Kategorie

Postępowanie wykroczeniowe

24 sie 2021
20 wrz 2021
Zakres dat:
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail

Odmowa przyjęcia mandatu karnego w sprawach o wykroczenia

Odmowa przyjęcia mandatu karnego jest prawem, z którego może skorzystać sprawca wykroczenia. Kiedy można odmówić przyjęcia mandatu?

Rodzaje mandatów karnych

Rodzaje mandatów karnych zostały określone w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Czym się różnią?

Mandat bez możliwości odmowy – co zawiera projekt?

Mandat bez możliwości odmowy to rozwiązanie przewidziane w poselskim projekcie, który wpłynął do Sejmu. Planowane zmiany budzą sporo kontrowersji. Co mogą oznaczać w praktyce? Czy będzie można zaskarżyć mandat?

Covidowe mandaty - sędziowie mają wątpliwości prawne

Czy covidowe mandaty można nazwać bublem prawnym? Legalność ich wypisywania podważają sędziowie.

Mandat karny – nowy wzór i przepisy od 1 maja 2019 r.

Od 1 maja 2019 r. będzie obowiązywał nowy wzór mandatu karnego. Jakie informacje będzie zawierał? Czy zmienią się przepisy, dotyczące mandatów karnych zaocznych?

Czy można uchylić mandat karny w sprawach o wykroczenie?

Często dla spokoju i zaoszczędzenia czasu zgadzamy się na przyjęcie mandatu karnego i jego uiszczenie. Następnie, zaczynamy się zastanawiać nad popełnionym przewinieniem i dochodzimy do wniosku, że jednak nie zgadzamy się z otrzymanym mandatem. Wówczas pojawia się pytanie, czy można się odwołać od przyjętego mandatu karnego. Odpowiedź brzmi: tak.

Kiedy policjant może odstąpić od mandatu i dać pouczenie?

Funkcjonariusze policji nie mają bezwzględnego obowiązku  nakładania mandatów karnych za wykroczenia, jednakże dość często korzystają z możliwości ukarania mandatem. Niemniej jednak w pewnych okolicznościach funkcjonariusz może skorzystać z upomnienia zamiast mandatu.

Od 1 stycznia 2018 r. nowe zasady zwrotów kosztów dla świadka w postępowaniu o wykroczenia

W dniu 29 sierpnia 2017 r. Rada Ministrów na posiedzeniu przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Nowe przepisy zakładają zwrot świadkom kosztów udziału w czynnościach wyjaśniających, w sprawach o wykroczenia.

Wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenia

Postępowanie nakazowe to szczególny tryb postępowania, który daje Sądowi możliwość wydania wyroku nakazowego na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Zmiany w postępowaniu karnym - niektóre przestępstwa będą wykroczeniami

9 listopada 2013 r. weszło w życie część nowych przepisów zreformowanej procedury karnej. Część czynów kwalifikowanych jako przestępstwa została przeniesiona na poziom wykroczeń, wobec czego nastąpi zmiana w orzekaniu kar za niektóre czyny. Jakie nastąpią zmiany?

Bilingi jako środek dowodowy w postępowaniu wykroczeniowym

Dopuszczalność wykorzystywania bilingów rozmów jako środka dowodowego w sprawach o wykroczenia budzi wiele wątpliwości. Z jednej strony brak jest przepisu, który by na to wprost zezwalał. Z drugiej zaś prawo tego jednoznacznie nie zabrania.

Obrońca z urzędu w sprawach o wykroczenia

Obrońca z urzędu w postępowaniu karnym to osoba przyznawana oskarżonemu przez sąd. Czy przysługuje on także w postępowaniu w sprawach o wykroczenia?

Mandat karny - co warto o nim wiedzieć?

W sprawach o wykroczenia drogowe mandaty oprócz Policji może nakładać także inspekcja ruchu drogowego. W sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika mandaty nakłada inspektor pracy.

Kiedy można uchylić mandat karny?

