Liczne zmiany w planowaniu przestrzennym. Gminy mają czas na opracowanie planów ogólnych do 31 sierpnia 2026 r.

• Nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
• Najważniejsze zmiany
• Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez Ministra Finansów i Gospodarki, ma na celu ułatwienie wdrażania reformy planowania przestrzennego w Polsce. Chodzi przede wszystkim o wydłużenie terminu na opracowanie nowych planów ogólnych – cyfrowych dokumentów planistycznych, których regulacje zastąpią dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz o zmiany w nowym narzędziu jakim jest zintegrowany plan inwestycyjny.

Zaproponowane przepisy usprawnią proces inwestycyjny, poprawią zarządzanie przestrzenią w miastach i gminach, a także umożliwią lepsze wykorzystanie nowych technologii. Dzięki zmianom, reforma planowania przestrzennego stanie się bardziej efektywna i łatwiejsza do realizacji, a samorządy zyskają dodatkowe dwa miesiące na jej pełne wdrożenie.

Najważniejsze zmiany

1) Termin obowiązywania studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przesunięto do 31 sierpnia 2026 r. - gminy mają więcej czasu na realizację reformy systemu planowania przestrzennego.

2) Wprowadzono zmiany dotyczące tzw. newslettera planistycznego (tj. systemu, który umożliwi szybkie i efektywne przekazywanie elektronicznie informacji o ważnych wydarzeniach w procesie tworzenia planów zagospodarowania przestrzennego) w zakresie:
- rezygnacji z wniosku o udostępnianie informacji składanego w postaci papierowej i zapewnienie komunikacji wyłącznie w postaci elektronicznej w systemie teleinformatycznym, w którym prowadzony będzie Rejestr Urbanistyczny, co umożliwi automatyczną obsługę systemu powiadomień,
- wprowadzenia ograniczenia czasowego dla wysyłania powiadomień przez Rejestr Urbanistyczny na podstawie jednego wniosku, co zapobiegnie nadmiernemu obciążeniu systemu,
- dodatkowej formy udostępnienia ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania aktu planowania przestrzennego i rozpoczęciu jego konsultacji społecznych – w Rejestrze Urbanistycznym, co zwiększy skuteczność tzw. newslettera planistycznego.

3) Ujednolicono brzmienie przepisów dotyczących opiniowania i uzgadniania projektu planu ogólnego gminy, planu miejscowego i decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przez Spółkę Celową CPK – zmiana wyłącznie redakcyjna w zakresie odwołań do ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1747), zakres opiniowania i uzgadniania pozostaje bez zmian.

4) Dodano podstawę prawną dla określania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu obszaru zabudowy śródmiejskiej na obszarze zabudowy śródmiejskiej określonym w planie ogólnym gminy, poprzez rozszerzenie zakresu i zawartości ww. dokumentów. Projektowane przepisy uzupełniają lukę prawną, która powstała po wprowadzeniu upoważnienia ustawowego dla gmin do wyznaczania obszarów zabudowy śródmiejskiej w planie ogólnym gminy, który nie stanowi podstawy prawnej dla decyzji wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Nie zmienią się zasady wyznaczania obszarów zabudowy śródmiejskiej ani warunki techniczne w nich obowiązujące, a jedynie uporządkowana zostanie ścieżka stosowania tych obszarów w procesie inwestycyjnym – obszary zabudowy śródmiejskiej określone w planie ogólnym gminy będą następnie przenoszone do planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, które stanowią podstawę do wydania pozwolenia na budowę.

