracy planuje zmianę filozofii organizacji procesu i jego ukierunkowania na konkretne rezultaty związane z osiągnięciem samodzielności, a nie – jak do tej pory – na wypłatę świadczeń.

Z myślą o dorosłych wychowankach pieczy zastępczej, którzy są osobami z poważnymi niepełnosprawnościami, MRPiPS zaproponował nową formę: rodzinę opiekuńczą, która będzie mogła pełnić opiekę nad wychowankami pomimo osiągnięcia przez nich pełnoletności.

W planach są także zmiany dotyczące procedury adopcji, w tym regulacje dotyczące adopcji zagranicznych oraz wprowadzenie tzw. preadopcji, czyli rozwiązania, dzięki któremu dzieci bez uregulowanej sytuacji prawnej będą mogły szybciej trafiać do rodzin. Jednocześnie autorzy projektu zaproponowali stopniową likwidację interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych.

Wejście w życie ustawy

Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw zakłada, że ustawa ma wejść w życie 1 października 2026 r.