Czynność okazania w polskim procesie karnym

Zgodnie z powyższymi uwagami należy podkreślić dużą wagę okazania jako czynności dowodowej oraz fakt, iż jest to w zasadzie czynność niepowtarzalna. Okazanie może polegać na okazaniu osoby lub rzeczy, a także ich wizerunków w dowolnie utrwalonej formie (zdjęcie, wideo etc.).

Celem okazania jest naturalnie identyfikacja danej osoby lub rzeczy. Z istoty procesu karnego najczęściej okazywani osobom trzecim są podejrzany, oskarżony, rzadko osoba, którą podejrzewa się, że mogła popełnić dany czyn. Ta identyfikacja jest ważna, bo może być istotna w kontekście przypisania danej osobie sprawstwa za dany czyn.

Sąsiadowi, który widział zdarzenie napadu pod jego blokiem i który z okna widział jego sprawców, mogą być okazani podejrzani w celach identyfikacyjnych.

Zobacz serwis: Postępowanie dowodowe

Przebieg okazania ma swoje ustalone reguły, które organy ścigania bezwzględnie powinny przestrzegać. Chodzi o to, że przykładowo wśród osób okazywanych musi być co najmniej cztery osoby (aby wykluczyć tzw. działania efektu środkowego, gdy spośród 3 osób wybiera się najczęściej osobę stojącą pośrodku).

Istnieje możliwość, aby w razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość rozpoznania osoby przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną, do czego używa się takie techniki jak przykładowo lustro weneckie.

Szczegółowe warunki techniczne przeprowadzenia czynności okazania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie warunków technicznych przeprowadzenia okazania i zostały one przedstawione w osobnym opracowaniu.

Należy wskazać, iż nieprawidłowo przeprowadzone okazanie nie rzutuje automatycznie na skuteczność zarzutów prokuratorskich czy też na ocenę innych dowodów zebranych w sprawie a obciążających podejrzanego lub oskarżonego. Każdorazowo to sąd ocenia jaki jest wpływ wadliwego okazania na problematykę przypisania danej osobie sprawstwa za zarzucany mu czyn, w tym w świetle innych dowodów.

Wymaga wskazania, iż na okoliczność przebiegu okazania poza dowodem z wspomnianego protokołu można przesłuchać prowadzącego czynność policjanta lub inne osoby uczestniczące w okazaniu (jeśli zostaną ustalone ich personalia).

Zobacz serwis: Kodeks karny