Kto jest zwolniony z płacenia podatku od spadku w 2024 r.?

• Grupy podatkowe w podatku od spadków i darowizn
• Kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn
• Skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn
• Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych

Zasady opodatkowania spadków zostały uregulowane w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Obowiązkowi podatkowemu podlegają osoby fizyczne, które nabyły majątek w drodze spadku, w przypadku, gdy jego wartość przekracza kwotę wolną od podatku. Obowiązek podatkowy powstaje, co do zasady, z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza.

W ubiegłym roku weszła w życie ustawa z 26 maja 2023 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1059), która określiła nowe kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn. W efekcie zmian, kwoty wolne od podatku wzrosły kilkakrotnie, a skale podatkowe zostały zmodyfikowane na korzyść podatników. W związku z tym, obecnie istnieje możliwość otrzymania wyższego majątku bez obowiązku uiszczenia podatku.

Grupy podatkowe w podatku od spadków i darowizn

Wyjaśnijmy, że podatek od spadków i darowizn jest ustalany w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Grupy te są określone na podstawie stopnia pokrewieństwa lub powinowactwa obdarowanego wobec darczyńcy, tj.:

• grupa I obejmuje małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
• grupa II obejmuje zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
• grupa III obejmuje pozostałych nabywców.

Istnieje również tzw. grupa "zerowa", która obejmuje członków najbliższej rodziny, takich jak małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha. Przynależność do tej grupy oznacza możliwość skorzystania z pełnego zwolnienia z podatku, przy spełnieniu określonych warunków.

Kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn

Wysokość kwoty wolnej od podatku od spadków i darowizn zależy od przynależności do danej grupy podatkowej. Zgodnie z obowiązującymi w 2024 roku przepisami, aktualnie obowiązujące kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn zostały ustalone na następujących poziomach:

• 36 120 zł dla I grupy podatkowej,
• 27 090 zł dla II grupy podatkowej,
• 5 733 zł dla III grupy podatkowej.

Jeżeli podatnik nabył majątek, którego wartość przekracza kwotę wolną od podatku, podlega obowiązkowi podatkowemu. Co istotne, przy obliczaniu kwoty wolnej od podatku sumuje się wartość rynkową majątku nabytego przez spadkobiercę z wartością rzeczy i praw majątkowych nabytych uprzednio od spadkodawcy w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło nabycie spadku.

Skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn

Natomiast, stosownie do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie ustalenia kwot wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnionych od podatku od spadków i darowizn i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz skal podatkowych, według których oblicza się ten podatek, skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn wynoszą od dnia 30 czerwca 2023 r.:

Kwoty nadwyżki w zł		Podatek wynosi
ponad	do
1) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej
	11 833	3%
11 833	23 665	355 zł i 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł
23 665		946 zł 60 gr i 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł
2) od nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej
	11 833	7%
11 833	23 665	828 zł 40 gr i 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł
23 665		1893 zł 30 gr i 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł
3) od nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej
	11 833	12%
11 833	23 665	1420 zł i 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł
23 655		3313 zł 20 gr i 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł

Przy czym, nabycie własności w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu w wysokości 7 % podstawy opodatkowania (w tym przypadku nie mają zastosowania kwoty wolne od podatku). Ponadto nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych

Należy też mieć na uwadze, że obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje w różnych momentach, w zależności od formy nabycia majątku.

Opodatkowaniu podlega nabycie majątku, którego wartość przekracza kwotę wolną od podatku. W takim przypadku należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym, w ciągu miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza, zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3) lub wspólne zeznanie podatkowe (SD-3 wraz z informacjami o pozostałych podatnikach SD-3/A).

Do zeznania należy dołączyć dokumenty, które potwierdzą:

• co dostajemy (np. pieniądze, samochód, mieszkanie),
• że jest się spadkobiercą i po kim się dziedziczy (np. postanowienie sądu),
• jaki stopień pokrewieństwa lub powinowactwa łączył osobę, po której otrzymuje się majątek (jeśli nie jest to potwierdzone w postanowieniu sądu),
• uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo
• zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza albo
• wydania europejskiego poświadczenia dziedziczenia.