Kodeks pracy, Urlop wypoczynkowy

Państwo otworzyło pracownikom drzwi do większej liczby dni wolnych, ale jednocześnie rozbudowało katalog zasad regulujących ich wykorzystanie. Nowelizacja przepisów work-life balance przyniosła więcej możliwości odpoczynku, ale jednocześnie sprawiła, że korzystanie z nich wymaga znacznie większej orientacji w przepisach. Łatwo bowiem przeoczyć, które wolne jest płatne, które przepada z końcem roku, a które trzeba zgłosić z wyprzedzeniem.

Za czas urlopu wypoczynkowego, oprócz wynagrodzenia urlopowego, pracownicy mogą otrzymywać dodatkowe dofinansowanie. Są to tzw. wczasy pod gruszą i świadczenie urlopowe. Zasady dofinansowania do odpoczynku zależą od tego, czy u danego pracodawcy działa ZFŚS, czy nie.

Urlop wypoczynkowy jest jednym z podstawowych uprawnień pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Ma on charakter coroczny, płatny i niezbywalny, co oznacza, że pracownik nie może się go zrzec, a pracodawca ma obowiązek prawidłowo go udzielać. Naruszenie przepisów urlopowych, w szczególności nieudzielenie pracownikowi przysługującego urlopu, może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową pracodawcy i karą grzywny. Jakie zasady udzielania i wykorzystywania urlopu wypoczynkowego obowiązują w 2026 roku?

Pracownik zatrudniony na zastępstwo to taki sam pracownik, jak każdy inny zatrudniony na czas określony czy nieokreślony. Przysługują mu takie same prawa jak pozostałym pracownikom, ale pracodawcy kierując się zasadą tymczasowości tej współpracy, wydają się o tym zapominać.

Nowe przepisy, które wydłużają urlop wypoczynkowy weszły w życie w firmach prywatnych dnia 1 maja 2026 roku. Istotnie zmieniają zasady ustalania stażu pracy. Do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, czyli także długość urlopu wypoczynkowego, będą wliczane nie tylko lata przepracowane na podstawie umowy o pracę, ale również okresy wykonywania pracy na umowach zlecenia oraz prowadzenia działalności gospodarczej.

Co trzeba wiedzieć o urlopie na żądanie? Kiedy przysługuje? Jak skutecznie zgłosić taki urlop? Czy pracodawca może odmówić takiego urlopu? Jakie są wytyczne Państwowej Inspekcji Pracy? A co wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego?

Mediacja uchodzi za szybki i skuteczny sposób rozwiązywania sporów w miejscu pracy. Czy jednak sprawdza się również tam, gdzie problemem nie jest zwykły konflikt, lecz mobbing? W relacji naznaczonej presją i nierównowagą stron granica między realnym rozwiązaniem a pozorem sprawiedliwości bywa wyjątkowo cienka.

Sezon urlopowy 2026 r. już za chwilę. Przygotowaliśmy miniporadnik dla działów kadr i płac, szczególnie początkujących pracowników kadrowych, dotyczący dziesięciu podstawowych obowiązków związanych z urlopami. Co należy zrobić przed sezonem urlopowym?

To dość częsta i wywołująca sporo wątpliwości sytuacja. Pracownik ma zaległy urlop ale nie wypełnia wniosków urlopowych i „chomikuje” ten urlop na przyszłość. Na różne nieprzewidziane sytuacje, na długie wakacje, czy z innych przyczyn. Dla pracodawcy to kłopot, bo może być w niektórych sytuacjach ukarany za to grzywną przez Państwową Inspekcję Pracy od 1 tys. do 30 tys. zł (art. 282 § 1 pkt 2 kodeksu pracy). A ponadto pracodawca może być zobowiązany do tworzenia tzw. rezerw (tak naprawdę są to bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów) w bilansie na o wynagrodzenia za czas urlopu zaległego (niewykorzystanego w terminie). Czy zatem pracodawca może zmusić (tj. skutecznie skłonić metodami zgodnymi z prawem) pracownika do wykorzystania urlopu lub zaległego urlopu z poprzedniego roku? Przecież urlop to uprawnienie pracownika i jest udzielany na wniosek pracownika.

Zasadnicza część nowelizacji z 11 marca 2026 r. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw, ma wejść w życie 8 lipca br. Skutkiem tych zmian będzie przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy nowych uprawnień, które pozwolą jej na stwierdzanie istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Istotnie wzrosną też grzywny dla pracodawców,. Będzie to miało zauważalne skutki dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących współpracę na podstawie umów cywilnoprawnych i B2B. Co prawda Prezydent RP podpisał tę nowelizację, jednocześnie kierując ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej – ale nie wstrzymuje to wejścia w życie nowych przepisów.

Urlop wypoczynkowy należy wykorzystywać w naturze. Jeżeli jest to niemożliwe z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, wówczas pracownik ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego. Podstawą do obliczenia ekwiwalentu jest wynagrodzenie pracownika oraz inne świadczenia ze stosunku pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy - a konkretnie eksperci Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku - udzieliła wyjaśnień odnośnie przepisów i praktyki dotyczących udzielania pracownikom dni wolnych za święta przypadające w sobotę. Jak się liczy czas pracy i co w przypadku usprawiedliwionej nieobecności w pracy?

