Kategorie

Pośrednik między agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem?

Patrycja Kurzaj
adwokat
Maksym Shcherbyuk
Pośrednik między agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem?/Fot. Shutterstock
Pośrednik między agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem?/Fot. Shutterstock
Shutterstock
Czy dopuszczalne jest pełnienie przez innego przedsiębiorcę funkcji pośrednika pomiędzy agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem?

Dopuszczalność pełnienia funkcji pośrednika pomiędzy agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem

Instytucja pracy tymczasowej została uregulowana w ustawie z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1563) (dalej jako: „u.z.p.t.” lub „ustawa”), która określa między innymi zasady zatrudniania pracowników tymczasowych przez pracodawcę będącego agencją pracy tymczasowej oraz zasady kierowania tych pracowników i osób niebędących pracownikami agencji pracy tymczasowej do wykonywania pracy tymczasowej na rzecz pracodawcy użytkownika.

Pracodawca użytkownik, pracownik tymczasowy, praca tymczasowa

Ustawodawca w omawianej ustawie zdefiniował pojęcia takie jak: „pracodawca użytkownik”, „pracownik tymczasowy” oraz „praca tymczasowa”.

Przez pracodawcę użytkownika rozumie się pracodawcę lub podmiot niebędący pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) (dalej jako: „Kodeks Pracy”) wyznaczający pracownikowi skierowanemu przez agencję pracy tymczasowej zadania i kontrolujący ich wykonanie. Pracownik tymczasowy to pracownik zatrudniony przez agencję pracy tymczasowej wyłącznie w celu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy użytkownika. Praca tymczasowa oznacza wykonywanie na rzecz danego pracodawcy użytkownika, przez okres nie dłuższy niż wskazany w ustawie, zadań: a) o charakterze sezonowym, okresowym, doraźnym lub b) których terminowe wykonanie przez pracowników zatrudnionych przez pracodawcę użytkownika nie byłoby możliwe, lub c) których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę użytkownika.

Z art. 7 u.z.p.t. wynika, że agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracowników tymczasowych na podstawie umowy o pracę na czas określony. Przy czym agencja może, na podstawie umowy prawa cywilnego, kierować osoby niebędące pracownikami takiej agencji do wykonywania pracy tymczasowej. Podkreślić też należy, że zgodnie z art. 4 u.z.p.t. pracodawca nie może być pracodawcą użytkownikiem w stosunku do pracowników pozostających z nim w stosunku pracy.

W praktyce występują sytuacje, kiedy w trójstronnym stosunku prawnym, tj. pracownik tymczasowy – agencja pracy tymczasowej – pracodawca użytkownik pojawiają się kolejne podmioty (inne agencje pracy tymczasowej), które zawierają umowy pośrednictwa, na podstawie których dochodzi do kierowania do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy użytkownika pracowników innych agencji pracy tymczasowej. Z tytułu takich umów „podmioty pośredniczące” pobierają wynagrodzenie o charakterze prowizyjnym. Podkreślić należy, że taka konstrukcja prawna nie jest uregulowana w przepisach prawa, co oznacza, że przedmiotowy mechanizm można analizować z różnych perspektyw.

Umowa

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 25 u.z.p.t., prawa i obowiązki pracodawcy użytkownika i agencji pracy tymczasowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie określa zawarta między nimi umowa. Konieczność zawarcia bezpośredniej umowy pomiędzy agencją a pracodawcą użytkownikiem przewiduje tylko art. 25 ustawy.

Powyższe oznacza, że przepis art. 25 u.z.p.t. może być interpretowany w ten sposób, że agencję pracy tymczasowej oraz pracodawcę użytkownika musi bezpośrednio łączyć stosunek prawny. Kierując się literalnym brzmieniem powołanego przepisu, trójstronny stosunek ma charakter zamknięty, czyli nie ma możliwości występowania podmiotów trzecich w relacjach: pracownik tymczasowy – agencja pracy tymczasowej – pracodawca użytkownik.

