Dobra wiadomość dla seniorów. Rząd uruchamia bon na usługi opiekuńcze

• Rząd przyjął projekt ustawy o bonie senioralnym, które może być elementem stymulacji usług opiekuńczych na poziomie lokalnym
• Ekspert: bon senioralny może pobudzić lokalne usługi opiekuńcze
• Bon senioralny ma odciążyć rodziny i pomóc utrzymać aktywność zawodową
• Tylko część seniorów skorzysta ze wsparcia
• Polska stoi przed wyzwaniem starzejącego się społeczeństwa
• Program ruszy od 2026 roku. Rząd przeznaczy setki milionów złotych
• FAQ – bon senioralny

Rząd zdecydował o przyjęciu projektu ustawy wprowadzającej bon senioralny, który ma pomóc starszym osobom w codziennym funkcjonowaniu i odciążyć ich rodziny. Nowe świadczenie obejmie m.in. usługi opiekuńcze, pomoc w domu czy wsparcie w kontaktach z lekarzami. Eksperci podkreślają, że program może stać się ważnym impulsem dla rozwoju lokalnej opieki nad seniorami, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Jednocześnie zwracają uwagę, że skala wsparcia może okazać się niewystarczająca wobec rosnących potrzeb starzejącego się społeczeństwa.

Rząd przyjął projekt ustawy o bonie senioralnym, które może być elementem stymulacji usług opiekuńczych na poziomie lokalnym

„Bon senioralny to dobre rozwiązanie, które może być elementem stymulacji usług opiekuńczych na poziomie lokalnym” – powiedział Dominik Owczarek z Instytut Spraw Publicznych. Dodał, że niepokojące jest jednak to, że tak mało seniorów będzie mogło skorzystać z tego wsparcia.

Rada Ministrów przyjęła niedawno projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych. Nowe przepisy wprowadzają m.in. bon senioralny – świadczenie niepieniężne, dzięki któremu realizowane będą usługi, takie jak wsparcie w przygotowaniu posiłków, poruszaniu się, utrzymywaniu porządku, korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, opieka higieniczno-pielęgnacyjna czy pomoc w zapewnianiu kontaktów z otoczeniem.

Prawo do bonu będą miały osoby, których średni miesięczny dochód w ostatnich trzech miesiącach nie przekroczył 3410 zł. Kryterium dochodowe będzie podlegać corocznej waloryzacji.

Ekspert: bon senioralny może pobudzić lokalne usługi opiekuńcze

Dominik Owczarek ocenił, że jest to dobre rozwiązanie, choć martwi mała liczba beneficjentów tego wsparcia. „Bon senioralny jest w zasadzie bliźniaczym programem do Aktywnego Rodzica, tylko jest skierowany do innej grupy obywateli. Różnica polega też na tym, że będzie on finansował usługi, czyli pieniądze trafią do placówek opiekuńczych, a nie w gotówce do seniorów czy ich rodzin. Moim zdaniem to dobre rozwiązanie” – powiedział ekspert.

Wskazał, że w największym stopniu z programu skorzystają seniorzy w mniejszych miejscowościach, które nie oferują żadnych usług opiekuńczych. Instrument ten – jak dodał – może być elementem stymulacji usług opiekuńczych na poziomie lokalnym.

Bon senioralny ma odciążyć rodziny i pomóc utrzymać aktywność zawodową

Owczarek zaznaczył, że bon senioralny będzie dużym wsparciem dla dzieci opiekujących się swoimi starszymi rodzicami. „Te osoby pozostaną na rynku pracy, czyli – mówiąc kolokwialnie – będą budować PKB, płacić podatki, a ich rodzicami zajmą się osoby z odpowiednim wykształceniem i przygotowaniem” – podkreślił.

Według eksperta dobrym rozwiązaniem jest wprowadzenie kryterium dochodowego uprawniającego do wsparcia. „Jeśli senior ma dobrą emeryturę lub rentę, to finansowanie takich usług dodatkowo przez państwo nie jest niezbędne” – stwierdził Owczarek.

