Warunkowe umorzenie postępowania a niekaralność sprawcy

Pamiętać należy, iż warunkowe umorzenie postępowania nie jest skazaniem w rozumieniu powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a zatem osoba, wobec której zastosowano wskazaną formę karnoprawnej reakcji na popełnione przestępstwo, nie powinna ponosić żadnych konsekwencji, jakich doświadczyłaby przy wyroku skazującym. Faktem jest, iż decyzję o zastosowaniu tego środka probacyjnego podejmuje wyłącznie Sąd i to w formie wyroku. Nie jest to jednak wyrok skazujący, a jego wydanie nie łączy się z wymierzeniem sprawcy jakiejkolwiek kary. Sprawca czynu zabronionego, wobec którego warunkowo umorzono postępowanie karne, może bez problemu uzyskać zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego o swojej niekaralności.

Zobacz serwis: Sprawy karne

Wprawdzie w zbiorach Krajowego Rejestru Karnego, gromadzi się informacje o osobach, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe, jednakże samo wskazanie w rejestrze omawianej możliwości zakończenia postępowania, nie konstytuuje jej jako skazania. Wpis nie jest wpisem do kartoteki osób skazanych. Jakakolwiek wzmianka o postępowaniu karnym zakończonym jego warunkowym umorzeniem, ulega wykreśleniu po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, wynoszącego od 1 roku do 2 lat. Istota instytucji warunkowego umorzenia postępowania, polega właśnie na odstąpieniu od skazania i ukarania sprawcy czynu zabronionego, który dotychczas nie był karany za przestępstwo umyślne.

W ten sposób ustawodawca stwarza możliwość korzystnego dla sprawcy zakończenia postępowania, które nie będzie tożsame z jego skazaniem, a będzie zawierało w sobie negatywną ocenę jego zachowania. W stosunku do takiej osoby nie tylko nie zostanie wymierzona żadna kara przewidziana w przepisach kodeksu karnego, ale również nie powinny być w stosunku do niej stosowane inne dolegliwości jakie wiążą się ze skazaniem jak np. niemożność aplikowania na stanowiska, które wymagają przedłożenia zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego (obowiązek przedstawienia takiego zaświadczenia dotyczy m.in. prokuratorów, sędziów, policjantów, pracowników samorządowych, nauczycieli, agentów celnych, detektywów, ochroniarzy osób i mienia).

Zobacz serwis: Więziennictwo

W Uchwale Połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 29 stycznia 1971 roku, (sygn. akt VI KZP 26/69) Sąd Najwyższy słusznie wskazał, iż warunkowe umorzenie postępowania nie jest ani formą, ani odmianą warunkowego skazania, a wynikające z omawianej instytucji dobrodziejstwa sięgają znacznie dalej aniżeli dobrodziejstwa związane z zastosowaniem względem sprawcy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Dobrodziejstwo warunkowego umorzenia postępowania polega na zwolnieniu sprawcy z obowiązku ponoszenia kary, a jako, że nie stanowi skazania to również nie prowadzi do stygmatyzacji sprawcy. Dlatego też, jeżeli w danej sprawie nie ma szans na uzyskanie wyroku uniewinniającego czy też umarzającego postępowanie, warto postarać się o warunkowe umorzenie postępowania, które jest rozwiązaniem z wszech miar korzystnym dla sprawcy.