Uchylenie mandatu to specyficzna prawna i wyjątkowa konstrukcja. Może mieć miejsce tylko, w sytuacji w której mandat został nałożony na daną osobę za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu.

Różnica między przerwą a odroczeniem rozprawy

W postępowaniu wykroczeniowym (tak jak w procedurze karnej) ustawodawca rozróżnił dwie (choć podobne do siebie) sytuacje procesowe, w których sprawa toczy się dalej w innym terminie sądowym – zarządzenie przerwy w rozprawie oraz odroczenie rozprawy. Obie instytucje stanowią wyjątek od zasady ciągłości i szybkości rozprawy. Należy wskazać, że zasadą jest zarządzanie przez sąd przerwy w rozprawie, natomiast w przypadkach wskazanych w ustawie rozprawa jest odraczana.

Kiedy sprawca nie jest odpowiedzialny za swój czyn?

Kodeks wykroczeń określa wprost, iż jednym z warunków przypisania odpowiedzialności za czyn jest to, aby sprawca był w pełni poczytalny. W związku z powyższym w razie wątpliwości, co do poczytalności sprawcy jest on poddawany stosownym badaniom. Co do zasady brak poczytalności wyłącza możliwość ponoszenia odpowiedzialności za wykroczenie, należy jednak podkreślić, iż zasada ta nie obowiązuje jeśli sprawca wykroczenia wprawił się w stan nietrzeźwości lub odurzenia powodujący wyłączenie lub ograniczenie poczytalności, które przewidywał albo mógł przewidzieć.

Kiedy sąd może uchylić pytanie strony?

Z uwagi na fakt, iż to sąd prowadzi i kieruje rozprawą, jest on jednocześnie zobligowany do czuwania nad jej prawidłowym przebiegiem. Jednym z instrumentów za pomocą, którego może to robić (obok przykładowo kar porządkowych) jest instytucja uchylenia pytania strony jeśli jest nieistotne dla sprawy, sugeruje treść odpowiedzi lub które sąd z innych powodów uznaje za niestosowne.

Na czym polega skazanie bez rozprawy?

Skazanie bez rozprawy to instytucja procesowa będąca wyrazem tzw. konsensualnej formy zakończenia postępowania. Jej istotą jest to, iż oskarżyciel publiczny lub sam obwiniony (po złożeniu wniosku o ukaranie przez oskarżyciela publicznego) występuje do sądu z tzw. wnioskiem o skazanie bez rozprawy, który w razie uwzględnienia zostaje rozpoznany przez sąd na posiedzeniu, co naturalnie oznacza przyśpieszenie rozpoznania sprawy, a także stanowi swoiste udogodnienie dla stron procesowych.

Wniosek o ukaranie za wykroczenie

W postępowaniu w sprawach o wykroczenia wniosek o ukaranie jest surogatem (odpowiednikiem) aktu oskarżenia w postępowaniu karnym. Oznacza to, iż jego złożenie jest niezbędnym warunkiem dla uruchomienia procedury sądowego rozpoznawania sprawy, inicjuje ją.

Wpływ śmierci uczestników procesu na jego przebieg

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia obszernie reguluje zagadnienia procesowe związane z uczestnictwem poszczególnych podmiotów w toku postępowania. W ramach wskazanych przepisów ustawodawca uregulował również zagadnienie wpływu śmierci uczestników procesowych na przebieg postępowania.

Protokół jako czynność urzędowa

W postępowaniu w sprawach o wykroczenia, podobnie jak i w innych procedurach zachodzi konieczność dokumentowania podejmowanych czynności procesowych. Ma to niezwykle istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia treści przyszłego merytorycznego rozstrzygnięcia, ale również z uwagi na możliwość kontroli prawidłowości i kierunku postępowania w oparciu o wskazane dokumenty.

Na czym polega sprostowanie treści protokołu rozprawy?

