Kompensacja szkód wynikających ze zdarzeń medycznych w pytaniach i odpowiedziach

• Co to jest zdarzenie medyczne?
• W jakim terminie można ubiegać się o świadczenie kompensacyjne w przypadku zaistnienia zdarzenia medycznego?
• Czy za operację w prywatnym szpitalu można otrzymać świadczenie kompensacyjne?
• Jak złożyć wniosek i czy podlega opłacie?
• O jaką kwotę świadczenia kompensacyjnego można się ubiegać?
• Kiedy nie można ubiegać się o świadczenie kompensacyjne? 
• Jak długo potrwa postępowanie i czym się zakończy?
• Czy pacjentowi przysługuje odwołanie od decyzji Rzecznika Praw Pacjenta?
• Zostało przyznane świadczenie kompensacyjne oraz decyzja jest prawomocna – co dalej? 
• Jakie są obowiązki szpitala w związku z postępowaniem w sprawie świadczenia kompensacyjnego? 

Co to jest zdarzenie medyczne?

Zdarzenie medyczne to zaistniałe w trakcie udzielania lub w efekcie udzielenia bądź zaniechania udzielenia świadczenia zdrowotnego:

a) zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym,

b) uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta, albo

c) śmierć pacjenta

- którego z wysokim prawdopodobieństwem można było uniknąć w przypadku udzielenia świadczenia zdrowotnego zgodnie z aktualną wiedzą medyczną albo zastosowania innej dostępnej metody diagnostycznej lub leczniczej, chyba że doszło do dających się przewidzieć normalnych następstw zastosowania metody, na którą pacjent wyraził świadomą zgodę. 

Przegląd prasy i portali na INFOR.PL Subskrybuj nas na YOUTUBE!

W przypadku śmierci pacjenta, świadczenie kompensacyjne przysługuje:

• krewnemu pierwszego stopnia (czyli rodzice lub dzieci pacjenta, ale nie rodzeństwo), 
• niepozostającemu w separacji małżonkowi, 
• osobie pozostającej w stosunku przysposobienia, 
• osobie pozostającej z pacjentem we wspólnym pożyciu.

W jakim terminie można ubiegać się o świadczenie kompensacyjne w przypadku zaistnienia zdarzenia medycznego?

Fundusz Kompensacyjny dotyczy zdarzeń, które miały miejsce po dniu wejścia w życie nowelizacji (tj. po dniu 6 września 2023 roku), a także zdarzenia wcześniejsze, jeśli pacjent dowiedział się o szkodzie po dniu 6 września 2023 roku. 

Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego może być złożony w terminie roku od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o zakażeniu biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia albo śmierci pacjenta, jednakże nie później niż 3 lata od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie skutkujące zakażeniem biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia albo śmiercią pacjenta.

Czy za operację w prywatnym szpitalu można otrzymać świadczenie kompensacyjne?

O świadczenie kompensacyjne można ubiegać się w przypadku zdarzenia medycznego zaistniałego w szpitalu, w którym udzielane są świadczenia finansowane ze środków publicznych. 

Fundusz nie zrekompensuje np. zdarzenia medycznego wynikającego z operacji wykonanej przez pacjenta prywatnie. 

Jak złożyć wniosek i czy podlega opłacie?

Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego najlepiej przygotować na wzorze udostępnionym przez Rzecznika Praw Pacjenta na stronie internetowej. Dzięki temu zostaną spełnione wszystkie wymogi formalne i wnioskodawca będzie miał pewność, jakie informacje musi podać, żeby jego sprawa została rozpoznana. 

Do wniosku załącza się m.in. kopię posiadanej dokumentacji medycznej.

Wniosek można złożyć w wersji papierowej, wysyłając na adres Rzecznika Praw Pacjenta, lub elektronicznie (platforma ePUAP lub poprzez e-Doręczenia). 

Wniosek podlega opłacie w kwocie 300 złotych, która podlega zwrotowi w przypadku przyznania świadczenia kompensacyjnego. 

O jaką kwotę świadczenia kompensacyjnego można się ubiegać?

Wysokość świadczenia zależy od rodzaju zdarzenia medycznego:

• zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym - od 2.000 zł do 200.000 zł;
•  uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta - od 2000 zł do 200 000 zł;
•  śmierć pacjenta - od 20 000 zł do 100 000 zł.

O wysokości świadczenia decyduje Rzecznik Praw pacjenta, po uzyskaniu opinii w przedmiocie wystąpienia zdarzenia medycznego i jego skutków wydanej przez Zespół do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego. 

Kiedy nie można ubiegać się o świadczenie kompensacyjne? 

Postępowanie o świadczenie kompensacyjne nie będzie prowadzone lub zostanie umorzone wówczas, gdy w związku ze zdarzeniem medycznym: 

• prawomocnie osądzono sprawę o odszkodowanie, rentę lub zadośćuczynienie;
• toczy się postępowanie cywilne w sprawie o odszkodowanie, rentę lub zadośćuczynienie;
• wnioskodawca uzyskał odszkodowanie, rentę lub zadośćuczynienie od osoby odpowiedzialnej za szkodę, w tym z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej;
• sąd orzekł na rzecz wnioskodawcy obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązkę.\

Zatem jeśli już o to samo zdarzenie prowadzona jest sprawa przed sądem cywilnym o odszkodowanie, rentę lub zadośćuczynienie, sprawa ta została zakończona lub otrzymał pieniądze od ubezpieczyciela, to wówczas wnioskodawca nie może ubiegać się o świadczenie kompensacyjne. 

