Wpływ śmierci uczestników procesu na jego przebieg

Wskazana regulacja dotyczy zarówno skutków procesowych jakie wywołuje śmierć obwinionego, jak i skutków procesowych śmierci pokrzywdzonego (oraz pokrzywdzonego występującego w roli oskarżyciela posiłkowego)

Skutki śmierci obwinionego

Naczelnym procesowym skutkiem śmierci obwinionego będzie konieczność umorzenia postępowania z uwagi na fakt, iż toczące się postępowanie stanie się bezprzedmiotowe.

Należy jednak podkreślić, iż śmierć obwinionego nie stoi na przeszkodzie wniesieniu i uwzględnieniu kasacji na jego korzyść ani wznowieniu postępowania na jego korzyść (jeśli obwiniony zmarł po uprawomocnieniu się wyroku). W wskazanych sytuacjach toczące się postępowania będą mogą mieć charakter rehabilitacyjny.

Podkreślenia wymaga również to, iż śmierć oskarżonego nie stoi na przeszkodzie do rozpoznania zgłoszonych za jego życia roszczeń o odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Prawa obwinionego przejdą wówczas na małżonka, dzieci i rodziców zmarłego. Wskazane roszczenia dotyczą sytuacji procesowo potwierdzonego niesłusznego ukarania lub zatrzymania obwinionego (tj. takiej sytuacji w której obwiniony został uniewinniony lub w stosunku do niego umorzono postępowanie na skutek rozpoznania kasacji lub wznowienia postępowania po prawomocnie zapadłym wyroku sądowym).

Zobacz serwis: Sprawy karne

Skutki śmierci pokrzywdzonego

Śmierć pokrzywdzonego nie występującego w roli oskarżyciela (a zatem będącego jedynie świadkiem w sprawie) zasadniczo nie tamuje procesu i nie spowoduje konieczności jego umorzenia.

Sytuacja zbliżona do opisanej powyżej będzie również miała miejsce wtedy, gdy pokrzywdzony występował w sprawie w charakterze oskarżyciela ubocznego (czyli występował u boku oskarżyciela głównego). Jego śmierć nie spowoduje zawieszenia procesu, aczkolwiek osoby dla niego najbliższe będą miały prawo przystąpić do postępowania w miejsce zmarłego na każdym jego etapie (aż do wydania prawomocnego wyroku w sprawie).

Zobacz: Kodeks karny

W sytuacji, w której pokrzywdzony wstąpił w rolę oskarżyciela posiłkowego lub konkurencyjnego jego śmierć powoduje zawieszenie postępowania. W takiej sytuacji osoby najbliższe dla pokrzywdzonego mogą w terminie miesiąca wstąpić do postępowania. Jeśli nie będzie to miało miejsca wówczas sąd umorzy postępowanie. W przypadku gdy istnieje kilka osób uprawnionych należy wskazać, iż wstąpienie jednej z nich powoduje, iż uprawnienie pozostałych stron do tej czynności wygasa. Należy dodać, iż sąd każdorazowa bada czy dana osoba jest uprawniona do wstąpienia w miejsce zmarłego.