Kategorie

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika

Maciej Wiktor Najmoła
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika /Fot. Fotolia
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika /Fot. Fotolia
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika jest dla zatrudnionego dotkliwą sankcją. W jakich przypadkach pracodawca może dyscyplinarnie zwolnić pracownika?

Zwolnienie dyscyplinarne (tzw. dyscyplinarka) stanowi nadzwyczajny sposób rozwiązania umowy, dlatego powinna być stosowana w ramach wyjątku. Decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę, pracodawca składa na piśmie, pouczając jednocześnie o możliwości odwołania się od decyzji do sądu pracy.

Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia?

Przesłanki dopuszczające skorzystanie przez pracodawcę z rozwiązania umowy w omawianym trybie wymienia art. 52 § 1 Kodeksu pracy (kp). Są to sytuacje:

  • ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;
  • popełnienia przestępstwa w czasie trwania umowy o pracę, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie pracownika na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;
  • zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Zobacz serwis: Praca

Jakie obowiązki ma pracownik?

Pracownik, zawierając umowę o pracę, zobowiązuje się jednocześnie do świadczenia pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym (art. 22 § 1 kp).

Bardziej szczegółowe obowiązki zawiera art. 100 kp, który zobowiązuje pracownika do:

  • przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy;
  • przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku;
  • przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych;
  • dbania o dobro zakładu pracy, chronienia jego mienia oraz zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;
  • przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach;
  • przestrzegania w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.

Obowiązkiem każdego pracownika jest także przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy określonych w art. 211 kp.

POLECAMY: E - wydanie Dziennika Gazety Prawnej

Ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych

Przesłanka „ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych” nie jest wyraźnie doprecyzowana w przepisach. Z tego względu każdy przypadek powinien być poddany starannej ocenie z uwzględnieniem wszelkich okoliczności. Takie naruszenie warunkuje:

  • wina pracownika;
  • ciężkie naruszenie obowiązku podstawowego;
  • zagrożenie interesów pracodawcy.

Samo naruszenie obowiązku pracowniczego nie jest wystarczającym powodem do rozwiązania stosunku pracy. Jak wynika z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 r., (sygn. akt I PK 229/07) użyte w art. 52 § 1 pkt 1 kp określenie „ciężkiego naruszenia” należy tłumaczyć z uwzględnieniem stopnia winy pracownika i zagrożenia dla interesów pracodawcy powstałego wskutek jego działania (zaniechania)”. Wymóg łącznego wystąpienia wyżej wymienionych przesłanek, przywołany został również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2016 r., (sygn. akt I PK 94/15).

Ciężar obowiązku udowodnienia ciężkiego naruszenia pracowniczego spoczywa na pracodawcy (art. 6 kc, zgodnie z art. 300 kp).

Przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnienie

Przestępstwo popełnione przez pracownika stanowi samoistną przesłankę rozwiązania umowy, w sytuacji gdy zostało popełnione w trakcie jej trwania. Przestępstwo to nie musi zostać popełnione wobec pracodawcy – wystarczającym warunkiem jest charakter popełnionego czynu, który uniemożliwia dalsze zatrudnienie pracownika na zajmowanym stanowisku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 668/98).

Pracodawca musi mieć pewność co do popełnienia przestępstwa przez pracownika. Dzieje się tak w sytuacji, gdy jest ono oczywiste (np. pracownik został złapany na gorącym uczynku) lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem.

W przypadku wydanego przez sąd karny prawomocnego orzeczenia uniewinniającego pracownika, sąd pracy nie może uznać, że przestępstwo miało charakter „oczywisty” – zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1993 r., (sygn. akt I PRN 27/93).

Omawiana przesłanka zwolnienia nie odnosi się do wykroczeń. Jednakże niekiedy wykroczenia względem pracodawcy mogą mieć charakter ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracownika.

Zawiniona utrata uprawnień

Zawiniona utrata uprawnień dotyczy okoliczności, w których pracownik stracił z własnej winy kwalifikacje niezbędne do zajmowania określonego stanowiska lub pełnienia określonej funkcji. Zalicza się do nich m.in. wykonywanie zawodu prawnika czy lekarza, posiadanie prawa jazdy, licencji pilota.

Zobacz: Kalkulatory

Termin na rozwiązanie umowy

Zgodnie z art. 52 § 2 Kodeksu pracy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika powinno nastąpić w ciągu 1 miesiąca od pozyskania przez pracodawcę informacji uzasadniających takie rozwiązanie. W razie nie wydania decyzji w przewidzianym okresie, pracodawca traci uprawnienie do podjęcia tej czynności. Bieg terminu rozpoczyna się wraz z pozyskaniem informacji, o popełnieniu przez pracownika naruszenia. Informacje muszą być na tyle dostateczne, aby mogły uprawdopodobnić popełnione przez pracownika naruszenie – wszelkie spekulacje i przypuszczenia nie mogą stanowić podstawy decyzji – zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., (sygn. akt I PKN 318/99).

Rola zakładowej organizacji związkowej

Przed podjęciem decyzji o zwolnieniu, pracodawca zasięga opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. W razie zastrzeżeń co do zasadności rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa może wyrazić swoją opinię na piśmie. Dokonuje tego niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni.

W przypadku, gdy w zakładzie pracy równolegle działają dwie lub więcej zakładowe organizacje związkowe, pracodawca zasięga opinii tej, która reprezentuje pracownika. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (sygn. akt I PK 99/02) istnieje również możliwość objęcia ochroną pracownika niezrzeszonego, który zwrócił się do związku zawodowego o obronę, jeśli wyraził on zgodę.

Zobacz serwis: Kadry

Podstawa prawna:

- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późń. zm.)

- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późń. zm.)

- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2016 r., (sygn. akt I PK 94/15)

- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 r., (sygn. akt I PK 229/07)

- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2003 r., (sygn. akt I PK 99/02)

- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1999 r., (sygn. akt I PKN 668/98)

- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., (sygn. akt I PKN 318/99)

- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1993 r., (sygn. akt I PRN 27/93)

Zobacz: Wskaźniki i stawki

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?