W ocenie skutków regulacji projektu wskazano, że według danych Główny Urząd Statystyczny w 2024 r. w Polsce żyło 7 mln 725 tys. osób w wieku 65 plus. Jak podano, z badania SHARE wynika, że około 25 proc. z nich ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego.

Tylko część seniorów skorzysta ze wsparcia

Jak zaznaczyli autorzy projektu, biorąc pod uwagę m.in. przeciętną liczbę osób przypadających na jednego opiekuna w ramach usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania świadczonych na podstawie ustawy o pomocy społecznej (od ok. 2,15 do 4 osób), oszacowano, że wsparciem będzie mogło zostać objętych od 12 tys. do 20 tys. osób. „To akurat jest bardzo niepokojące, że tak mało seniorów będzie mogło skorzystać z bonu opiekuńczego” – ocenił Owczarek.

Zwrócił uwagę, że problemem jest brak kadr w sektorze usług społecznych, który będzie musiał zaspokoić coraz większe potrzeby. „Średnia wieku opiekunki, bo to kobiety głównie świadczą te usługi, jest bliska wiekowi emerytalnemu. Niestety istnieje obawa, że w tych najmniejszych miejscowościach profesjonalna usługa opiekuńcza będzie niedostępna” – powiedział Owczarek.

Polska stoi przed wyzwaniem starzejącego się społeczeństwa

Przyznał, że obszar związany z usługami opiekuńczymi wciąż pozostaje na marginesie polityki państwa. „Ten obszar jest dosyć mocno zaniedbany. Z różnych powodów nie jest o nim tak głośno jak na przykład o służbie zdrowia. Nie ma tam silnych związków zawodowych, które mocno wyartykułowałyby swoje interesy, mimo tego, że sektor opieki będzie się znajdował w największym kryzysie w związku ze starzeniem się społeczeństwa i brakami kadrowymi” – wskazał ekspert.

Według projektu realizacja bonu senioralnego następować będzie na podstawie umowy zawieranej między gminą a seniorem. Umowa będzie określała zakres świadczonego wsparcia.

Bon senioralny będzie w pierwszej kolejności przeznaczony dla gmin, które nie oferują publicznych usług opiekuńczych lub w których takich usług brakuje w dużym zakresie. Następnie wsparcie trafi do gmin, w których przewiduje się najszybszy wzrost liczby osób starszych.

Program ruszy od 2026 roku. Rząd przeznaczy setki milionów złotych

Program Bonu Senioralnego zostanie określony w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Pierwsza edycja programu ma obejmować lata 2026-2028.

Program finansowany będzie z dotacji z budżetu państwa. Wydatki na realizację programu zostały określone w wysokości:

• 100 mln zł w 2026 r. (trzy miesiące realizacji),
• 400 mln zł w 2027 r. oraz
• 500 mln zł od 2028 r.

Eksperci podkreślają, że mimo ograniczonej skali program może być ważnym początkiem budowy nowoczesnego systemu opieki długoterminowej w Polsce. Czas pokaże!

FAQ – bon senioralny

Kto będzie mógł skorzystać z bonu senioralnego?

Bon senioralny będzie przysługiwał osobom starszym, których średni miesięczny dochód z ostatnich trzech miesięcy nie przekroczy 3410 zł. Kryterium dochodowe ma być co roku waloryzowane.

Na co będzie można wykorzystać bon senioralny?

Świadczenie obejmie usługi opiekuńcze, m.in. pomoc w przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, poruszaniu się, korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych czy opiekę higieniczno-pielęgnacyjną.

Kiedy bon senioralny zacznie obowiązywać?

Pierwsza edycja programu ma ruszyć w 2026 roku i obejmować lata 2026–2028. Program będzie finansowany z budżetu państwa.

Czy bon senioralny będzie wypłacany w gotówce?

Nie. Bon senioralny ma formę świadczenia niepieniężnego. Oznacza to, że środki trafią do podmiotów świadczących usługi opiekuńcze, a nie bezpośrednio do seniorów lub ich rodzin.

Ilu seniorów skorzysta z programu?

Według szacunków autorów projektu wsparciem będzie mogło zostać objętych od 12 tys. do 20 tys. osób. Eksperci podkreślają jednak, że potrzeby są znacznie większe.