Przepis art. 25 u.z.p.t. może więc stanowić ograniczenie zasady swobody umów i autonomii woli stron. Przepis art. 3531 Kodeksu cywilnego stanowi, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W piśmiennictwie wskazuje się, że „odnosząc się do istoty zatrudnienia pracowniczego, należy podkreślić, że natura stosunku pracy i konieczność przestrzegania w pierwszej kolejności zasad prawa pracy (art. 300 KP) przemawiają za wykładnią przepisów w sposób prowadzący do ograniczenia cywilistycznej zasady swobody umów. W zakresie nieuregulowanym ustawą wszelkie prawa i obowiązki pracodawcy użytkownika oraz agencji powinna określać zawarta między nimi umowa. Ustalenia, jakie między nimi zapadają, odgrywają ważną rolę, gdyż pozwalają na wyczerpujące i indywidualne, dostosowane do konkretnej sytuacji rozstrzyganie spraw. (…) Dla usprawnienia współdziałania stron ważne jest ustalenie w umowie sposobu zgłaszania zapotrzebowania przez pracodawcę użytkownika. Przedmiotem uzgodnień są także zasady wymiany informacji, zakresy uprawnień kierowniczych i odpowiedzialności, klauzule poufności, formy zabezpieczeń, dodatkowe zastrzeżenia w kształtowaniu stosunku pracy tymczasowej.”[1].

Konieczność zawarcia umowy pomiędzy agencją pracy tymczasowej w pracodawcą użytkownikiem potwierdził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. IV CSK 615/18, w którym wskazał, że „zatrudnienie tymczasowe przewidziane ustawą o zatrudnieniu pracowników tymczasowych jest, jak wskazano, relacją trójpodmiotową. Chodzi tu przede wszystkim o umowę, o której stanowi art. 25 u.z.p.t., jak również o umowę o pracę (art. 7 u.z.p.t.) i umowę cywilnoprawną (art. 26 u.z.p.t. sprzed 1 czerwca 2017 r.). Pierwsza z tych umów zawierana jest między agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem, co wynika wprost z art. 25 u.z.p.t. Dwie pozostałe umowy - umowa o pracę albo umowa cywilnoprawna - łączą agencję pracy tymczasowej z pracownikiem tymczasowym albo z wykonawcą pracy tymczasowej. Wynika z tego, że zatrudnienie tymczasowe w polskim prawie przebiegać może zarówno na podstawie stosunku pracy, jak też w ramach zatrudnienia cywilnoprawnego. O wyborze odpowiedniej podstawy zatrudnienia decyduje przede wszystkim wola stron, jak również sposób realizacji zobowiązania.

Z powyższego wynika, że Sąd Najwyższy jako prawidłową konstrukcję stosunków zobowiązaniowych podmiotów w ramach zatrudnienia tymczasowego przyjmuje tylko dwa stosunki prawne, (1) pomiędzy agencją pracy tymczasowej a pracodawcą użytkownikiem i (2) pomiędzy pracownikami lub zleceniobiorcami tej konkretnej agencji pracy tymczasowej i agencją pracy tymczasowej. Powyższe ustalenia dają podstawę do stwierdzenia, że zatrudnienie tymczasowe w polskim prawie pracy to konstrukcja prawna budowana w oparciu o dwie umowy. W wyniku ich zawarcia powstają trzy relacje: agencja – użytkownik, agencja – pracownik (wykonawca pracy), użytkownik – pracownik (wykonawca pracy)[2].