Podobnie w sytuacji, w której zdarzenie medyczne jest wynikiem przestępstwa, w związku z którym wnioskodawca jako pokrzywdzony uzyskał w wyroku sądu karnego obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę.

Jak długo potrwa postępowanie i czym się zakończy?

Postępowanie powinno być zakończone w terminie 3 miesięcy od dnia wniesienia kompletnego i prawidłowo opłaconego wniosku. 

Termin ten może ulec wydłużeniu, jeśli Rzecznik będzie uzyskiwał dodatkowe dokumenty lub wyjaśnienia od wnioskodawcy lub szpitala.

W toku postępowania Zespół do praw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych wydaje opinię w przedmiocie wystąpienia zdarzenia medycznego i jego skutków. W skład zespołu wchodzi 20 osób, w tym co najmniej 15 wykonujących zawód lekarza. 

Postępowanie zakończy się wydaniem przez Rzecznika decyzji administracyjnej w sprawie:

• przyznania świadczenia kompensacyjnego i ustalenia jego wysokości 

albo 

• odmowy przyznania świadczenia kompensacyjnego. 

Czy pacjentowi przysługuje odwołanie od decyzji Rzecznika Praw Pacjenta?

Wnioskodawcy przysługuje odwołanie do Komisji Odwoławczej do Spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. 

Wnioskodawca może wnieść odwołanie wówczas, gdy: 

• nie zgadza się z ustaloną wysokością świadczenia (uważa, że powinien otrzymać więcej pieniędzy) 
• nie zgadza się z odmową przyznania świadczenia (uważa, że nieprawidłowo odmówiono mu przyznania świadczenia).  

Odwołanie podlega opłacie w kwocie 200 złotych. 

Jeśli wnioskodawca nie zgadza się z decyzją Komisji Odwoławczej, wówczas przysługuje mu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 

O wszelkich środkach odwoławczych i trybie ich wniesienia wnioskodawca będzie informowany w pouczeniach w treści decyzji. 

Zostało przyznane świadczenie kompensacyjne oraz decyzja jest prawomocna – co dalej? 

W przypadku prawomocności decyzji, w której przyznano świadczenie kompensacyjne i ustalono jej wysokość:

• w terminie 30 dni, wnioskodawca składa Rzecznikowi oświadczenie o przyjęciu świadczenia kompensacyjnego lub o rezygnacji ze świadczenia kompensacyjnego, 
  • oświadczenia o przyjęciu świadczenia kompensacyjnego jest równoznaczne ze zrzeczeniem się przez wnioskodawcę wszelkich roszczeń o odszkodowanie, rentę oraz zadośćuczynienie pieniężne mogących wynikać ze zdarzenia medycznego w zakresie szkód, które ujawniły się do dnia złożenia wniosku – oznacza to, że wnioskodawca nie będzie mógł skutecznie dochodzić przed sądem dalszych roszczeń związanych ze zdarzeniem medycznym, za które otrzymał świadczenie kompensacyjne, 
• oświadczenie o rezygnacji jest równoznaczne ze zrzeczeniem się przez wnioskodawcę ze świadczenia kompensacyjnego – wówczas wnioskodawca może dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego lub w innym trybie. 

Niezłożenie oświadczenia oznacza rezygnację i wywołuje takie same skutki. 

W przypadku akceptacji świadczenia kompensacyjnego, jest ono wypłacane w terminie 14 dni od dnia złożenia oświadczenia. 

Jakie są obowiązki szpitala w związku z postępowaniem w sprawie świadczenia kompensacyjnego? 

Szpital, w którym miałoby dojść do zdarzenia medycznego objętego wnioskiem nie jest stroną postępowania. Oznacza to, że zarówno nie ma uprawnień, jak i obowiązków strony w toku postępowania i dlatego np. nie będzie musiał ustosunkowywać się do wniosku pacjenta. Nawet jeśli Rzecznik wyda decyzję, w której przyzna świadczenie kompensacyjne i ustali jego wysokość, to szpitalowi nie będzie przysługiwało odwołanie do Komisji Odwoławczej lub skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Są to wyłącznie uprawnienia wnioskodawcy, który jest jedyną stroną postępowania. 

Szpital ma jednak obowiązek udzielić Rzecznikowi informacji, złożenia wyjaśnień, przedstawienia posiadanych dokumentów, dotyczących zdarzenia medycznego. 

W przypadku wypłaty świadczenia kompensacyjnego, Rzecznik informuje o tym szpital. Wówczas, szpital:

• dokonuje analizy przyczyn źródłowych zdarzenia medycznego 

oraz 

• formułuje i wdraża zalecenia podjęcia działań na rzecz poprawy jakości i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej mających na celu zapobieżenie ponownemu wystąpieniu zdarzenia medycznego, 

chyba że w tym zakresie analiza ta została już przeprowadzona.