Z uwagi na fakt, iż zapisy protokołów rozpraw oraz posiedzeń zawierają treści niezwykle istotne z punktu widzenia przyszłego orzeczenia sądowego bardzo ważne jest aby zachowana była pełna korelacja między opisem zdarzeń oraz wypowiedzi, które miały miejsce na rozprawie, a ich odzwierciedleniem w protokole.

Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu wykroczeniowym

W postępowaniu wykroczeniowym zarówno pokrzywdzony występujący jako oskarżyciel posiłkowy, jak i pokrzywdzony występujący samodzielnie w procesie mają prawo do ustanowienia jednego pełnomocnika w procesie. Pełnomocnik ten może pochodzić z wyboru strony (na podstawie oddzielnej umowy cywilnoprawnej) lub być wyznaczony przez sąd z urzędu.

Notatka urzędowa i jej znaczenie procesowe

Zgodnie z treścią przepisu art. 37 p. 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, notatkę urzędową sporządza się w odniesieniu do czynności co do których nie sporządza się protokołu, a także inne zdarzenia, które mają znaczenie dla postępowania. Notatka urzędowa może być odczytywana na rozprawie, a na okoliczność jej sporządzenia (oraz zawartej w niej treści) może być przesłuchiwana osoba, która sporządziła daną notatkę służbową.

Postępowanie mandatowe

Postępowanie mandatowe jest jednym z trzech postępowań szczególnych uregulowanych w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Szczególny charakter tego postępowania wynika z jego częściowego odformalizowania, jak również z szybkości w prowadzeniu i zakończeniu tego postępowania. W postępowaniu mandatowym dochodzi do ukarania sprawcy wykroczenia mandatem karnym bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia, bez konieczności kierowania sprawy do sądu.

Właściwość i skład sądu

Organem procesowym, który rozstrzyga sprawy o wykroczenia jest sąd. Sądami powszechnymi są sądy apelacyjne, okręgowe i rejonowe. W sprawach o wykroczenia w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, zgodnie z obowiązującymi właściwościami: rzeczową, miejscową oraz funkcjonalną. Co do zasady sąd orzeka w składzie jednoosobowym.

Zaskarżenie wyroku sądu pierwszej instancji

Zgodnie z konstytucyjną zasadą postępowanie wykroczeniowe, podobnie jak postępowanie karne jest dwuinstancyjne. Powyższe oznacza, iż strona ma uprawnienie (nie obowiązek) do zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji i tym samym poddania tego wyroku merytorycznej kontroli sądu drugiej instancji. Standardowo odbywa się to na drodze wniesienia apelacji w terminie 7 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem, ale ustawa przewiduje również inne sytuacje.

Postępowanie przyspieszone

Postępowanie przyspieszone to szczególny tryb postępowania w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, który posiada swoje odrębne uregulowania procesowe. Stosuje się go do sprawców ujętych na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia i niezwłocznie doprowadzonych do sądu.

Postępowanie nakazowe

Postępowanie nakazowe jest tzw. szczególnym trybem postępowania w kodeksie postępowania w sprawach wykroczeń. Jego odrębność polega na tym, że w sytuacji, gdy sąd uzna, iż wina obwinionego i okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, wydaje bez przeprowadzania rozprawy wyrok na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron i doręcza go stronom wraz z wnioskiem o ukaranie.

Jak ustanowić obrońcę z urzędu?

Prawo do obrony jest jednym z fundamentalnych praw obwinionego. W ramach realizacji tego prawa może on korzystać z pomocy jednego obrońcy w postępowaniu wykroczeniowym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami obrońcą może być adwokat albo radca prawny. W ramach prawa do obrony obwiniony może ustanowić obrońcę z wyboru lub może posiadać obrońcę z urzędu.

Uprawnienia pokrzywdzonego

Zgodnie z kodeksową definicją pokrzywdzonym w sprawach o wykroczenie jest ten, czyje dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez wykroczenie. Może to być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna bądź jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej.