Ryzyko

W związku z powyższym, występowanie w postaci podmiotu trzeciego w takim układzie wiąże się z ryzykiem co do ewentualnej odpowiedzialności wobec pracowników tymczasowych kierowanych do pracy tymczasowej i wobec agencji pracy tymczasowej, a także podstawy i zakresu takiej odpowiedzialności – przykładowo, w przypadku takich zdarzeń jak wypadek przy pracy, wyrządzenie szkody pracodawcy użytkownikowi przez pracownika tymczasowego lub inne ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Agencja pracy tymczasowej, nie korzystając bezpośrednio z faktu zatrudniania we własnym imieniu pracowników, ponosi towarzyszące mu ryzyko socjalne, a także częściowo ryzyko gospodarcze i niekiedy techniczne. Ryzyko osobowe związane z zatrudnieniem tymczasowym obciąża w zasadzie pracodawcę użytkownika. Jeżeli jednak wyrządzenie szkody wiąże się z brakiem kwalifikacji pracownika, agencja może spotkać się z zarzutem niewłaściwego wykonania zobowiązania i zostać pociągnięta do odpowiedzialności kontraktowej przez pracodawcę użytkownika.[3]

Z drugie strony należy zaznaczyć, że kwestia dopuszczalności pośrednictwa pomiędzy agencją pracy tymczasowej, a pracodawcą użytkownikiem nie wynika wprost z ustawy. Kierując się zatem zasadą, że „co nie jest zabronione, jest dozwolone” (łac. nullum crimen sine lege) można wskazać, że ww. pośrednictwo jest możliwe, ważne i zgodne z prawem. Przepis art. 25 u.z.p.t. nie przewiduje bowiem żadnej sankcji w przypadku zawarcia umów przez pośrednika z agencją pracy tymczasowej (1) oraz pracodawcą użytkownikiem (2). Na marginesie należy zaznaczyć, że sprawy dotyczące odpowiedzialności zostały uregulowane w art. 27 – 28 u.z.p.t.

Przepisy ustawy dotyczące pracowników tymczasowych są elastyczne, o czym również piszą przedstawiciele doktryny, wskazując, że „mimo że ze sformułowania art. 9 u.z.p.t. wynika, iż uzgodnienie wskazanych zagadnień między agencją a pracodawcą użytkownikiem jest obowiązkowe (tak J. Wiśniewski, Prawne aspekty pracy tymczasowej, Bydgoszcz–Toruń 2007, s. 88), należy dojść do przekonania, iż przejęcie wskazanych w ustawie obowiązków pracodawcy przez pracodawcę użytkownika nie musi nastąpić. Ustawodawca nie przewiduje konsekwencji nieprzeprowadzenia uzgodnień między agencją i pracodawcą użytkownikiem. W art. 27 ust. 2 u.z.p.t. przewiduje się jedynie odpowiedzialność karną pracodawcy użytkownika za niewypełnianie obowiązków, które były przedmiotem uzgodnień (A. Sobczyk, Zatrudnianie pracowników tymczasowych, PiZS 2004/4, s. 39). W razie braku odpowiedniego postanowienia w umowie obowiązki te będą spoczywać na agencji pracy tymczasowej jako pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy (A. Sobczyk, Ustawa..., s. 54; D. Makowski, Zatrudnianie pracowników tymczasowych, PiZS 2003/12, s. 27). Niewykonanie obowiązku przeprowadzenia uzgodnień nie skutkuje nieważnością zawartej później umowy o pracę z pracownikiem tymczasowym (A. Sobczyk, Ustawa..., s. 51).[4]

Przepisy art. 27 u.z.p.t. i nast. nie przewidują odpowiedzialności za występowanie osób trzecich w relacjach pomiędzy pracodawcą użytkownikiem i agencją pracy tymczasowej, co może prowadzić do wniosku, że strony mogą skonstruować stosunek, na podstawie którego nastąpi kierowanie pracowników do pracy tymczasowej według własnego uznania.

