Gdzie złożyć pozew

Na określenie sądu, który rozpatruje dany rodzaj spraw prawo używa określenia właściwość. Tak więc jeżeli mówimy, że dany sąd jest właściwy w danej sprawie, oznacza to, że rozpatrzy on daną sprawę.

Wniesienie sprawy do sądu niewłaściwego nie powoduje nieważności postępowania. Jeżeli wniesiono pozew nie do tego sądu co trzeba wtedy taki sąd przekaże pozew do sądu właściwego. Powoduje to jednak opóźnienia a czas oczekiwania na wyrok się wydłuża. Aby tego uniknąć należy właściwie określić sąd.

Wybór sądu

Strony mogą w umowie zawrzeć tzw. zapis na sąd. Oznacza to, że sąd ten będzie wyłącznie właściwym do rozstrzygania spraw wynikających z umowy. Dlatego przed wytoczeniem powództwa warto przejrzeć umowę z której dochodzi się roszczenia i sprawdzić czy nie zawiera ona zapisu na sąd. Jeżeli istnieje taki zapis sprawa jest ułatwiona i nie trzeba szukać sądu właściwego.

Pamiętać trzeba jednak, że umownie można zmienić tylko właściwość miejscową.

Właściwość rzeczowa

Struktura sądów jest hierarchiczna. Na samym dole są sądy rejonowe, szczebel wyżej są sądy okręgowe, jeszcze wyżej znajdują się sądy apelacyjne na samej górze stoi natomiast Sąd Najwyższy.

Osoba chcąca pozwać kogoś do sądu staje przed pierwszym dylematem do którego z tych sadów zwrócić się z pozwem.

Zasadą jest, że sprawy w pierwszej instancji rozpatruje sad rejonowy. W ogromnej większości spraw to do niego kierować będzie się pozew. Jednak kodeks postępowania cywilnego przewiduje kilka odstępstw od tej reguły.

Do sądu okręgowego wnosi się pozew w następujących sprawach:

• prawa niemajątkowe oraz dochodzone wraz z nimi prawa majątkowe (oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o unieważnienie uznania dziecka o rozwiązanie przysposobienia)
• ochronę praw autorskich i praw pokrewnych oraz innych praw na dobrach niematerialnych (wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych)
• roszczenia wynikające z Prawa prasowego
• prawa majątkowe których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 75 tyś zł, a w sprawach gospodarczych 100 tyś. zł. (oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania i o zniesienie wspólności majątkowej między małżonkami oraz spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym)
• wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni
• uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną,
• zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

Właściwość miejscowa

Skoro ustali się już się czy pozew wnosi się do sądu rejonowego czy do sądu okręgowe wtedy należy jeszcze ustalić gdzie położony jest ten sąd. Dla przykładu czy pozew mamy złożyć do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy czy do Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia. Mówimy wtedy o właściwości miejscowej sądu.

W tym wypadku zasada jest następująca- Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Tak więc najpierw trzeba zorientować się gdzie mieszka pozwany a następnie ustalić w okręgu jakiego sądu się to miejsce znajduje.

Przykład: Jeżeli powód mieszka w Warszawie a pozwany w Bełchatowie to właściwy miejscowo będzie sąd w Bełchatowie.

Jeżeli natomiast pozwany nie ma miejsca zamieszkania na terenie Polski wtedy właściwość sądu wyznacza się przy pomocy miejsc stałego pobytu. Gdy i miejsce stałego pobytu jest nieznane albo gdy nie leży w granicach RP wtedy właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce.

Właściwość wyłączna

Od przytoczonej wyżej zasady istnieją liczne wyjątki. Czasami bowiem kodeks postępowania cywilnego uznaje zupełnie inny sąd za właściwy niż wynikało to by z właściwości miejscowej.

Powództwo o własność i inne prawa rzeczowe na nieruchomości, jak również powództwo o posiadanie nieruchomości można wytoczyć wyłącznie przed sąd miejsca jej położenia. Właściwość powyższa rozciąga się na roszczenia osobiste związane z prawami rzeczowymi i dochodzone łącznie z nimi przeciwko temu samemu pozwanemu.

Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sądem, w którym znajduje się majątek spadkodawcy lub jego część.

Powództwo ze stosunku członkowstwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się wyłącznie według miejsca ich siedziby.

Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z nich w tym jeszcze przebywa. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd zamieszkania pozwanego, a gdy i takie podstawy nie ma- sąd miejsca zamieszkania powoda.

Powództwa ze stosunku między rodzicami a dziećmi oraz między przysposabiającym a przysposobionym wytacza się wyłącznie przed sad miejsca zamieszkania powoda, jeśli brak jest podstaw do wytoczenia powództwa według przepisów o właściwości ogólnej.

Właściwość przemienna

Kodeks postępowania cywilnego w niektórych wypadkach pozwala powodowi wybrać sąd do, którego może złożyć pozew. Może on bowiem wnieść sprawę albo do sądu, określonego na zasadach ogólnych (przytoczonych na początku artykułu) albo do innego sądu wskazanego w ustawie. W takiej sytuacji nie ma jednego wyłącznie właściwego sądu. Powód może wnieść sprawę do któregoś z wymienionych kodeksie sądów a sąd ten będzie musiał rozpatrzyć sprawę.

Pamiętać jednak należy, że w tym wypadku zmienia się jedynie właściwość miejscowa nigdy natomiast nie zmienia się właściwość rzeczowa.

Oto kilka przykładów:

• Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustanowienie ojcostwa i związane z tym roszczenia można wytoczyć według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.
• Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.
• Powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jak tez o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wytoczyć można przed sąd miejsca jej wykonania.
• Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
• Powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca płatności.

Wydziały

We wszystkich sądach powszechnych działają wydziały zajmujące się daną grupą spraw. Na podstawie procedury cywilnej działają następujące wydziały:

• Wydział cywilny
• Wydział rodzinny- rozpatruje sprawy z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Zaznaczyć trzeba jednak, że tego rodzaju wydziały są jedynie w Sądach Rejonowych. Warto o tym pamiętać wnosząc np. pozew o rozwód. Taką sprawę wnosi się do sądu okręgowego do wydziału cywilnego
• Wydział gospodarczy- rozpatruje sprawy między przedsiębiorcami jak również sprawy o uznanie klauzuli umownej za niedozwoloną, z zakresu regulacji energetyki, z zakresu regulacji telekomunikacyjnej i poczty, z zakres regulacji transportu kolejowego
• Wydział pracy i ubezpieczeń społecznych- sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Składając pozew do sądu trzeba wskazać do którego wydziału jest on skierowany.