Jestem zatrudniona na umowę o pracę. Mój staż pracy wynosi 40 lat. W każdym roku kalendarzowym przysługuje mi 26 dni urlopu wypoczynkowego. W tym roku przechodzę na emeryturę w lipcu. Ile urlopu mi przysługuje?

Kończysz pracę i masz niewykorzystany urlop? Od 2026 r. przepisy Kodeksu pracy precyzyjnie określają termin jego wypłaty. W jednych przypadkach pieniądze trafią na konto razem z ostatnią pensją, w innych trzeba będzie poczekać nawet do 10 dni. Od czego to zależy i kiedy pracodawca musi zapłacić?

Czy pracownik musi raz w roku kalendarzowym wykorzystać 14 dni urlopu wypoczynkowego z rzędu? Zgodnie z art. 162 Kodeksu pracy na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części, ale co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy brak dłuższego urlopu to wykroczenie i pracodawcy grozi kara?

Planujesz już majówkę w 2026 roku? Mamy ważne wieści dla wszystkich pracowników. Choć Święto Konstytucji 3 Maja to dzień ustawowo wolny, układ kalendarza w tym roku może wielu rozczarować. Co mówią przepisy Kodeksu pracy o "odbieraniu" wolnego za niedzielne święta? Oto szczegóły.

Jako główny argument przeciwnicy wprowadzenia w Polsce czterodniowego tygodnia pracy wskazują, że nie da się skrócić o cały jeden dzień tygodnia pracy nie dezorganizując przy tym totalnie i gospodarki, i życia społecznego. Tymczasem główna bariera we wprowadzeniu wszystkich trzydniowych weekendów w pracy jest gdzież zupełnie indziej. I jest to zaskoczenie.

Nawet sześć dodatkowych dni urlopu zyskają niektórzy pracownicy. To efekt nowych przepisów. Z początkiem maja wchodzą w życie nowe regulacje zmieniające sposób liczenia stażu pracy. Zyskają ci, którzy latami byli „na swoim” albo zarabiali na umowie zleceniu. Jest jednak haczyk. I to całkiem przyziemny.

Praca zdalna a opieka nad dzieckiem. Co mówi Kodeks pracy? Poniżej przedstawiamy kluczowe przepisy oraz rozważamy czy praca zdalna daje rodzicom możliwość lepszego łączenia obowiązków zawodowych z życiem rodzinnym. U wielu rodzi się ważne pytanie prawne dotyczące jednoczesnego sprawowania opieki nad dzieckiem oraz granic kontroli ze strony pracodawcy.

Urlop z powodu siły wyższej w 2026 roku - ile dni przewiduje Kodeks pracy? Ile jest płatny? Jak napisać wniosek o zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej? Czy trzeba uzasadniać wniosek? Artykuł zawiera przykłady siły wyższej.

Od 1 stycznia 2026 r. staż pracy liczony jest na nowych zasadach. Tymczasem od długości stażu pracy zależą ważne uprawnienia pracownicze. Wielu pracowników sektora publicznego już od początku 2026 r. skorzysta na zmianach w prawie pracy - otrzymają dłuższe urlopy, nagrody, wyższe odprawy i dłuższe okresy wypowiedzenia. Pozostali pracownicy dłużej poczekają na wejście w życie nowych przepisów.

Zwolnienie na dziecko czyli 2 dni opieki w roku kalendarzowym - takie uprawnienie wynika z przepisów Kodeksu pracy. Kto może z niego skorzystać w 2026 roku?

Kodeks pracy w 2026 roku: czy pracodawca może odmówić pracy zdalnej rodzicowi małego dziecka? Są dwie podstawy do wnioskowania o pracę z domu - którą wybrać? Kiedy osoba zatrudniająca musi zaakceptować wniosek, a kiedy nie?

W dniu 17 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, przedłożony przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. 26 lutego br projekt ten został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Celem tej nowelizacji jest skuteczniejsza ochrona pracowników przed mobbingiem, dyskryminacją i innymi formami przemocy w miejscu pracy. Nowe przepisy mają być bardziej zrozumiałe i łatwiejsze do stosowania w praktyce. Mają wzmocnić pozycję prawną ofiar mobbingu, a jednocześnie zapewnić pracodawcom ochronę przed nieuzasadnionymi zarzutami. Nowelizacja wprowadzi do kodeksu pracy minimalne zadośćuczynienie za mobbing. Będzie ono wynosić co najmniej sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku będzie to kwota 28 836,- zł.

Prawo pracy przewiduje, że w określonych przypadkach pracownikowi przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy, nawet jeśli nie wynika on bezpośrednio z kalendarza. Chodzi o sytuację, gdy święto ustawowo wolne od pracy wypada w sobotę. W 2026 roku mamy dwa takie przypadki - jeden wypada w piątek, drugi w poniedziałek.