5) Wprowadzono zmiany w procedurze sporządzania ZPI (zintegrowanego planu inwestycyjnego, czyli szczególnej formy planu miejscowego wprowadzonej reformą systemu planowania przestrzennego) obejmujące w szczególności:
- rozszerzono i uelastyczniono katalog inwestycji uzupełniających,
- doprecyzowano, że ZPI poza obszarem inwestycji głównej oraz inwestycji uzupełniającej może obejmować również inne tereny,
- rezygnacja z konieczności obejmowania ZPI obszaru inwestycji uzupełniającej, gdy jest ona możliwa do realizacji na podstawie innego obowiązującego planu miejscowego,
- dopuszczenie zmiany planu miejscowego w formie ZPI, jeśli dla obszaru inwestycji głównej i inwestycji uzupełniającej taki plan obowiązuje,
- wprowadzono bardziej elastyczne przepisy proceduralne: upoważnienie rady gminy do nałożenia na inwestorów obowiązku dołączenia do wniosku o uchwalenie ZPI koncepcji urbanistyczno-architektonicznej dla wszystkich lub wybranych inwestycji, razem z projektem ZPI lub zamiast niego, a także umożliwienie sporządzenia na początkowym etapie procedury planistycznej założeń umowy urbanistycznej zamiast projektu tej umowy,
- doprecyzowanie, jakie dane przestrzenne powinien zawierać projekt ZPI dołączany przez inwestora do wniosku o jego uchwalenie,
- wydłużono z 3 dni roboczych do 14 dni termin na weryfikację przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta otrzymanego wniosku o uchwalenie ZPI,
- wprowadzono ułatwienia proceduralne polegające na wprowadzeniu instrukcyjnych terminów postępowania: dla rady gminy na podjęcie uchwały w przedmiocie ZPI oraz dla sądów administracyjnych na rozpatrzenie skarg na ZPI,
- doprecyzowano przepisy dotyczące zgody rady gminy na przystąpienie do sporządzenia ZPI.

6) Rezygnacja z obowiązku uchwalania planu miejscowego zgodnie z nieaktualnymi strategiami rozwoju gmin (sprzed reformy systemu planowania przestrzennego) i zachowanie obowiązku uwzględniania polityki przestrzennej gminy określonej w nowych strategiach rozwoju gmin lub strategiach rozwoju ponadlokalnego, tj. takich, których opracowanie zostało wszczęte od 24 września 2023 r., analogicznie jak w przypadku sporządzania planu ogólnego gminy.

7) Ograniczenie możliwości wydawania decyzji o warunkach zabudowy do wnioskodawców, którzy mają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane na terenie objętym wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy.

8) Wprowadzenie zmian związanych z przesunięciem terminu wejścia w życie niektórych przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw:
- przesunięcie o dwa miesiące, tj. do 31 sierpnia 2026 r., terminu obowiązywania studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, a w konsekwencji zmiana innych powiązanych terminów,
- wprowadzenie trzymiesięcznego okresu przejściowego po uruchomieniu Rejestru Urbanistycznego, tj. do 1 października 2026 r., w którym projekty aktów planowania przestrzennego oraz innych dokumentów planistycznych będą nadal udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej w trakcie procedury ich sporządzania,
- przesunięcie o dwa miesiące, tj. do 30 listopada 2026 r., terminu udostępnienia w Rejestrze Urbanistycznym informacji i danych opublikowanych wcześniej w Biuletynie Informacji Publicznej, dotyczących projektów dokumentów wymienionych w poprzednim punkcie, oraz informacji i danych dotyczących obowiązujących aktów planowania przestrzennego,
- przesunięcie o trzy lata, tj. do 1 lipca 2029 r., terminu wejścia w życie przepisu rozszerzającego zakres danych przestrzennych sporządzanych dla miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a także przesunięcie o taki sam okres terminu udostępniania w Rejestrze Urbanistycznym informacji i danych pochodzących z wniosków i wydanych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz utworzonych wcześniej zbiorów danych przestrzennych dla miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

9) Wydłużenie terminu na wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne z 60 dni do 120 dni.

10) W ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących – usunięcie obowiązku wskazywania, a następnie publikacji numeru księgi wieczystej nieruchomości we wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej i w uchwale o ustaleniu lokalizacji tej inwestycji.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Wejście w życie omawianej nowelizacji zostało zaplanowane na 1 lipca 2026 r., z wyjątkiem przepisów nowelizujących przepisy, które wejdą w życie w innym terminie (odpowiednio 30 czerwca, 1 września lub 1 października 2026 r.). Natomiast zmiany w art. 52, 63 i 64b ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczące decyzji o warunkach zabudowy, wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (UD316)