Wychowanie dziecka nie sprowadza się do płacenia alimentów. Dyrektor KIS wypowiedział się w sprawie preferencji podatkowych dla rodziców

• Status osoby samotnie wychowującej dziecko
• Płacenie alimentów to nie wychowywanie dziecka

Status osoby samotnie wychowującej dziecko

Jednym z preferencyjnych sposobów opodatkowania dochodów na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych jest opodatkowanie jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Możliwość taka została przewidziana w art. 6 ust. 4c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z którego wynika, że może ona mieć zastosowanie do jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, będącego: panną lub kawalerem, wdową lub wdowcem, rozwódką lub rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Aby rodzic lub opiekun mógł w roku podatkowym skorzystać z tej preferencji musi w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25 roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Polsce oraz w innym państwie.

W drugim ze wskazanych przypadków konieczne jest jednak, aby w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały:
a) dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, z wyjątkiem renty rodzinnej, lub
b) dochodów opodatkowanych 19% podatkiem z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, udziałów (akcji) lub pochodnych instrumentów finansowych, lub
c) przychodów zwolnionych od podatku w ramach tzw. ulgi dla młodych i ulgi na powrót
– w łącznej wysokości przekraczającej 12-krotność kwoty renty socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego, czyli w przypadku rozliczenia za 2025 rok, kwoty 22.546,92 zł.

Polecamy: Kalendarz 2026

Płacenie alimentów to nie wychowywanie dziecka

Choć przedstawione powyżej zasady dokonywania rozliczeń przy zastosowaniu omawianej preferencji wydają się proste, to jednak w praktyce rodzi się na ich tle sporo wątpliwości, które mają związek m.in. z niejednolitym podejściem urzędów skarbowych do interpretacji pojęcia samotnego wychowywania dziecka. Choć wcześniej nie budziło to kontrowersji, to w ostatnich latach zaczęły pojawiać się sygnały, że organy skarbowe odmawiają możliwości skorzystania z tego rozwiązania rozwiedzionym rodzicom w sytuacji, gdy oboje posiadają prawa rodzicielskie, a dodatkowo rodzic, z którym dziecko nie zamieszkuje na co dzień, płaci alimenty. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na jedną z najnowszych interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (z 21 listopada 2025 r., nr 0112-KDSL1-2.4011.567.2025.1.MO), który rozpatrywał tego rodzaju przypadek. Przedstawiono w niej korzystną interpretację, zgodnie z którą w przypadku, gdy żadne z rodziców nie jest pozbawione władzy rodzicielskiej, rodzic który faktycznie w roku podatkowym dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim ciągłą opiekę, ma prawo do przedmiotowej preferencji podatkowej. Nie jest przy tym konieczne, aby drugi z rodziców był całkowicie wyeliminowany z opieki i wychowania dziecka. W sytuacji, gdy dziecko zamieszkując wraz z jednym rodzicem, pozostaje pod jego stałą, codzienną opieką, a drugi rodzic jest zobowiązany do płacenia alimentów oraz zajmowania się dzieckiem doraźnie (w określonych, ustalonych przez sąd przedziałach czasowych, np. niektóre święta, tydzień ferii, miesiąc wakacji, co drugi weekend każdego miesiąca oraz ściśle określone dni powszednie), status samotnego rodzica ma ten, przy którym dziecko zamieszkuje i który wykonuje wszystkie obowiązki, dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój. Rodzic, który w pojedynkę troszczy się o zaspokojenie bieżących potrzeb dziecka, nie traci statusu osoby samotnie wychowującej dziecko z racji utrzymywania sporadycznych kontaktów z dzieckiem przez drugiego rodzica lub płacenia przez niego alimentów.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w interpretacji Podstawową kwestią jest ustalenie, który z rodziców faktycznie wychowuje dziecko, gdy rodzice nie pozostają w związku małżeńskim i żadnemu z rodziców sąd nie ograniczył władzy rodzicielskiej. Wychowywanie dziecka nie sprowadza się jedynie do łożenia na jego utrzymanie oraz do czasowego (doraźnego) z nim przebywania. Wychowywanie dziecka obejmuje bowiem ogół czynności zmierzających do należytego ukształtowania człowieka w sferze duchowej, emocjonalnej i psychicznej wraz z materialną podstawą rozwoju. Oznacza to, że wykonywanie władzy rodzicielskiej polega na tym, że rodzic osobiście zajmuje się sprawami małoletniego dziecka, czyli podejmuje trud wykonywania wszystkich obowiązków, dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój.