Dłużnicy alimentacyjni chcą zmiany przepisów. Co dalej z sankcją polegającą na zatrzymaniu prawa jazdy?

• Dług alimentacyjny w 2025 roku przekroczył 17 mld złotych
• Dłużnicy alimentacyjni chcą zmiany przepisów
• Czy MRPiPS zrezygnuje z sankcji polegającej na zatrzymaniu prawa jazdy?

Dług alimentacyjny w 2025 roku przekroczył 17 mld złotych

Problem długów alimentacyjnych należy do tej grupy problemów, których pomimo upływu lat nie udaje się rozwiązać. Jak wynika z danych zawartych w Rejestrze Długów BIG, pod koniec 2025 roku łączny dług alimentacyjny w Polsce przekroczył 17 miliardów złotych, a liczba dłużników zbliżyła się do 300 tysięcy osób. Te liczy porażają, a co najgorsze, z roku na rok rosną. W pewnych odstępach czasu w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o pomysłach na to, jak można by szybko i skutecznie poprawić sytuację dzieci, które nie otrzymują od swoich rodziców należnych im świadczeń, jednak rzadko kiedy zdarza się, aby przeszły one w fazę realizacji.

Dłużnicy alimentacyjni chcą zmiany przepisów

Do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trafiła petycja obywatelska, która w części dotyczy dłużników alimentacyjnych. Jej autor domaga się natychmiastowej reformy systemu egzekucji alimentów polegającej na likwidacji mechanizmu odbierania prawa jazdy za długi alimentacyjne. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazuje na skrajną opresyjność wobec obywateli i uniemożliwianie mu powrotu na rynek pracy.
Resort rodziny w dniu 16 marca 2026 r. (nr DPR-IV.055.3.2026.AS) udzielił odpowiedzi na petycję. W odpowiedzi wskazał, że sankcja w postaci zatrzymania prawa jazdy nie jest sankcją za niepłacenie zobowiązań alimentacyjnych, ale za brak współpracy dłużnika alimentacyjnego z właściwym organem. Jak bowiem wynika z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
1) złożenia oświadczenia majątkowego,|
2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika,
3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych
- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Czy MRPiPS zrezygnuje z sankcji polegającej na zatrzymaniu prawa jazdy?

Gdy taka decyzja stanie się ostateczna, organ po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie go, a także składa do prokuratury wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 Kodeksu karnego. Co istotne, sankcja zatrzymania prawa jazdy nie jest stosowana, gdy dłużnik alimentacyjny współpracuje z organem właściwym, nawet, jeśli nie jest on w stanie finansowo podołać obowiązkowi spłaty zobowiązań alimentacyjnych. To zaś oznacza, że niezależnie od swojej sytuacji finansowej i możliwości podołania zobowiązaniom alimentacyjnym, dłużnik może łatwo uniknąć sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy, podporządkowując się określonym zasadom. Co więcej, nawet jeśli dojdzie do zastosowania omawianej sankcji, to nadal uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest możliwe. Może to nastąpić na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy:
1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy (brak współpracy) oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub
2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.
Z tym drugim przypadkiem mamy do czynienia, gdy egzekucja alimentów stanie się skuteczna, tj. gdy dłużnik spłaci ciążące na nim zaległe alimenty i bez zwłoki będzie regulował alimenty bieżące na rzecz własnego dziecka lub egzekucja zostanie zakończona (np. na wniosek wierzyciela).
Jak z tego wynika, sankcja w postaci utraty prawa jazdy nie ma związku z sytuacją finansową dłużnika, a jej celem nie jest ukaranie go za to, że nie jest w stanie spełnić ciążącego na nim zobowiązania. Sankcja ta jest stosowana w przypadku braku współpracy takiej osoby z odpowiednim organem, a sam dłużnik swoim odpowiednim postępowaniem może łatwo uniknąć jej zastosowania, a po jej ewentualnym nałożeniu, może przyczynić się do jej uchylenia. Biorąc pod uwagę ten mechanizm, resort rodziny wskazał, że nie są prowadzone prace nad zmianą przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczących przedmiotowej procedury.