Nabycie spadku po ojczymie. Czy pasierb płaci podatek od spadku?

• Skutki podatkowe nabycia spadku po ojczymie
• Spadek a podatek od spadków i darowizn
• Czy pasierb płaci podatek od spadku?
• Zwolnienie z podatku przy zgłoszeniu nabycia spadku
• Nabycie spadku po ojczymie będzie objęte zwolnieniem

Skutki podatkowe nabycia spadku po ojczymie

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną, która dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nabycia spadku po ojczymie.

Treść wniosku jest następująca: Pani matka J.S. wyszła za mąż za W.S. kiedy była Pani już osobą pełnoletnią. W.S. nie jest i nigdy nie był Pani opiekunem prawnym, nie przysposobił Pani oraz nie występuje między Wami żadne pokrewieństwo. Jedynie jest mężem Pani matki J.S.. Przez zawarcie związku małżeńskiego J.S. z W.S stała się Pani pasierbicą W.S.. Z uwagi na głęboką więź jaka się między Wami wytworzyła, W.S. w testamencie, na wypadek wcześniejszej śmierci Pani matki, wskazał Panią jako jedyną osobę, która ma po nim wszystko odziedziczyć. Nie ma własnych dzieci, jego rodzice umarli, ma siostrę i dwoje siostrzeńców. Siostrę i siostrzeńców planuje wydziedziczyć w testamencie.

Czy w związku z zapisem w testamencie, w razie wcześniejszej śmierci Pani matki J.S. oraz śmierci W.S., po otrzymaniu spadku i zgłoszenia go do Urzędu Skarbowego na druku SD-Z2 jest Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jako pasierbica W.S.?

Pani zdaniem, jest Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z tytułu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przez zawarcie związku małżeńskiego J.S. z W.S. stała się Pani pasierbicą W.S., a więc podlega Pani pod zapis art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Nie wiąże Pani z ojczymem inny stosunek prawny, w szczególności taki jak przysposobienie czy uznanie ojcostwa, a spadek przypadnie Pani jedynie w razie śmierci Pani matki J.S. Złożenie druku SD-Z2 w terminie do 6 miesięcy będzie uprawniało Panią do zwolnienia.

Dyrektor KIS uznał stanowisko podatniczki za prawidłowe i wyjaśnił co następuje:

Spadek a podatek od spadków i darowizn

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m.in. dziedziczenia.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „spadek”, „dziedziczenie”, dlatego należy w tym zakresie odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

W myśl art. 922 § 1 ww. Kodeksu cywilnego: Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

Zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego: Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Stosownie do art. 925 Kodeksu cywilnego: Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Jak z powyższego wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy.

Na podstawie art. 5 ww. ustawy o podatku od spadów i darowizn: Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy: Obowiązek podatkowy powstaje – przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku.

Stosownie do art. 6 ust. 4 ww. ustawy: Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy: Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy: Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

Natomiast zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy: Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Zgłoszenie o nabyciu rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2060).

W myśl art. 4a ust. 1a i 3 ww. ustawy: Jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, termin 6 miesięcy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, do zgłoszenia tego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. 

Zgodnie z art. 4a ust. 4 ww. ustawy obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

Z treści przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wynika, że zwolnieniem tym objęte jest nabycie przez osoby, których łączą relacje ściśle w przepisie określone (tzw. grupa zerowa).

Nabycie spadku po ojczymie będzie objęte zwolnieniem

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Pani ojczym wskazał Panią w testamencie jako swojego spadkobiercę. Pani ojczym nie przysposobił Pani oraz nigdy nie był Pani opiekunem prawnym.

Pasierbami są dzieci małżonka niebędące zarazem dziećmi drugiego ze współmałżonków. Pomiędzy tymi osobami (ojczym/macocha, pasierb) z chwilą zawarcia małżeństwa z rodzicem pasierba powstaje stosunek powinowactwa, o którym mowa w art. 61⁸ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2809). Zgodnie z tym przepisem:

Ustawodawca, ustalając zakres podmiotowy zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wskazał, że osobą uprawnioną do skorzystania z tego zwolnienia podatkowego przy spełnieniu pozostałych warunków jest również pasierb jako nabywca własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze m.in. dziedziczenia.

Przenosząc przywołane powyżej przepisy na grunt analizowanej sprawy należy wskazać, że nabycie spadku po ojczymie będzie objęte zwolnieniem wynikającym z art. 4a ww. ustawy, o ile w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego zgłosi Pani nabycie spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.