Podsumowanie

W związku z powyższym istnieją argumenty prawne, by uznać za dopuszczalną możliwość pełnienia przez innego przedsiębiorcę funkcji pośrednika pomiędzy agencją pracy tymczasowej, a pracodawcą użytkownikiem i pobierania z tego tytułu wynagrodzenia, pod warunkiem zapewnienia pracownikom tymczasowym wszystkich praw wynikających z Kodeksu Pracy i innych ustaw szczególnych. Niezależnie od przedstawionego wyżej poglądu, nieuregulowanie przedmiotowego zagadnienia przez ustawodawcę stanowi jednak lukę prawną i tym samym może kreować niepewność dla podmiotów występujących w takich stosunkach prawnych.

[1] G. Spytek-Bandurska, Zatrudnianie pracowników tymczasowych, Warszawa 2018.

[2] Tak: M. Paluszkiewicz, 3.2. Ogólna charakterystyka konstrukcji zatrudnienia tymczasowego w polskim prawie pracy [w:] Zatrudnienie tymczasowe w polskim prawie pracy. Konstrukcja i charakter prawny, Warszawa 2011.

[3] Tak: M. Paluszkiewicz, 6. Ryzyko agencji pracy tymczasowej związane z zatrudnianiem pracownika tymczasowego [w:] Zatrudnienie tymczasowe w polskim prawie pracy. Konstrukcja i charakter prawny, Warszawa 2011.

[4] Reda-Ciszewska Anna, Rycak Magdalena, Zatrudnianie pracowników tymczasowych. Komentarz.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
KBZ Żuradzka i Wspólnicy
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    28 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Brak maseczki i uniewinnienie. Utrwalona linia orzecznicza?

    Brak maseczki w miejscu publicznym skutkował dla obywatela grzywną. RPO podkreśla, iż SN uwzględnił kasację wobec utrwalonej linii orzeczniczej.

    Obostrzenia na październik 2021 r.

    Obostrzenia na październik 2021 r. zawarto w nowym rozporządzeniu Rady Ministrów. Aktualne obostrzenia mają zostać przedłużone do 31 października.

    Emerytury groszowe z ZUS wciąż problemem

    Emerytury groszowe z ZUS stanowią coraz częstszy problem. Czy planowane są zmiany dotyczące świadczeń niższych niż minimalne?

    Oszczędzamy mniej, ale regularnie [BADANIE]

    Z danych zebranych przez Intrum wynika, iż 80 procent konsumentów stara się oszczędzać każdego miesiąca. Czy to pozytywny skutek pandemii?

    Reklamacja po wakacjach - jak i kiedy?

    Reklamacja po wakacjach może dotyczyć np. usługi turystycznej, opóźnionego lotu czy noclegu. W jakim terminie należy ją wysłać?

    400 plus na dziecko w żłobku w 2022 r.

    400 plus na dziecko w żłobku w 2022 r.? Podpowiadamy dla kogo przewidziano nowy rodzaj wsparcia.

    Oszustwo "na 14. emeryturę" - co robić?

    Oszustwo "na 14. emeryturę? ZUS przestrzega przed osobami, które oferują pomoc przy wypełnieniu wniosku o świadczenie.

    Zasada niezmienności składu orzekającego - zmiany w k.p.k.

    Zasada niezmienności składu orzekającego sprawia, że zmiana sędziego oznacza przymus prowadzenia procesu od początku – co nikomu nie służy. Jest jednak szansa na poprawę sytuacji.

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. - zmiany

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. będzie możliwy tylko na podstawie ważnego paszportu. Są jednak wyjątki. Jakie?

    Ochrona konsumenta - przepisy uzupełniające weszły w życie

    Przepisy uzupełniające ochronę konsumentów weszły w życie. Zmiany dotyczą m.in. postępowania nakazowego z weksla czy wnoszenia pism do sądu.

    Noc spisowa - GUS wydłuża godziny pracy 25 września

    Noc spisowa zostanie zorganizowana przez GUS w sobotę 25 września. Jak i gdzie będzie można się spisać?

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygotował kalkulator, dzięki któremu można sprawdzić o ile orientacyjnie wzrośnie rata kredytu, gdy zmieni się jego oprocentowanie. Jak skorzystać z kalkulatora?

    Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

    Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.