Terminy w postępowaniu wykroczeniowym

Upływ terminu zawsze liczony jest od następnego dnia po odbiorze danego pisma. Termin jest zachowany nie tylko, kiedy ostatniego dnia doręczymy pismo na biuro podawcze sądu, czy policji, ale również, gdy tego dnia przed północą pismo to zostanie nadane na poczcie. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na ustawowo dzień wolny od pracy, to termin upływa dopiero następnego dnia.

Przywrócenie utraconego terminu

Z uwagi na fakt występowania wielu nieprzewidzianych zdarzeń losowych w życiu, stronie może przydarzyć się to, iż upłynie jej termin na dokonanie danej czynności. Polskie prawo przewidując taką sytuację, ustala, iż można w ciągu 7 dni od ustania przyczyny niedotrzymania terminu złożyć tzw. wniosek o przywrócenie terminu.

Prawo do odmowy zeznań świadka

Prawo do odmowy zeznań lub odpowiedzi na pytanie przysługuje świadkowi wówczas, gdy jest zobowiązany do zachowania tajemnicy państwowej, służbowej zawodowej (chyba że zostaną one przez odpowiedni podmiot zwolnione z obowiązku jej zachowania), a także osoby najbliższe dla oskarżonego.

Prawo do obrony obwinionego

Obwinionym jest osoba, przeciwko której wniesiono wniosek o ukaranie w sprawie o wykroczenie. Wraz z wniesieniem tego wniosku do sądu i wstąpieniem danej osoby w rolę obwinionego uruchamia się (uaktywnia) jego prawo do obrony, które jest jednym z naczelnych i konstytucyjnie zagwarantowanych uprawnień.

Obrona obligatoryjna

Pod pojęciem obligatoryjnej obrony należy rozumieć sytuacje, w których dana osoba musi mieć obrońcę przed sądem w toku postępowania. Może to być obrońca ustanowiony z wyboru, ale w sytuacjach, w których ustanowienie tego obrońcy nie następuje, sąd wyznacza obwinionemu obrońcę z urzędu.

Obowiązki świadka

Obowiązkiem świadka jest stawiennictwo na rozprawę (pod groźbą zastosowania wobec niego kar porządkowych w postaci grzywny oraz przymusowego doprowadzenia do sądu) oraz złożenie zeznań, chyba że danej osobie przysługuje prawo do odmowy złożenia zeznań lub odmowy odpowiedzi na dane pytanie.

Oskarżyciel posiłkowy

Oskarżycielem posiłkowym jest pokrzywdzony, który podejmuje decyzję o aktywnym uczestnictwie w sprawie popełnionego wykroczenia. Oskarżyciel posiłkowy jest pełnoprawną stroną postępowania, co oznacza, iż ma on prawo uczestniczyć we wszystkich rozprawach, ma prawo składania wniosków dowodowych i oświadczeń, wygłasza mowę końcową w sprawie, a przede wszystkim ma prawo do składania w tym postępowaniu apelacji (w razie niekorzystnego dla niego wyroku) lub zażaleń na niekorzystne dla niego (zaskarżalne w świetle przepisów) postanowienia.

Doręczanie pism procesowych

Istnieje kilka sposobów doręczania pism procesowych, należy dążyć do tego, aby je odebrać, ponieważ brak odbioru pisma w przewidzianym trybie doręczonego na właściwy adres, jak i odmowa przyjęcia pisma (odnotowywana przez doręczającego) powodują zwrot pisma nadawcy i uznanie, iż doręczono je prawidłowo (tzw. fikcja prawidłowego doręczenia), co może rodzić dla strony niekorzystne skutki, np. w postaci kary porządkowej lub upływu terminu procesowego na dokonanie danej czynności.

Doręczenie wyroku z uzasadnieniem

Wyrok sądu pierwszej instancji doręcza się stronie wraz z uzasadnieniem na jej żądanie zgłoszone w nieprzekraczalnym (tzw. zawitym) terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Wówczas w terminie 7 dni od daty otrzymania tego wyroku (liczonym od następnego dnia po jego odbiorze) strona może wnieść apelację od wyroku.